تب دانگ در کمین مسافران جام جهانی برزیل

خبرگزاری تسنیم: فدراسیون پزشکی - ورزشی برای اعضای تیم ملی فوتبال ایران و تماشاگران جام جهانی ۲۰۱۴ در برزیل اطلاعات مهمی را در مورد یک بیماری شایع در این کشور به نام تب دانگ منتشر کرد.

تب دانگ که به تب استخوان شکن نیز شهرت دارد توسط ویروس خاصی بنام " آربوویروس" ایجاد می شود و از طریق پشه آیدس (Aedes) منتقل می‌شود. این بیماری اولین بار در سال ۱۹۵۰ طی یک همه گیری در فیلیپین و تایلند شناخته شد به همین دلیل به تب فیلیپینی، تب تایلندی یا تب خونریزی دهنده آسیای جنوب شرقی نیز مشهور است.

میزان شیوع در جهان

۵ و ۲ دهم میلیارد نفر از مردم جهان (۴۰ درصد جمعیت جهان) در معرض ابتلاء به این بیماری هستند و در بیش از ۱۰۰ کشور جهان این بیماری وجود دارد و سالانه حدود ۴۰۰ میلیون نفر در جهان به این بیماری مبتلا می شوند. هر چند در ایران تاکنون مواردی از این بیماری مشاهده نشد ولی با توجه به شیوع زیاد آن در پاکستان، احتمال ورود این بیماری در ۴-۲ سال آینده به ایران وجود دارد.

میزان شیوع تب دانگ در برزیل

شیوع تب دانگ از ۳۰ سال قبل در کشور برزیل زیادتر شده و ۱۵۷ شهر در برزیل همواره در معرض خطر این بیماری هستند و در سال ۲۰۱۳ میلادی ۵۷۳ نفر و در سال ۲۰۱۲ نیز تعداد ۲۸۰ نفر در اثر ابتلا به این بیماری فوت کردند. در سال ۲۰۱۳ بدلیل بروز یک همه گیری شدید در ایالت ریودو ژانیرو بیش از ۱۲۰ نفر جان سپردند. در شهرهایی چون سالوادور، فورتالزا و ناتال که در مناطق گرمسیری هستند احتمال شیوع بیماری بالاست.

کشورهای در معرض خطر تب دانگ

این بیماری در کشورهای گرمسیری و نیمه گرمسیری بویژه در کشورهای آسیای جنوب شرقی بیشترین شیوع را دارد، و در قاره های امریکا، آسیا، افریقا و اقیانوسیه وجود دارد. کشورهایی که در معرض ابتلا به این بیماری هستند عبارتند از: تایلند، فیلیپین، مالزی، اندونزی، سنگاپور، بنگلادش، سریلانکا، چین، هند، عربستان، پاکستان، برزیل، منطقه کارائیب، هائیتی، مکزیک، کوبا، امریکای لاتین و جنوبی.

سن ابتلا به بیماری تب دانگ

هر چند بیشترین خطر شیوع برای کودکان زیر ۱۰ سال است ولی در جوانان، بالغین و سالمندان نیز از شیوع بالایی برخوردار است.

سیر بیماری تب دانگ

پس از اینکه پشه آیدس نیش خود را وارد بدن انسان کرد به مدت ۲ الی ۷ روز در حالت کمون می ماند و علائم تب دانگ از روز هشتم الی دهم در بدن انسان آغاز می شود و در این مدت قابلیت انتقال خود توسط پشه به فرد دیگر را دارد و به مدت ۲ الی ۴ روز نیز تب شدید تا ۴۱ درجه ایجاد می شود. طول مدت بیماری دانگ تا دو هفته است و اگر در طی این مدت آسیب جدید یا مرگ رخ ندهد پس مادام العمر نسبت به یکی از چهار نوع ویروس تب دانگ که مبتلا شده باشد ایمن می شود.

ویروس آیدس دارای چهار زیر گروه است و به دو نوع ساده و خونریزی دهنده تقسیم بندی می شود و در نوع خونریزی دهنده احتمال مرگ بین ۲ تا ۲۰ درصد مبتلایان است.

علائم تب دانگ

علائم تب دانگ بستگی دارد که آیا فرد به بیماری ساده تب دانگ مبتلا شده باشد و یا به نوع خونریزی دهنده و شروع بیماری شبیه علائم یک سرماخوردگی و یا آنفلوانزا است که به تدریج به شدت بالاتری می‌رسد .عوارض تب دانگ در مجموع عبارتند از:

تب، سردرد، درد شدید پشت چشم، قرمزی و درد گلو، درد عضلانی، خستگی و ضعف بدن، استفراغ، درد شکمی، کهیر، بثوراث زیر جلدی، قرمزی چشم ها و صورت و کف دست و پا، تاول‌های قرمز یا بنفش رنگ زیرپوستی، کبودی بدن، مدفوع سیاه و سفید، خونریزی از دهان، لثه و بینی، اسهال خونی، کاهش شدید نبض و فشارخون، بزرگی غدد لنفاوی گردن و کشاله ران، التهاب ریه، قلب و کبد و نارسایی گردش خون، تشنج، شوک و مرگ.

راه‌های تشخیص بیماری تب دانگ

از طریق معاینات بالینی و آزمایشات خونی و شرایط جغرافیایی فرد بیمار می توان به جمع بندی تشخیصی رسید البته چهار نوع تب ویروسی خونریزی دهنده را باید از هم تشخیص افتراقی داد که عبارتند از: تب دانگ، تب کنگو، تب کریمه، تب دره ریفت.

درمان تب دانگ

از آنجائیکه عامل این بیماری نوعی ویروس است پس به درمان آنتی بیوتیکی نیازی نیست. بهترین درمان تب دانگ، مصرف داروهای ضد تب و ضد درد و جبران معایعات از دست رفته با سرم و استراحت و بستری در بیمارستان مجهز می باشد.

اگر بیمار وارد مراحل خونریزی و شوک شده باشد بایستی علاوه بر تزریق خون و سرم حاوی داروهای ضد درد و ضد استفراغ و مواد غذایی تزریق نمود. در مواردی که ذات الریه شدید با علائم تنفسی رخ دهد پس اکسیژن درمانی نیاز می باشد و برای درد و تب می توان از استامینوفن کدئین استفاده نمود و از مصرف آسپرین و بروفن و داروهای خانواده آسپرین پرهیز شود.

راه‌های پیشگیری از تب دانگ

بهترین روش پیشگیری و کنترل تب دانگ، مبارزه با پشه‌های ناقل، رعایت بهداشت فردی و مصرف آب آشامیدنی معدنی و استریل است زیرا برخی از آبهای راکد و استخرها و یا مخازن آب شهری و یا ظروف دست ساز سفالی و یا پلاستیکی همگی می توانند محلی مناسب برای رشد پشه آیدس باشند. زیرا در مکانهایی که لاستیکهای فرسوده ماشین و زباله های شهری در جوار آبهای راکد باشند رشد و تکثیر پشه ها شایع است.

استفاده از توری اتاق، پشه بند، اسپری پشه کش در مناطق و شهرهای درگیر بسیار ضرورت دارد. پوشیدن لباسهای آستین بلند و عدم استفاده از شلوارک‌های تابستانی می تواند عامل مهمی باشد که پوست بدن در معرض مستقیم پشه آیدس نباشد.

واکسن تب دانگ

از حدود ۱۵ سال قبل دانشمندان اقدامات ارزشمندی برای تولید واکسن ضد تب دانگ انجام دادند تا اینکه گروهی از پژوهشگران موسسه بوتانان برزیل همراه با محققین موسسه ملی بهداشت امریکا بطور مشترک به مراحل انتهایی تولید انبوه واکسن مربوطه رسیده اند و انتظار می رود حداکثر تا سال ۲۰۱۵ در جهان توزیع شود.