کشف یک تخلف عجیب در واردات خودرو

روزنامه شرق: احسان سلطاني، كارشناس اقتصادي، از كد تعرفه ساختگي در صنعت خودرو سخن مي‌گويد كه از سال ۷۳ به ادبيات تجاري ايران اضافه شده است و اين كد، ابزاري براي ورود خودروي كامل به اسم «سي‌كي‌دي» شده است. با اين كد به نفع گروه‌هاي خاصي رانت توزيع شده است و اگر اين كار نمي‌شد، با ارز اختصاصي به خودروهاي آماده، مي‌توانستند خودروسازان داخلي را بچرخانند و اين گرفتاري‌ها پيش نيايد.

به گفته او خودروي سي‌كي‌دي تعريفي دارد و آن اين است كه قطعات منفصله خودروها به كشورهاي متقاضي صادر مي‌شود اما ۲۰ تا ۴۰ درصد قطعات، در داخل كشور خريدار سي‌كي‌دي ساخته مي‌شود. اين در حالي است كه در ايران وضعيت به اين نحو نبوده است و خودروهاي كامل با كد تعرفه‌اي ساختگي كه با ۹۸ شروع مي‌شود، به ايران وارد شده است. اين كد تعرفه اصلا در دنيا وجود ندارد.

سلطاني درباره نحوه شناسايي اين كد تعرفه عنوان مي‌كند: با بررسي آمار چند سال گذشته كشور چين با مسئله جالبي مواجه شدیم. براساس آمارهاي اين كشور، در سال ۲۰۱۷ ميلادي ۶۰۰ هزار خودروي آماده به ايران صادر شده اما چنين آماري در گمرك ايران ثبت نشده بود. در آمار گمرك سالانه و ماهانه ايران بخشي با عنوان واردات خودرو و قطعات وجود دارد. در اين آمار هم اين اعداد اعلام‌شده از سوي دولت چين براي واردات خودرو وجود نداشت تا اينكه متوجه شديم با يك كد فرعي و ساختگي اين آمار را پنهان كرده بودند.

او اضافه مي‌كند: با توجه به اين كد تعرفه، بالغ بر حدود دو ميليارد دلار در سال‎هاي ۷۲ و ۷۳ واردات خودروي آماده از فرانسه داشتيم و پژوهايي كه مي‌آمد، خودروي آماده‌اي بود كه به اسم ساخت داخل به مردم مي‌فروختند و اين آمارها را هم پنهان مي‌كردند.

‌واردات 3ميلياردو 170 ميليون دلار خودروی آماده در يك سال

اين كارشناس اقتصادي به آمار تكان‌دهنده‌اي درباره واردات خودروي آماده به كشور در سال ۹۷ اشاره مي‌كند. به گفته او در اين سال، دوميلياردو ۷۳۰ ميليون دلار خودرو با عنوان قطعات منفصله به كشور وارد شده است و ۴۴۰ ميليون دلار هم خودروي سواري با كد تعرفه خودروي آماده به ايران وارد شده است. به اين ترتيب رقمي بالغ بر سه‌ميلياردو ۱۷۰ ميليون دلار خودروي آماده در اين سال به كشور وارد شده است.‌

او مي‌‎گويد: با اين رقم اگر يك مديريت درست مي‌كرديم، مي‌توانستيم براي بالغ بر ۵۰۰ هزار خودرو، قطعات و اجزائي كه امكان ساخت داخل آن وجود ندارد، وارد كنيم؛ يعني اگر سال پيش دولت به اين خودروسازان اجازه نمي‌داد با ارز دولتي واردات انجام دهند -زيرا بخش عمده اين خودروها با ارز دولتي وارد شده‌اند- مي‌توانستيم براي ۶۰۰ تا ۸۰۰ هزار خودرويي كه در ايران ساخته مي‌شود، قطعه تأمين كنيم و صنعت خودروسازي خود را حفظ مي‌كرديم.

سلطاني ادامه مي‌دهد: مونتاژ خودرو سود بالايي دارد. مقايسه قيمت خودروهاي چيني در اين كشور با ارقامي كه اين خودروها در ايران به فروش مي‌رود؛ تفاوت بهاي صد درصدي را نشان مي‌دهد.

او تأكيد مي‌كند: اين شكل واردات خودرو اشتغال‌زايي هم ندارد. خودرو آماده مي‌آيد و در نهايت رنگ مي‌شود. از مونتاژ خودرو اشتغال ايجاد نمي‌شود، بلكه يك زنجيره كامل با ساخت خودرو و قطعات، اشتغال ايجاد مي‌كند.

در دوره ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۷ بر اساس اعلام گمرك‌هاي ايران، ۲۵.۷ ميليارد دلار خودروي آماده به كشور وارد شده است. اين در حالي است كه گمرك‌هاي دنيا مي‌گويند ۵۷.۵ ميليارد دلار خودروي آماده به ايران وارد شده. اين رقم بسيار بزرگ و جالب است.

او عنوان مي‌كند: با توجه به ارقام اعلام‌شده از سوي گمرك‌هاي دنيا به اين نتيجه مي‌رسيم كه ۲۱.۸ ميليارد دلار كم‌اظهاري در بازار خودرو داشته‌ايم. بر اساس محاسبات ما، ۱۰ درصد اين رقم مربوط به خودروي آماده‌شده است و ۲۸ ميليارد دلار تحت عنوان قطعات منفصله خودرو به كشور وارد كرده‌ايم.سلطاني مي‌گويد: در كل دوره ۸۴ تا ۹۷ برآوردهاي ما نشان مي‌دهد بيش از ۵۰ ميليارد دلار تخلف گمركي در واردات قطعات، اجزا و قطعات منفصله انجام شده است. واقعيت تكان‌دهنده اين است كه بيش از ۱۰ ميليارد دلار آن فقط در سال ۹۶ و ۹۷ است. عمده واردات از كشور چين و بخشي هم از كشور فرانسه است.