کیهان: ریشه اندیشه خاتمی، التقاطی است

روزنامه کیهان در یادداشتی دوباره از رئیس دولت اصلاحات انتقاد کرد.

ابن روزنامه نوشت:

در مورد ‌آثار تحصیل سید محمد خاتمی جوان، در رشته فلسفه در دانشگاه اصفهان و در دوره استبداد پهلوی چنین نوشته‌اند: در دانشگاه اصفهان بود که خاتمی در معرض‌اندیشه‌ها و نظریات غربی درباب آزادی و مسئولیت مدنی قرار گرفت و درباره امکان تطبیق این عقاید با آموزه‌های اسلام به مطالعه پرداخت.

در فضای ملتهب از استبداد پهلوی، شنیدن و خواندن درباره آزادی «نقش مردم در حکومت» برای خاتمی بسیار گوارا بود. به‌ویژه که رهایی از استبداد آرمان او گشته بود. خاتمی هر چند طلبه علوم دینی نیز بود، اما حوزه‌های علمیه در دوران قبل از قیام امام خمینی(ره) علاقه چندانی به امور سیاسی نشان نمی‌دادند و برنامه مدونی برای به زیر کشیدن حکومت سلطنتی نداشتند. این بود که با توجه به صبغه خانوادگی و تحصیلات حوزوی، و همچنین بافت مذهبی کشور ایران،‌ تحصیل در فلسفه غرب باعث شد نطفه ‌اندیشة سیاسی خاتمی با ترکیب «اسلام و لیبرال دموکراسی غربی» بسته شود.‌اندیشه‌ای که بعدها به آرمان مبدّل گشت و سراسر زندگی سیاسی خاتمی را در خدمت خود گرفت.

محمدرضا تاجیک از متفکران گروه دوم خرداد و عناصر دولت اصلاحات درباره‌اندیشه سیاسی خاتمی و برگرفتگی آن از گفتمان ‌اندیشمندان غربی چون فوکو، لاکلا، میلز، پل ریکور، و... می‌نویسد: «اندیشه سیاسی خاتمی، صرفا در پهنه جغرافیای مشترک میان «سنت و مدرن»، «دیانت و سیاست»، «قدرت و معنویت»، «قدرت و نظارت»، «جامعه مدنی و مدینه النبی»، «دین و دموکراسی»، «تغییر و ثبات»، «آزادی و عدالت»، «آزادی و دین»، «آزادی و قانون»، «فرد و جمع»، «کثرت و وحدت» و «اکثریت و اقلیت» قابلیت تئوریزه شدن دارد»

مجزا دانستن مفاهیمی چون آزادی و دموکراسی از اسلام و تلاش برای هم‌آوا و هم‌پوشانی آنها با اسلام، عقل از وحی و مردم‌سالاری از دین و سنجاق کردن آنها به یکدیگر، یکی از نشانه‌های انحراف و غرب‌زدگی و عدم شناخت اسلام است. در واقع همان راهی که منوّرالفکران دوران قاجار همچون ملکم‌خان و آخوندزاده و امثال آنها برای پروتستانتیزم اسلامی طی می‌کردند، امثال خاتمی با صبغه اسلامی بیشتر، دنبال کردند و این امر حاصل تحصیل و دلدادگی به آراء و تفکرات‌اندیشمندان غربی در طول تحصیل و اقامت در غرب بود.