اسارت فرهنگ در اینستاگرام

روزنامه جوان: اینستاگرام این روز‌ها به ابزاری برای سرگرمی نسل‌ها تبدیل شده چراکه دیگر نمی‌توانیم بگوییم نوجوانان و جوانان به این دنیای شگفت‌آور مجازی رو آورده‌اند، افرادی با سن بالا را هم درگیر خود کرده است. در این میان دهه هشتادی‌ها بیشترین تولیدکننده محتوای اینستاگرامی هستند.

آن‌ها برای لایک‌خور شدن صفحات خود که البته به همت کارخانه‌ها و شرکت‌های تجاری سودآور هم شده است دست به هر ابتکار و قبح‌شکنی می‌زنند، از حرکات موزون به اشکال مختلف گرفته تا خوانندگی زنان که تقریباً مانند نقل و نبات در فضای اینستاگرام زیاد شده است؛ امری که خواه ناخواه قبح بسیاری از رفتار‌ها و تفکرات را می‌شکند و ناهنجاری‌های قشر کوچکی که اکثریت مرفه و بی‌درد هستند را به کل جامعه تسری می‌دهد.

نکته قابل توجه آن که اتفاقاتی مثل سحر تبر دختر جوانی که با اختلالات روانی به همراه دوستانش به شهرت رسید دیگر کمرنگ شده است. در اینستاگرام شاهد فعالیت‌های سازماندهی شده و تشکیل گروهی تولید محتوا هستیم. گروه‌هایی که عموماً ربطی به خارج از کشور ندارد، بلکه این طیف برای دیده شدن و پول درآوردن در فضای مجازی دست به هر کاری می‌زنند.

برنامه «خندوانه» و تولیداتش بی‌شک از تأثیرگذارترین بخش‌ها در اینستاگرام بوده‌اند، زیرا اگر خوب نگاه کنیم استندآپ کمدین‌های خندوانه‌ای طلیعه‌دار چنین سازماندهی‌های تبلیغاتی هنجارشکن شده‌اند؛ موضوعی که باعث شد حتی برخی صفحات استندآپ کمدین‌ها توسط نهاد‌های نظارتی بسته شود. اما جالب آنجاست که آن‌ها در رسانه ملی و برنامه‌های تیم خندوانه و رامبد جوان حضور فعال و مؤثری دارند. ماجرای رامبد جوان و تیم او که یک بار «خندوانه» و یک بار با فیلم‌هایی همچون «قانون مورفی» خودی نشان می‌دهند بحث دیگری است، اما آن‌ها راه را برای اصالت دادن به سرگرمی به شرر فرهنگ باز کرده‌اند.

از سویی دیگر در اینستاگرام با محتوا‌های ابلهانه دیگری مواجه هستیم. دوربین‌های مخفی تست خیانت همسران که بیشترشان دروغین و سازماندهی شده برای جمع کردن فالوور است از آن جمله‌اند. آن‌ها برنامه‌هایی را کپی می‌کنند که خانواده‌ها و عفت عمومی را هدف قرار داده‌اند، اما متأسفانه نظارت در هیچ سازمان و ارگانی برای این موج هنجارشکنی وجود ندارد.

اینکه شرکت‌ها آزادانه برای تبلیغات خود از این گروه‌های بی‌فرهنگ رسانه‌ای شده استفاده می‌کنند و بدون هیچ واهمه‌ای تبلیغ شرکت و کلینیک و... خود را به آن‌ها می‌سپارند یک معنا بیشتر ندارد و آن این است که کسی خود را مسئول فرهنگ در کشور ما نمی‌داند. البته باید امیدوار بود مسئولان به اصطلاح صورت مسئله را پاک نکنند و به جای نظارت و کنترل فضای اینستاگرام راه حل فیلتر را انتخاب نکنند که منجر به بستن راه درآمد تعداد زیادی می‌شود که خارج از هنجارشکنی‌های عوامانه و غیراخلاقی در فضای مجازی ارتزاق می‌کنند، اما این رهاشدگی فرهنگی در اینستاگرام واقعاً جای سؤال دارد.

به نظر می‌رسد دولت و وزارت ارتباطات و نیز وزارت فرهنگ از نوعی فضای آنارشیسم فرهنگی نفع می‌برند و خواسته یا ناخواسته به آن دامن می‌زنند. چرا فضای اینستاگرام از ماهواره بدتر شده است؟! در برخی از تبلیغات رسمی شرکت‌ها، کلینیک‌ها و ... عملاً حجاب به سخره گرفته شده است. لغات و جملاتی در این تولیدات به کار می‌رود که انسان شرم می‌کند آن‌ها را تکرار کند، اما چه کسی مسئول این بی‌بندوباری و ولنگاری در فضای مجازی است؟!

چرا هیچ مسئولی این اسپانسر‌های مبتذل و فاسق را توبیخ نمی‌کند؟! آیا ابزاری برای کنترل و تنبیه منطقی و مقبول این سودجویان عرصه تجارت و فرهنگ نیست؟! قطعاً با شعار دادن و پلاکارد بالا بردن فریضه امر به معروف و نهی از منکر تحقق نمی‌یابد بلکه باید در عمل اقدامی مؤثر صورت بگیرد و کسانی که در وظایف خود کم‌کاری کرده‌اند توبیخ شوند و متقابلاً کسانی که درست کار کرده‌اند تشویق شوند تا کمتر شاهد چنین ولنگاری فرهنگی در فضای رسانه‌ها به خصوص رسانه‌های مجازی پرمخاطب و گسترده باشیم.