وجه تسمیه شب قدر

باشگاه خبرنگاران جوان: خداوند در بین ماه‌ها، ماه مبارک رمضان را برگزیده و در بین روزهای این ماه شریف، شب قدر را برگزیده است. شب نزول قرآن است و عبادت هم در این شب، مضاعف اجر و پاداش دارد.

در وجه تسمیه این شب مبارک به قدر وجوهی را ذکر کرده‌اند؛ که جمع بین این وجوه هم ممکن است. از آن جمله:

۱- چون این شب شب شریفی است، به آن «لیلة القدر» می‌گوییم. یعنی شبی که صاحب قدر و منزلت و شرافت است. چرا که خداوند تبارک و تعالی قدر را در آیه‌ای در این معنی استفاده کرده است: «و ما قدر الله حقّ قدره» یعنی: قدر خدا را چنان که در خور و شایسته اوست نشناختند. چنانکه عرب‌ها می‌گویند: فلان له قدر، یعنی فلانی دارای شرافت و عظمت است.

۲- چون در این شب فرشتگان زیادی به زمین می ‌یند و زمین به این خاطر تنگ می‌شود، لذا آن را شب قدر می‌نامند. زیرا قدر در آیه‌ای به معنای ضیق و تنگی آمده است. و مَن قُدِر علیه رزقه. یعنی: روزی او تنگ شد. شاهدی بر این مدعاست.

۳- به معنای شب تقدیر و سرنوشت است. چرا که در این شب امور بندگان تا سال آینده مقدّر می‌گردد؛ و این وجه را بسیاری از مفسران از جمله علامه طباطبائی استوار دانسته‌اند.

در تفسیر برهان از امام محمد باقر (ع) روایت می‌کند: یُقَدّرُ فی لیلة القدر کلّ شیءٍ یکونُ فی تلک السّنة الی مثلها من قابلٍ، من خیرٍ و شرّ، طاعة و معصیة، و مولودٍ و اجلٍ، او رزقٍ فما قُدّر فی تلک السیّنةَ و قُضیَ فهو المحتوم و لله عزوجل فیه المشیة؛ یعنی: در شب قدر هر امری از امور بندگان تا شب قدر سال آینده معیّن می‌گردد، از خیر و شرّ، طاعت و معصیت، ولادت و مرگ و روزی موجودات و هر آنچه در آن سال مقدّر گشته حتمی است و خداوند را در آن مشیّت است.

اگر کسی شب قدر را با توبه و تصمیم بر ترک گناه و عزم بر اجرای احکام نورانی قرآن سپری کرد، مقدرات سال آینده‌اش به نیکی رقم خواهد خورد، و گرنه در جا خواهد زد و طعم تلخ خسران را خواهد چشید.

امام صادق (ع) می‌فرماید: یُفَرّقُ اللهُ فی لیلة القدر ، ما کان من شدّةٍ او رخاءٍ او مطرٍ ؛ بقدرٍ ما یشاءُ الله عزوجل اَن یُقَدّر الی مثلها من قابلٍ ؛ یعنی: خدا در آن شب قدر آنچه از سختی یا خوشی یا باران است به مقداری که تا سال آینده خواهد، معیّن فرماید.

۴- و یک قول زیبای دیگری در نام‌گذاری این شب به شب قدر است که گفته شده: اَنزلَ فیها کتاب ذو قدر ، الی رسول ذی قدر ، لأجل اُمّة ذات قدر، علی یدی ملک ذی قدر ؛ یعنی: نازل شده در این شب کتاب صاحب قدر و منزلت، بر رسول و پیامبر صاحب قدر و والا قدر، برای امت با قدر و ارزش، به دست ملائکه‌ای صاحب قدر.

۵- گفته شده که چون شبی است که در آن شب مقدر شده که قرآن در آن نازل شود.

۶- یا از آن رو که هر کس این شب را زنده بدارد و احیا نگه دارد صاحب قدر و منزلت می‌گردد؛ به لیلة القدر معروف شده است.

چمع بین این وجوه نیز امکان دارد.

فضائل شب قدر

۱- شب آمرزش گناهان

رسول الله (ص) می‌فرمایند: «هر کس شب قدر را احیا دارد و مومن باشد و به روز جزا اعنقاد داشته باشد، تمامی گناهان آمرزیده می‌شود.»

۲- شب قدر قلب ماه رمضان است؛

امام جعفر صادق ع می فرمایند: «از کتاب خدا استفاده می‌شود که شمره ماه‌های سال نزد خداوند، دوازده ماه است و سرآمد ماه‌ها ماه رمضان است و قلب ماه رمضان، لیلة القدر است.»

۳- از هزار ماه بهتر است

لیلة القدر خیر من الف شهر

امام جعفر صادق ع می فرمایند: «العمل فیها خیرٌ من العمل فی الف شهرٍ لیس فیها لیلة القدر. یعنی: عمل در این شب بهتر است از عمی در هزار شبی که در آن هزار ماه لیلة القدری نباشد.»

4- نزول قرآن در این شب

در شب قدر قرآن دفعةً بر پیامبر نازل شده است.

5- نام‌گذاری یکی از سوره ها به قدر

6- شب مبارک و با برکت ؛ انا انزلناه فی لیلةٍ مبارکة.