«گیمیفیکیشن» یعنی چه؟

هفته نامه صدا - نسیم بنایی: لباس کاموایی قرمز رنگی به تن داشت، گوشی هوشمند بزرگی را در دستان کوچکش گرفته بود و با لحن شیرین کودکانه ای درباره بازی داخل گوشی همراه به دختری که کنارش نشسته بود، توضیح می داد. آن سو تر پسربچه ای سرش را درون تبلتی فرو برده و مشغول بازی بود.

بقیه مسافران بزرگسال نیز به نوعی با ابزار هوشمند خود سرگرم بودند تا اقطار ایستگاه های مترو را یکی یکی طی کند و به مقصد برسد. این صحنه مختص یک شب نیست، گوشی های هوشمند و بازی ها آنقدر همه جایی شده اند که می تواند به راحتی مشابه این صحنه را هر جایی دید. حضور بازی ها در عصر حاضر آنقدر زیاد شده است که به جای عصر ارتباطات و فناوری اطلاعات به آن «عصر بازی» می گویند.

کسانی که به دنبال جذب مشتری هستند از هر فرصتی استفاده می کنند تا تعداد مشتری ها و میزان فروش خود را افزایش بدهند؛ و چه چیزی بهتر از بازی؟ بازی ها فقط برای سرگرمی نیستند. چندی پیش یکی از شرکت های مد و طراحی لباس اپلیکیشنی را طراحی کرده بود که قسمتی به نام پرو مجازی داشت. کاربر این برنامه می تواند لباسی را انتخاب کند و با استفاده از دوربین گوشی هوشمند خود آن لباس را بر تن خود یا فرد دیگری ببیند. این اپلیکیشن این امکان را به کاربر می دهد که بلندی و کوتاهی و سایز لباس را به خوبی بررسی کند. ماهیت بازی گونه این برنامه باعث درگیر شدن کاربر، تاثیرگذاری دوچندان آن و به احتمال زیاد جذب مشتری خواهدشد. این ساده ترین راهی است که می توان مفهوم و فرایند «گیمیفیکیشن» را نشان داد.

درآمدهای میلیاردی از مسیر بازار گیمیفیکیشن

البته بازی آفرینی یا گیمیفیکیشن کاربردهای گوناگون دارد؛ مهم ترین کاربرد آن در آموزش است. استفاده از بازی برای آموزش و بازی آفرینی آموزشی می تواند نقش مهمی در ایجاد انگیزه برای یادگیری ایفا کند؛ اما آنچه در مورد بازی سازی و غوطه ور سازی کاربران در بازی ها از همه بیشتر مورد توجه قرار می گیرد، کسب و کاری است که از این طریق ممکن است راه بیفتد. البته همه کسب و کارهایی که از این طریق راه اندازی می شوند در عمل موفق نمی شوند.

انجمن گیمیفیکیشن ایران در آماری که از موسسه گارتنر مربوط به سال 2014 آورده، اشاره کرده است که حدود 80 درصد اپلیکیشن هایی که قصد داشته اند از طریق بازی آفرینی کسب و کاری را بیندازند به دلیل طراحی ضعیف هرگز به اهداف خود دست پیدا نکرده اند. این آمار به خوبی نشان می دهد که فرآیند بازی سازی بسیار پیچیده است و نیاز به تحلیل عمیقی از بازار و مشتری دارد. علاوه بر آن واضح است که خلاقیت در این زمینه حرف اول را می زند. به علاوه روش های اقناعی اصلی ترین روش در کسب و کارها به شمار می روند؛ استراتژی گیمیفیکیشن نیز استفاده از ابزارهای اقناعی است.

اما اگر این کسب و کارها شیوه های هوشمندانه گیمیفیکیشن را دنبال کنند به موفقیت های چشمگیری دست پیدا خواهند کرد. آمارهای موجود نشان می دهد که تا سال 2012 مجموع درآمدهای حاصل از بازارهای گیمیفیکیشن در حوزه آموزش الکترونیک بیشتر از دو میلیارد دلار بوده و طبق پیش بینی ها این میزان تا سال 2018 به بیش از 5.500 میلیارد دلار خواهد رسید. البته آمارهای مختلفی در این زمینه ارائه شده است اما عدد و رقم ها بهتر از کلمات نشان می دهند که این موضوع چه نقش بزرگی را ایفا می کند.

واژه گیمیفیکیشن برای نخستین بار در ژانویه 2011 مورد استفاده قرار گرفته است و به معنای استفاده از بازی در مواردی غیر از بازی و برای افزایش اشتیاق و تحریک رفتار کاربران است. براساس گیمیفیکیشن برنامه ای طراحی می شود و کاربر در فضایی قرار می گیرد و اقدام به فعالیتی می کند که در شرایط عادی تمایلی به آن فعالیت ندارد. این روش مورد استفاده بسیاری از شرکت ها و برندهای تجاری معروف قرار گرفته است تا از این طریق آن ها را ترغیب به خرید کنند. شرکت هایی نظیر فولکس واگن، سامسونگ و فوت لاکر جزو شرکت هایی هستند که از طریق گیمیفیکیشن فروش خود را افزایش داده اند.

چه کسب و کارهایی با گیمیفیکیشن موفق خواهند شد؟

برای اینکه گیمیفیکیشن در کسب و کار با شکست مواجه نشود باید به 2 عامل توجه شود. نخستین مورد، تعداد دفعات تعامل و ارتباط مشتری ها با محصول و خدمات کسب و کار بیشتر باشد، فرصت های بیشتری برای بازی سازی وجود دارد. دومین عامل نیز به سطح نیاز مشتری ها به محصول یا خدماتی که ارائه می شود، شیوه های گوناگونی را برای بازی سازی فراهم می کند. خرید یک خودرو را تصور کنید؛ اگر اکثر افراد هر 3 الی 5 سال خودروی خود را تعویض می کنند.

از آنجا که بین خرید اول تا خرید بعدی شکاف بزرگی وجود دارد میزان درگیری شخص در این زمینه کاهش می یابد اما در مقابل بحث خدمات پس از فروش پتانسیل بالایی برای فرآیند بازی سازی دارد. کسی که در این حوزه فعالیت می کند به راحتی می تواند برنامه ای را طراحی کند که براساس تعداد دفعات سرویس و مسافت طی شده توسط ماشین، به مشتری امتیاز بدهد؛ به این ترتیب می تواند رفته رفته مشتری های بیشتری جذب کند. البته نباید فراموش کرد که نوع کالا یا خدماتی که ارائه می شود و میزان ضروری بودن آن از اهمیت بالایی برخوردار است.

نکته ای که باید حتما مدنظر قرار بگیرد بحث اعتمادسازی است. فروشگاه های موفق اینترنتی معمولا ابتدا باید اعتماد مشتری را جلب کنند تا به موفقیت دست پیدا کنند. در حقیقت قیمت و کیفیت عرضه همگی باید واقعی باشد. مشتری ها در فضای مجازی به راحتی می توانند هر فروشگاهی را با دیگری مقایسه کنند و تا زمانی که اطمینان لازم را حاصل نکنند، اقدام به خرید نخواهند کرد. این کلیدی ترین مرحله برای کسب و کارهای تازه کار به شمار می رود؛ هر قدم اشتباه در این مرحله باعث از دست رفتن آن کسب و کار خواهد شد.

بازی ها جای خود را در فرهنگ شکورهای مختلف باز کرده اند و بازار گیمیفیکیشن در این شرایط به سرعت رو به افزایش است. گالیوم راکس نایب رئیس شرکت دلوپر ریلیشنز در گفت و گویی با گزارشگر توسعه و فناوری اظهار کرده است که تا سال 2019 بالغ بر 1 میلیون شغل جدید از طریق بازی آفرینی ایجاد خواهد شد و به رشد اقتصادی در نقاط مختلف جهان کمک خواهد کرد.

تجارت

• 1.548 میلیون دلار: درآمد جهان از طریق بازی در سال 2012 بوده است.

• 2.309 میلیون دلار: درآمد جهان از طریق بازی در سال 2017 خواهد بود.

• 3.912 میلیون دلار: درآمد جهانی از طریق بازار بازی های آموزشی حاصل شده است.

• 5.500 میلیارد دلار: برآورد رشد بازار گیمیفیکیشن در سال 2018 خواهد بود.

• 40 درصد: سازمان های جهانی از مکانیزم گیمیفیکیشن برای انجام فعالیت های خود در حوزه کسب و کار استفاده خواهند کرد.