خبر نگران کننده زلزله ۱۰ ریشتری از کجا آمد ؟

مجله مهر: این روزها در در فضای مجازی خبر درباره زلزله و نگرانی درباره آن بار دیگر حسابی داغ شده است. در این میان برخی از سایت‌ها و حتی روزنامه‌های کشور بدون تحقیق لازم،خبری را درباره پیش‌بینی زلزله ۱۰ ریشتری در خاورمیانه منتشر کردند که تنها باعث نگرانی شهروندان شد. قضیه از آنجا شروع شد که یک خبرگزاری داخلی به نقل از روزنامه الوطن و مرکز زمین شناسی آمریکا از پیش بینی وقوع زلزله‌ای بسیار بزرگ در منطقه خاورمیانه بین ۲۵ تا ۳۰ آوریل (۵ تا ۱۰ اردیبهشت) خبر داد.

در خبری که اشتباه بودن آن از روز روشن‌تر است اما هنوز روی سایت‌های بسیاری وجود دارد با تیتر «وقوع زلزله ۱۰ ریشتری در خاورمیانه» آمده است:«مرکز زمین شناسی آمریکا از احتمال وقوع یک زلزله به بزرگی ۱۰ ریشتر در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس خبر داد.بر اساس گزارش این مرکز گسل بزرگی در عمق ۲۰ کیلومتری زمین از جنوب شرق ایران به سمت کشورهای خلیج فارس به حرکت درآمده و گسل دیگری از سمت شرق ایران به سمت کشورهای پاکستان، هند و شرق آسیا خواهد رفت که باعث ایجاد زلزله‌ای به بزرگی ۹ تا ۱۰ ریشتر خواهد شد.»

سایت‌های خبری دیگر هم بدون آنکه حتی نگاهی به تاریخچه زلزله‌های جهان بیندازند و کمی درباره مسئله تأمل کنند به روال همیشگی خود به باز انتشار خبر پرداختند و کار حتی به صفحه اول بعضی روزنامه‌ها هم کشیده شد.این خبر به خاطر حساسیت مردم خیلی سریع باعث نگرانی بسیاری از افراد شد؛ خبری که کسی نمی‌تواند منبع موثق آن را پیدا کند!

اگر سایت مرکز زمین شناسی آمریکا به نشانی USGS.Gov را زیر و رو هم کنید خبری درباره پیش‌بینی زلزله‌ای به بزرگی ۱۰ ریشتر در خاورمیانه یا هیچ جای دیگر دنیا را در آن پیدا نمی‌کنید. حتی اگر در این رابطه تحقیق هم نکنید نادرست بودن آن از آنجا روشن است که در جهان هنوز هیچ روش علمی برای پیش‌بینی زلزله به این شکل و صورت وجود ندارد. محققان روش‌های زیادی را در تلاش برای پیش‌بینی زلزله در تاریخ و زمان مشخص امتحان کرده‌اند اما واقعیت این است که منابع رسمی و علمی مانند مرکز زمین‌شناسی آمریکا هیچ وقت خبری درباره پیش‌بینی این چنینی را که پایه و اساس علمی ندارد منتشر نمی‌کنند.

پیشرفته‌ترین سیستم‌های هشدار زلزله در حال حاضر تنها می‌توانند چند ثانیه پیش از وقوع زلزله آن را اعلام کنند. محققان تنها با بررسی حرکت لایه‌های زمین درباره احتمال وقوع زلزله در مناطق مختلف مثلاً طی سالها یا دهه‌های آینده در مناطق مختلف هشدار می‌دهند. به خاطر عدم امکان پیش‌بینی دقیق زلزله،همه کشورهای جهان،آمادگی برای زلزله را به جای تکیه بر پیش‌بینی‌ها در دستور کار خود قرار داده‌اند. آموزش مردم و مستحکم‌سازی بناها و تأسیسات اصولی شناخته شده هستند که در کشورهای مختلف با دقت پیگیری می‌شود.


زلزله ۱۰ ریشتری؟

نکته بارز دیگر در خبر که نادرست بودن آن را بیشتر مشخص می‌کند اعلام وقوع زلزله‌ به بزرگی ۱۰ ریشتر است. در حالی که به گفته کارشناسان اصولاً منطقه خاورمیانه پتانسیل زلزله‌ای به این شدت را ندارد. اگر نگاهی به منابع بیندازید متوجه می‌شوید که بزرگترین زلزله ثبت شده تاریخ، زلزله‌ ۹/۵ ریشتری بوده که در ۲۲ ماه می ۱۹۶۰ در منطقه والدیویا در شیلی اتفاق افتاد.

پس از آن هم زلزله‌ای به بزرگی ۹/۲ ریشتر در آلاسکا و زلزله ۹/۱ تا ۹/۳ ریشتری در اقیانوس هند در فهرست بزرگترین زلزله‌های تاریخ جهان قرار دارند. اصولاً جدا از غیر قابل پیش‌بینی‌بودن چینین زلزله‌ای جهان تاکنون زلزله‌ای به بزرگی ۱۰ ریشتر را تجربه نکرده است! زلزله ۹/۵ ریشتری شیلی هم مربوط به فرورانش بوده که در اقیانوس آرام اتفاق افتاده و اصولاً در خاورمیانه امکان وقوع زلزله‌‌ای مشابه وجود ندارد.


روزنامه الوطن چاپ آمریکا که سابقه طولانی در انتشار شایعه و خبرهای نادرست دارد با اعلام منبع جعلی مرکز زمین‌شناسی آمریکا به هیچ عنوان منبع درستی برای انتشار چنین خبر مهمی برای مردم نیست و به نظر می‌رسد رسانه‌ها باید به ویژه در موارد حساس دقت و تأمل بیشتری درباره انتشار چنین خبرهایی داشته باشند.