برترین‌ها: ماجرای دیدار تراکتور و ملوان در بندرانزلی از جایی آغاز شد که مسئولان و اعضای باشگاه تراکتور با اعتراض به آنچه فحاشی هواداران ملوان عنوان کردند، اعلام کردند که در این مسابقه حاضر نخواهند شد. تصمیمی که خیلی زود به یکی از جنجالی‌ترین حواشی فوتبال ایران تبدیل شد و با گذشت زمان، ابعاد تازه‌ای از آن مورد توجه قرار گرفت.

اما ماجرا به همین‌جا ختم نشد. با انتشار ویدئوهای بیشتر و مطرح شدن اظهارنظرهای مختلف، این پرسش به وجود آمد که آیا واقعاً مسئله اصلی، اعتراض به فحاشی‌ها بود یا تراکتور به دنبال استفاده از شرایط پیش‌آمده برای رسیدن به نتیجه‌ای مطلوب از مسیر کمیته انضباطی است؟

ریشه این بحث را باید در اظهارات سال گذشته مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، جست‌وجو کرد؛ جایی که موضوع برخورد با فحاشی‌های قومیتی و احتمال شکست سه بر صفر تیم‌های متخلف مطرح شده بود. مقرراتی که حالا در جریان حواشی دیدار تراکتور و ملوان، بار دیگر به مرکز توجه تبدیل شده است.

در این میان، برخی واکنش‌ها و موضع‌گیری‌های منتسب به مسئولان و حامیان تراکتور نیز این شائبه را تقویت کرده که این باشگاه به دنبال ثبت نتیجه سه بر صفر به سود خود است. از اظهارنظرهای مرتبط با این پرونده گرفته تا درخواست‌ها برای برخورد انضباطی، همگی باعث شده‌اند نگاه‌ها به تصمیم نهایی کمیته انضباطی دوخته شود.

با این حال، یک پرسش اساسی همچنان باقی است: آیا عدم برگزاری مسابقه و اتفاقات رخ‌داده، از نظر مقررات فوتبال واقعاً مستحق اعلام نتیجه سه بر صفر به سود تراکتور است یا باید ابعاد دیگری از این ماجرا نیز بررسی شود؟

برای پاسخ به این پرسش، لازم است اتفاقات پیش از مسابقه، محتوای ویدئوهای منتشرشده، مواضع دو باشگاه و مقررات انضباطی مربوط به چنین شرایطی را دقیق‌تر بررسی کنیم؛ چراکه صرف طرح ادعا درباره فحاشی یا غیبت یک تیم در زمین مسابقه، به‌تنهایی برای تعیین نتیجه انضباطی کافی نیست و تصمیم نهایی باید بر اساس مستندات و مقررات مربوط اتخاذ شود.

از ادعای شروع فحاشی تا انتشار ویدئوهای جنجالی؛ ماجرای تراکتور و ملوان پیچیده‌تر شد

با گذشت زمان و انتشار ویدئوها و اظهارنظرهای مختلف درباره اتفاقات بندرانزلی، ابعاد تازه‌ای از حواشی دیدار تراکتور و ملوان مطرح شد؛ ابعادی که نشان می‌دهد برای بررسی دقیق این ماجرا، نمی‌توان تنها به روایت یک طرف بسنده کرد.

در ابتدا گزارشگر انزلی مدعی شد که آغازکننده توهین‌ها هواداران تراکتور بوده‌اند. با این حال، در آن مقطع ویدئوی مشخصی که این ادعا را به‌طور مستقل تأیید کند، در دسترس نبود. اما پس از آن، ویدئویی از شعارهای گروهی از هواداران تراکتور منتشر شد که واکنش‌های زیادی را به دنبال داشت.

در این ویدئو، شعار «آستارا و حیران برای آذربایجان» شنیده می‌شود؛ شعاری درباره شهری که در استان گیلان قرار دارد و از نظر جغرافیایی و تقسیمات کشوری، بخشی از همین استان محسوب می‌شود. آستارا شهری با هویت فرهنگی متنوع است که جمعیت قابل‌توجهی از مردم آن به زبان ترکی صحبت می‌کنند. طرح چنین شعاری در جریان مسابقه‌ای میان دو تیم از استان‌های مختلف، به موضوعی حساسیت‌برانگیز تبدیل شد و این احتمال را مطرح کرد که چنین شعارهایی در تحریک و برانگیختن واکنش هواداران ملوان نقش داشته باشد.

از سوی دیگر، ویدئویی از اتفاقات فصل گذشته نیز بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ تصاویری مربوط به حرکت شجاع خلیل‌زاده به سمت هواداران ملوان که اکنون در فضای مجازی بازنشر شده است. همچنین یکی از هواداران مدعی شده که شجاع خلیل‌زاده امروز  نیز حرکتی مشابه انجام داده و همین مسئله زمینه‌ساز بخشی از واکنش‌ها علیه او شده است. 

اما این تمام ماجرا نیست. در مقابل، ویدئوهای متعددی نیز از فحاشی شدید هواداران ملوان علیه اعضای تیم تراکتور منتشر شده است؛ فحاشی‌هایی که بنا بر محتوای این تصاویر، بازیکنان مختلف این تیم، از جمله علیرضا بیرانوند، را هدف قرار داده‌اند. در برخی از این ویدئوها نیز شعارها و توهین‌هایی با محتوای قومیتی و نژادپرستانه شنیده می‌شود.

بنابراین، آنچه از مجموع روایت‌ها و تصاویر منتشرشده برمی‌آید، مجموعه‌ای از اتفاقات و واکنش‌های متقابل است؛ از شعارهای جنجالی منتسب به برخی هواداران تراکتور گرفته تا فحاشی‌های شدید برخی هواداران ملوان علیه بازیکنان و اعضای تیم میهمان. در چنین شرایطی، بررسی دقیق و بی‌طرفانه تمام مستندات، برای مشخص شدن سهم هر طرف در اتفاقات رخ‌داده ضروری است.

قانون درباره لغو بازی تراکتور و ملوان چه می‌گوید؟ کدام تیم بازنده اعلام خواهد شد؟

برای روشن شدن ابعاد حقوقی اتفاقات دیدار ملوان و تراکتور، باید به مقررات مسابقات و اظهارات کارشناسان حقوقی و داوری توجه کرد؛ چراکه برخلاف تصور برخی هواداران، برگزار نشدن یک مسابقه لزوماً به معنای پیروزی سه بر صفر تیم مقابل نیست.

سال گذشته، مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، درباره برخورد با شعارهای نژادپرستانه و فحاشی در ورزشگاه‌ها صحبت کرده بود. بر اساس توضیحات منتشرشده درباره این مقررات، در صورت بروز چنین تخلفاتی، امکان توقف و خاتمه مسابقه مطرح است. با این حال، باید میان توقف مسابقه با تصمیم داور و برگزار نشدن آن به دلیل خودداری یک تیم از شروع بازی تفاوت قائل شد؛ زیرا شرایط وقوع هرکدام می‌تواند در تعیین مسئولیت انضباطی تیم‌ها مؤثر باشد.

در همین زمینه، احمد براتی، کارشناس حقوقی، تأکید کرده است که اگر مسابقه با تصمیم داور و به دلیل شعارهای نژادپرستانه هواداران ملوان متوقف و خاتمه پیدا می‌کرد، مسئولیت انضباطی ملوان می‌توانست مطرح شود. اما در شرایطی که مسابقه بدون تشخیص داور و با تصمیم بازیکنان تراکتور برای حاضر نشدن در شروع بازی برگزار نشده است، احتمال مسئول شناخته شدن تراکتور نیز وجود دارد. از این منظر، گزارش رسمی داور و تصمیم نهایی کمیته انضباطی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

از سوی دیگر، در اظهارات نوید مظفری، کارشناس داوری، نیز بر نقش تعیین‌کننده گزارش نماینده سازمان لیگ تأکید شده است. به گفته او، کمیته انضباطی باید گزارش مسئول برگزاری مسابقه، گزارش داور، فیلم‌های موجود و دفاعیات دو باشگاه را بررسی کند و سپس رأی نهایی را صادر کند.

مظفری همچنین تأکید کرده است که در شرایط فعلی نمی‌توان با قطعیت گفت نتیجه مسابقه سه بر صفر به سود ملوان اعلام خواهد شد؛ چراکه تصمیم کمیته انضباطی می‌تواند از اعلام نتیجه سه بر صفر تا صدور حکم تکرار مسابقه متفاوت باشد. درباره فحاشی‌های نژادپرستانه نیز باید منتظر بررسی مستندات و رأی این کمیته ماند.

از سوی دیگر، دبیر سازمان لیگ اعلام کرده است که به دلیل فحاشی و استفاده برخی تماشاگران از الفاظ ناشایست در ورزشگاه سیروس قایقران بندرانزلی، سوت آغاز مسابقه زده نشد. سازمان لیگ نیز منتظر دریافت گزارش رسمی مسئول برگزاری مسابقه و داور است تا پرونده را برای رسیدگی به کمیته انضباطی ارجاع دهد.

بنابراین، در حال حاضر نمی‌توان تراکتور یا ملوان را بازنده قطعی این مسابقه دانست. آنچه در تعیین نتیجه نهایی اهمیت دارد، مشخص شدن علت دقیق برگزار نشدن مسابقه، مسئولیت هر یک از طرفین، محتوای گزارش‌های رسمی و نحوه انطباق اتفاقات رخ‌داده با مقررات انضباطی فوتبال است.

نکته مهم اینجاست: حتی اگر فحاشی‌های قومیتی و نژادپرستانه در ورزشگاه محرز شود، باید جداگانه بررسی شود که این تخلفات چه مسئولیتی برای میزبان ایجاد می‌کنند و آیا امتناع تیم میهمان از شروع مسابقه نیز مشمول ضمانت اجرای مستقلی خواهد بود یا خیر. وجود یک تخلف، لزوماً به معنای منتفی شدن مسئولیت احتمالی طرف دیگر نیست.

در نهایت، کمیته انضباطی باید با بررسی تمام شواهد و بدون تأثیرپذیری از فشارهای رسانه‌ای و هواداری، تصمیمی مستند و منطبق با مقررات اتخاذ کند؛ تصمیمی که علاوه بر تعیین تکلیف مسابقه ملوان و تراکتور، پیام روشنی درباره برخورد با فحاشی‌های نژادپرستانه و رعایت مقررات مسابقات در فوتبال ایران داشته باشد.

فشار گسترده اطرافیان تراکتور بر کمیته انضباطی؛ زنوزی تهدید به کناره‌گیری کرد!

در ادامه حواشی دیدار لغوشده تراکتور و ملوان بندرانزلی، موجی از اظهارنظرهای تند از سوی مالک باشگاه، نمایندگان مجلس و چهره‌های نزدیک به تراکتور شکل گرفته است؛ موضع‌گیری‌هایی که محور اصلی آن‌ها، محکومیت فحاشی‌های قومیتی و مطالبه اعلام نتیجه سه بر صفر به سود تراکتور است.

محمدرضا زنوزی، مالک باشگاه تراکتور، صریح‌ترین موضع را در این زمینه اتخاذ کرده و گفته است اگر نتیجه مسابقه به ضرر تراکتور اعلام شود، این باشگاه از لیگ برتر کناره‌گیری خواهد کرد و موضوع را از طریق دادگاه عالی ورزش (CAS) و فیفا پیگیری می‌کند. او همچنین تأکید کرده که مقابله با شعارهای نژادپرستانه را مهم‌تر از کسب قهرمانی می‌داند.

در همین راستا، رضا صدیقی، نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی، خواستار برخورد قاطع فدراسیون فوتبال و وزارت ورزش با فحاشی‌ها و توهین‌های قومیتی شده و تأکید کرده است که این بار از مطالبه خود کوتاه نخواهند آمد.

علیرضا نوین، دیگر نماینده مردم تبریز در مجلس، نیز با انتقاد از آنچه بی‌توجهی به هشدارهای قبلی درباره گسترش توهین و نفرت‌پراکنی در ورزشگاه‌ها خوانده، اعلام کرده است که در اعتراض به اتفاقات اخیر و عملکرد متولیان فوتبال، طرح استیضاح وزیر ورزش و جوانان را امضا خواهد کرد.

ارسلان فتحی‌پور، نماینده ادوار مجلس، نیز با حمایت از تصمیم زنوزی برای جلوگیری از حضور تیم در زمین مسابقه، خواستار برخورد قانونی و بازدارنده با عوامل توهین‌های قومیتی شده و تأکید کرده است که نباید چنین رفتارهایی در ورزشگاه‌ها عادی‌سازی شوند.

در این میان، هوشنگ نصیرزاده، حقوقدان ورزشی، نیز خواستار ثبت نخستین باخت انضباطی فوتبال ایران به دلیل تبعیض نژادی شده است. او با اشاره به ممنوعیت تبعیض بر اساس نژاد، منشأ قومی، ملیت و زبان در مقررات فوتبال، معتقد است اگر احراز شود رفتار تبعیض‌آمیز تماشاگران منتسب به یک تیم مانع برگزاری یا ادامه قانونی مسابقه شده، باید مسئولیت انضباطی آن تیم مورد رسیدگی قرار گیرد.

باشگاه ملوان نیز با انتشار بیانیه‌ای نوشت: «اشتباه بخشی از فوتبال است و بارها در بالاترین سطح این ورزش نیز رخ می‌دهد. یک بازیکن جوان در مواجهه با اشتباه، بیش از هر زمان دیگری به اعتماد، حمایت و فرصت جبران نیاز دارد. باشگاه ملوان با همین باور، در کنار دروازه‌بان جوان خود ایستاده است.

مرز باریکی میان شوخی و محتوای زننده و توهین‌آمیز به شخصیت افراد وجود دارد. استفاده از صدا و تصویر حیوان در بازنشر صحنه اشتباه یک بازیکن، عبور از این مرز و خدشه‌دار کردن حرمت اوست؛ رفتاری که با مسئولیت حرفه‌ای رسانه سازگار نیست.

باشگاه ملوان ضمن احترام به آزادی بیان و حق نقد رسانه‌ها، دفاع از حرمت بازیکنان و مجموعه خود را وظیفه می‌داند. بازیکنان‌ها بابت عملکرد فنی خود پاسخ‌گو هستند و رسانه‌ها نیز باید مسئولیت شیوه پرداختن به این عملکرد را بپذیرند.

انتظار داریم رسانه منتشرکننده با حذف این محتوا و عذرخواهی از بازیکن جوان ملوان، نسبت به جبران این رفتار اقدام کند. در غیر این صورت، باشگاه ملوان حق پیگیری موضوع از مراجع قانونی برای حفظ حرمت و صیانت از حقوق اعضای تیم خود را محفوظ می‌داند.»

این باشگاه همچنین در واکنش به شعار تجزیه‌طلبانه تراکتور پوستر زیر را طراحی و منتشر کرد:

مطالبه اجرای قانون یا فشار بر کمیته انضباطی؟

نکته قابل‌توجه این است که مجموعه این اظهارات، از تهدید مالک باشگاه به کناره‌گیری از لیگ تا موضع‌گیری نمایندگان مجلس و درخواست حقوقدان ورزشی برای اعلام باخت انضباطی، همگی در کانال رسمی باشگاه تراکتور منتشر شده‌اند؛ کانالی که مواضع این افراد را در حمایت از برخورد با اتفاقات بندرانزلی بازتاب داده است.

در حالی که محکومیت فحاشی‌های قومیتی و نژادپرستانه مطالبه‌ای قابل طرح در چارچوب مقررات فوتبال است، پرسش مهم این است که آیا نتیجه سه بر صفر باید پیش از بررسی کامل پرونده به‌عنوان نتیجه‌ای قطعی مطالبه شود؟

کمیته انضباطی باید گزارش داور و نماینده سازمان لیگ، فیلم‌های موجود، شرایط برگزار نشدن مسابقه و دفاعیات دو باشگاه را بررسی کند. فحاشی احتمالی هواداران و مسئولیت احتمالی تیمی که از شروع مسابقه خودداری کرده نیز باید بر اساس مقررات مربوط و به‌صورت جداگانه ارزیابی شود.

در نهایت، تصمیم‌گیری درباره نتیجه مسابقه در اختیار مرجع انضباطی است و نه فشار رسانه‌ای، تهدید به کناره‌گیری یا مطالبه یک‌طرفه هر یک از باشگاه‌ها. اکنون باید دید کمیته انضباطی پس از بررسی مستندات، چه رأیی صادر خواهد کرد و آیا این پرونده به صدور نتیجه سه بر صفر، تکرار مسابقه یا تصمیم دیگری منتهی می‌شود.