از تعصب‌ها تا ناکارآمدی انیمیشن اسکاری در ایران

ایسنا: «آخرین داستان» شبیه بچه‌ای است که درسی خوانده، تخصصی گرفته، پیشرفت کرده و حالا در مملکت خودش به کار نمی‌آید!"

انیمیشن سینمایی «آخرین داستان» به کارگردانی اشکان رهگذر که حدود ده سال پروسه ساخت آن زمان برده، اکنون بعد از پشت سر گذاشتن و حضور در چندین جشنواره داخلی و خارجی و قرار گرفتن در بین فهرست ۳۲ اثر رقابت‌کننده در شاخه بهترین انیمیشن آکادمی اسکار، نمایش خود را در ایران آغاز کرده است.

این انیمیشن حاصل یک دهه از عمرتان به عنوان کارگردان است. حاصل این ده سال فعالیت اکنون در سینماهای کشور به نمایش درآمده است؛آیا از شرایط اکران آن راضی هستید؟

اشکان رهگذر: متاسفانه این فیلم از نظر اکران شرایط افتضاحی(خوبی ندارد) دارد. «آخرین داستان» موفقیت‌های بسیاری به دست آورده و توانسته درهای بسته‌ای را باز کند و همین عامل باعث شده احساس خوبی نسبت به تلاش‌هایمان در این چند سال داشته باشیم و از این بابت نگران نیستم.

«آخرین داستان» توانست در حدود ۳۰ جشنواره بین المللی و خارجی حضور موثری داشته باشد و در رویدادهای مهمی شرکت کند اما با همه این احوالات شرایط اکران فیلم در ایران بسیار بد است و اصلا فکر نمی‌کردم با فیلم من اینگونه برخورد شود.

قرار بود پخش کننده دیگری فیلم ما را پخش کند. قرارداد هم بسته شد اما ایشان ترجیح داد فیلم دیگری را پخش کند و قرارداد لغو شد. سپس آقای حیدری پخش ما را برعهده گرفت.

شما یکی از رقبای اسکار در بخش انیمیشن هستید که باید در اروپا و آمریکا نیز اکران داشته باشید. با این اوصاف به نظر می‌رسد شما در آمریکا اکران راحت‌تری داشتید تا در داخل کشور.

شما از ابتدای ساخت این اثر برای حضور در اسکار برنامه‌ریزی‌ داشتید؟

اشکان رهگذر: بله.برای حضور در اسکار ملزوماتی وجود داشت از جمله شرکت برخی از جشنواره‌ها و کاندید شدن برای دریافت جایزه که خوشبختانه این اتفاق افتاد و نقد فیلم‌مان هم در یک نشریه‌ مهم چاپ شد. ما برای هر کدام از اینها برنامه ریزی کردیم البته خوش شانس بودیم که منتقدی درباره آن نوشت. همه این موارد شرایط حضور ما را در اسکار به وجود آورد.

آیا با آموزش و پرورش رایزنی‌هایی داشته‌اید که این اثر برای چه گروه سنی‌ای مناسب است؟

اشکان رهگذر: ما چند اکران مدرسه برای دوره‌های متوسطه یک و دو داشتیم. وقتی می‌گفتم این انیمیشن برای بچه‌ها نیست همه متعجب می‌شدند حتی یکی از مدیران مدارس به من گفت ندیده بودم که بچه‌ها سر فیلمی اینقدر ساکت بنشیند و فقط تماشاگر اثر باشد.

آقای رهگذر چه شد که تدوینگر از نیمه‌های کار به پروژه اضافه شد؟ آیا لزومی نداشت که تدوینگر از ابتدا حضور داشته باشد؟

اشکان رهگذر: واقعیت‌اش این است که من درابتدا نمی‌دانستم حضور تدوینگر چقدر موثر است و فکر می‌کردم همین چیزی که استوری برد شده پایان کار است. اما این همان اشتباهی است که برخی دیگر از کارگردان پیش از من هم انجام داده بودند. اما پس از مطالعاتی که انجام دادم به اهمیت این موضوع پی بردم اما در مقطعی شرایط و امکانات مالی آن را هم نداشتیم اما به محض ایجاد شدن این موقعیت خانم پدرام فعالیت خود را آغاز کردند.

آیا به پخش جهانی محصولات فیلم فکر کرده‌اید؟

اشکان رهگذر: همانطور که می‌دانید انجام این کارها هزینه بسیاری دارد آن هم در شرایط اقتصادی که در آن هستیم اما در بخشهایی که نیاز به هزینه زیادی نداشتیم و می توانستیم به صورت دیجیتالی و اینترنتی به اهدافمان برسیم فعالیت‌هایی انجام شده است. مانند فروش کتاب‌هایمان در سایت های معتبر جهانی مانند آمازون و یا آلبوم موسیقی این اثر که در اختیار کاربران جهانی گذاشته شده است.

چه شد که به عنوان اولین کار سراغ شاهنامه و داستان ضحاک رفتید؟

اشکان رهگذر: شاهنامه متن بسیار ثقیلی دارد آن زمان یعنی 10 سال پیش کار کردن روی آن برایم بسیار سخت بود اما با آثار استاد بیضایی آشنا شدم و تئاتر «مرگ یزدگرد» را دیدم و اینچنین آقای بیضایی به نوعی تبدیل به استاد غایب من شد و به تدریج شخصیت های خاکستری و یا همان ضد قهرمان های جذاب برای مورد توجه قرار گرفت. دیدم استاد بیضایی چقدر جلوتر از سینمای جهان است بنابراین با توجه به نمایشنامه «سه بر خانی» این هنرمند، که بخشی از آن درباره ضحاک است این اثر را اقتباس کردم و به دلیل توجه به بحث ضد قهرمان‌ها شخصیت ضحاک برایم جذاب شد.

سخن پایانی:

ژینوس پدرام: اگر مردم ما از یک نواختی سینمای ایران خسته شده‌اند و دوست دارند بخش دیگری از سینما نیز پر و بال بگیرد و به جای دیدن انیمیشن‌های خارجی این ژانر در ایران هم احیا شود از آن حمایت کنند.

تا زمانی که ما نخواهیم و از آن حمایت نکنیم به صنعت جهانی نزدیک نمی‌شویم. اگر مخاطب استقبال نکند دیگر کارگردانان ترغیب نمی‌شوند تا چنین آثاری بسازند آن هم در شرایطی که ساخت فیلم سینمایی بسیار سخت شده است پا گذاشتن در عرصه انیمیشن نیز می‌تواند سخت تر باشد. بنابر این خواهش می‌کنم که از این انیمیشن حمایت کنید تا بتوانیم به راه‌مان ادامه دهیم.