تقویم برترین‌ ها:ملاصدرا فیلسوف بزرگ ایرانی

برترین ها: یکم خرداد روز بزرگداشت ملاصدرا فیلسوف و اندیشمند بزرگ ایران و جهان اسلام است؛ او که پایه گذار حکمت متعالیه بود و با ارایه آثاری گرانبها، چراغ راه بسیاری از دانش پژوهان در فلسفه و حکمت شد و گنجینه ای از علم و عرفان خویش را برای آیندگان به یادگار گذاشت.

ملاصدرا در سن ۶ سالگی به همراه پدرش در پی شاه محمد خدابنده به قزوین پایتخت آن دوران صفویان رفت و دوران نوجوانی وجوانی اش را در آن سامان سپری کرد، او درمدرسهٔ «التفاتیه» قزوین حجره‌ای داشت که هم اکنون نیز برای بازدید «طلبه‌ها» و «گردشگران» پابرجااست، سنگ بنای پیشرفت علمی او در حوزه‌های علمیهٔ قزوین بود. در همان‌جا با شیخ بهایی و میرداماد آشنا شد و پس از انتقال پایتخت به اصفهان، با استادانش به اصفهان مهاجرت کرد.

او در مدرسهٔ خواجهٔ اصفهان نیز از محضر درس استادانش شیخ بهایی، میرداماد (معلم ثالث) و میرفندرسکی بهره جست. ملاصدرا دروس فقه، علوم حدیث و تفسیر را از شیخ بهایی، حکمت الهی و حکمت شرق و غرب را از میرداماد و علم ملل و نحل را از میرفندرسکی آموخت.


به هر حال شاه عباس یکم در پایان سال ۹۹۹ هجری قمری (به روایتی ۱۰۰۶)، از قزوین به اصفهان نقل مکان کرد و این شهر را به پایتختی خویش برگزید. در بخش‌کردن میراث یکی از توانگران اصفهان، هوش، آگاهی و دانش ملاصدرا در مسائل فقهی بر شاه عباس آشکار شد و شاه تصمیم گرفت تا از مدرسهٔ خواجه بازدید کند و با شیخ بهایی و ملاصدرا بیشتر آشنا شود.

ملاصدرا پس از کسب درجهٔ اجتهاد، به تدریس در مدرسهٔ خواجه پرداخت، اما از آنجایی که نظریاتش در برخی مسائل فقهی با بیشتر دانشمندان قشری اصفهان متفاوت بود، او را به بدعت‌گذاری در دین متهم ساختند و خواهان اخراج او از مدرسه و در نهایت تبعید او از اصفهان شدند. بدین سان ملاصدرا از اصفهان تبعید شد. او راه مورچه خورت را در پیش گرفت و از آن‌جا راهی کهک قم گشت.

ملاصدرا در دوران تبعید به حوزه‌هایی رفت اما به او اجازه نمی‌دادند.جلوی دگر اندیشی گرفته می‌شد و او را مرتد اعلام می‌کردند. ملاصدرا به مدت ۵ یا ۷ سال در کهک قم و در تبعید زیست، اما هرگز کار تدریس و پژوهش را رها نکرد و در همان روستای کوچک و دورافتاده به برگزاری جلسات درس مبادرت ورزید. دروس وی بیشتر دربارهٔ افکار و باورهای حکیمان و دانشمندان ایرانی مانند شهاب‌الدین سهروردی، ابن سینا و ابویعقوب الکندی و برخی از دانشمندان اندلسی همچون ابن عربی و ابن رشد بودند. به روایتی دیگر، او در این مدت به ریاضت و عبادت پرداخت و مدتی را نیز در شهر قم سپری کرد.

ملاصدرا پس از مدتی به زادگاهش ،شیراز، بازگشت و به تدریس پرداخت و هرآنچه را که در این سال ها آموخته بود، به دانش پژوهان و شاگردانش منتقل کرد و در همین زمان نیز اندوخته ها و اندیشه های خویش را بر صفحه های سفید کاغذ نگاشت و گنجینه هایی گرانبها را برای آیندگان به یادگار نهاد.

از نوشته ها و اثرهای ارزشمند وی می توان به الحکمه العرشیه، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العظیمه الاربعه، اللمعه المشرقیه فی الفنون المنطقیه، المبدا و المعاد، المشاعر، المظاهر الالهیه فی الاسفار علوم الکاملیه، الشواهد الربوبیه فی مناهج السلوکیه، التصور و التصدیق، الوریده القلبیه فی معارفه الربوبیه، اسرار الایات و الانوار البینات، دیوان اشعار، حدوث العالم، مفاتیح الغیب، اعجاز النعمین، متشابهات القرآن و ... اشاره کرد.

دانشمند فرزانه ایران و جهان اسلام سرانجام پس از عمری تلاش و کوشش برای اعتلای علم و دانش بشری در ۷۱ سالگی در شهر بصره درگذشت، اما آثار غنی و پربار او اکنون، پس از گذشت سده ها راهگشای دانش پژوهان فلسفه و حکمت است.

روز بزرگداشت ملاصدار این عارف و فیلسوف بزرگ فرصتی مغتنم برای ارج نهادن به مقام علمی وی است که با اندیشه های جدید خویش پرچمدار روشی نو در دنیای پررمز و راز فلسفه شد.