چـگونه كودكـان خود را در طول سفر تربيت كنيم

يكي از فرصت‌هاي مناسب براي تعليم و تربيت، مسافرت است. در سفر چون حضور پدر و مادر در كنار خواهران و برادران با يكديگر و در مدت‌زمان معين و گاه طولاني‌ است، اثرات فراواني خواهد داشت. اگر پدر و مادر هنگام مشاجره يا بحث‌هاي ديگر يا لحن خاص برخورد در غيرمسافرت در اتاق ديگري دور از ديد فرزندان هستند، در مسافرت به‌علت اين‌كه همه با هم هستند، كوچك‌ترين عمل و عكس‌العمل و سخن و برخورد مستقيم در ذهن و فكر و منش فرزندان موثر واقع مي‌شود.

• قبل از سفر، وسايل مطالعه، بازي، نقاشي عكاسي و فيلمبرداري و ساير لوازم مورد استفاده فرزندان را با خود برداريد.

• در سفر به فرزندان‌تان اجازه دهيد حرف بزنند، سؤال و حتي انتقاد كنند و شما با چهره‌اي باز با آن‌ها برخورد كنيد و تا حد فهم آنها، جواب‌هاي كوتاه و قانع‌كننده‌ و گاه با مثال يا داستان براي‌شان عنوان كنيد و مطمئن شويد كه پاسخ سؤالات خود را گرفته‌اند و قانع شده‌اند.

• از اماكن تفريحي، تاريخي، مذهبي و دانستني‌هاي بين راه تا مقصد براي آن‌ها توضيح دهيد كه لازمه اين امر، مطالعه قبلي شما راجع به موضوعات است.

• در طول سفر با خوش‌رويي و شوخي‌هاي مفيد و لطيفه‌هاي سالم، بچه‌ها را سرگرم كنيد به‌ويژه خاطرات زيباي خود، دوستان و مخصوصا پدر و مادر و كودكي‌هاي خودتان را براي بچه‌ها بيان كنيد.

• بگذاريد بچه‌ها در مكان‌هاي توقف (با حفظ مسائل ايمني) بازي كنند، از تپه‌ها بالا بروند، با شن‌هاي كنار دريا خانه بسازند و تا حد امكان، آزاد باشند.

• در اداي فرايض به‌ويژه نماز، آن هم اول وقت و درصورت وجود مسجد و جماعت، غفلت نكنيد. فراموش نكنيد كه هر كار ما بزرگ‌تر‌ها براي بچه‌ها الگو و درس است. ممكن است شما در شهر خود، در اداره يا مسجد نماز بخوانيد و به منزل بياييد و هيچ‌گاه بچه‌ها نماز شما را نبينند اما در سفر و در كنار آن‌ها، اين مسائل چشمگير بوده و تاثير فراواني خواهد گذاشت.

• دوري از اسراف، ‌در غذا، نوشيدني‌ها و رعايت آداب شرعي غذا خوردن، مثل شستن دست‌ها قبل و بعد از غذا، بسم‌الله گفتن و ساير مسائل مربوط به آن الگوي خوبي براي آينده خواهد شد.

• مقداري پول در اختيار بچه‌ها قرار دهيد و با مهرباني‌ آن‌ها را راهنمايي كنيد تا آنچه براي خود لازم مي‌دانند يا سوغات براي همكلاسي‌ها و بستگان مي‌خواهند بخرند، توان آن را داشته باشد.

• در سفر، گاهي جلسات مشورتي خودماني تشكيل دهيد و نظر همه را جويا شويد و نسبت به ادامه سفر آن‌ها را در جريان داده و نظرخواهي كنيد و حدوسطي را انتخاب و اجرا كنيد.

• گاهي بچه‌ها در سفر با هم اختلاف نظر پيدا يا با هم مشاجره مي‌كنند يا سر و صداي زيادي به راه مي‌اندازند، برخورد متين، منطقي و در عين حال مهربان و با لبخند، نه تنها اختلافات را بر‌طرف مي‌كند بلكه محيطي دلنشين به جاي خشونت جايگزين خواهد شد.

• هر چند ساعت كه از سفر مي‌گذرد، به بهانه‌اي توقف كنيد، با حفظ مسائل ايمني، ‌بچه‌ها را آزاد بگذاريد كه رفع خستگي كنند و تحرك مورد نياز بدن آن‌ها تامين شود كه اغلب عصبانيت‌ها، خشونت‌ها و دعواها مي‌تواند از تنگي‌ جا، يكنواختي مسير سفر و خستگي بدن باشد.

• به بچه‌ها فرصت دهيد از مناظر زيبا، آبشارها، كوه‌ها و درياها، عكس و فيلم بگيرند.

• براي دستشويي رفتن بچه‌ها وقت داشته باشيد و زمان مناسب براي اين كار در نظر بگيريد. هرگونه فشار و طولاني‌شدن زمان، اضافه بر ضررهاي بدني، گاهي موجب نابساماني اخلاقي خواهد شد.

• رعايت خستگي سفر را كرده و زمان مناسبي براي خواب و استراحت آن‌ها (در محيطي آرام) فراهم‌ كنيد. اگر به‌علت سفر، عادت خواب هميشگي تغيير كرده، توصيه دوستانه‌اي‌ براي خواب به آن‌ها بدهيد.

• بچه‌ها مي‌خواهند در طول سفر از mp۳ playerيا mp۴ و ساير ابزارهاي صوتي و تصويري استفاده كنند كه هرگونه برخورد نامناسب با اين مسئله، عواقب ناگواري بر جا خواهد گذاشت يا با نظر جمع از راديو استفاده كنيد يا اگر صدا و تصوير مناسب و شناخته شده و مفيدي هست، امكان استفاده جمع را از آن برنامه فراهم‌سازيد. (در حد اعتدال و كنترل دوستانه و دور از تحميل توصيه مي‌شود.)

• تذكر غيرمستقيم، ‌تحميل نكردن نظر فرد بر نظر جمع، مشاركت و همراهي با جمع به‌صورت طراح خاطره و داستان بسيار مفيد خواهد بود.

• اگر معماهاي زيبا بلديد با پرسش معماهاي هوش، رياضي، مذهبي و... آن‌ها را سرگرم كرده و به‌صورت تدريجي معارف و اخلاقيات را به اين وسيله آموزش دهيد.

• در سفر و غيرسفر، از هرگونه تبعيض، محبت يا بغض‌ بي‌جا خودداري كرده در عمل به فرزندان خود عدالت و صداقت را آموزش دهيد.