پاپیروس عجیبی که داستان عذاب فرعون را نوشته

وبسایت تابناک باتو: پایگاه خبری مصراوی آیه قرآن درباره فرعون و قوم بنی اسرائیل آورده است: آنگاه که فرعون بر طغیان و گناه خود اصرار داشت و در برابر عظمت خدای یکتا کافر شد و کبر ورزید؛ حضرت موسی نبی خدا(ع) او را که ادعای خدایی می‌کرد، به عذابی الهی انذار داد تا شاید موعظه بگیرد و هدایت شود. آیه ۱۳۲ و ۱۳۳ سوره مبارکه اعراف در این باره میگوید: «وَقَالُواْ مَهْمَا تَأْتِنَا بِهِ مِن آيَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَا فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ * فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ آيَاتٍ مُّفَصَّلاَتٍ فَاسْتَكْبَرُواْ وَكَانُواْ قَوْمًا مُّجْرِمِينَ: و گفتند هرگونه پديده شگرفى كه به وسيله آن ما را افسون كنى براى ما بياورى ما به تو ايمان آورنده نيستيم/ پس بر آنان طوفان و ملخ و كنه ريز و غوك‌ها و خون را به‌صورت نشانه‏‌هايى آشكار فرستاديم و باز سركشى كردند و گروهى بدكار بودند».

با ترجمه نسخه‌ای باستانی از پاپیروس کشف‌شده، صدق روایات قرآنی درباره این رویداد تاریخی محرز شد. در طلیعه قرن ۱۸ میلادی بود که پاپیروس کهن ۱۷ صفحه‌ای در منطقه منفیس نزدیک اهرام‌ پلکانی مصر (با استناد به گفته مالک این نسخه که فردی به نام جورجیوس بوده است) کشف شد اما تاریخ کتابت این نسخه دقیقا مشخص نیست. موزه ملی در لیدن هلند این پاپیروس را در سال ۱۸۲۸ میلادی خریداری کرد. این نسخه کهن عبارت از پاپیروس فرعون بوده که به شماره ۳۴۴ در این موزه ثبت شده و یکی از مهم‌ترین نسخه‌های پایپیروسی است که تاریخ بنی‌اسرائیل در مصر را حکایت و ثابت می‌کند که این سرزمین سال‌ها یعنی تا زمان حضرت یوسف(ع) دچار خشکسالی بوه است.

این نسخه کهن همچنین مؤید آیات عذابی است که قرآن کریم درباره فرعون گفته است. پاپپروس مذکور به خط هروگلیفی قدیم نوشته شده و موسوم به پاپیروس اپپوور(The Papyrus Ipuwer) بوده و در سال ۱۹۰۸ میلادی از زبان هروگلیفی قدیم به انگلیسی برگردانده شد.


گاردنیر، محقق و کارشناس مصر باستان این نسخه را به انگليسی برگرداند که در آن نوشته شده است:

«وبا همه جا را پر کرده است. خون همه جا ریخته شده، نهر(نیل) در نتیجه هلاکتی که پیش آمد، مثل خون شده، مردم مثل كتان قطع شده خسته و زار دراز کشیده‌‌اند...مصرِ جهان می‌گرید، در کاخ هیچ خبری از ارزاق مثل گندم، جو، غاز و ماهی نیست... دانه‌های زراعی همه‌جا نابود شده‌اند...سردرگمی و ضجه‌های دهشتناکی همه جا را پرکرده...امکان خروج از قصر نیست و ۹ روز است که کسی نتوانسته چهره آشنایی ببیند...سرزمین با سیل و طوفان، ویرانکده شده و مصر علیا دچار خرابی و آوار است...خون همه جا ریخته و طاعون در همه جای بلاد شیوع پیدا کرده.. مومیائی‌ها را چه کنیم؟ مردمان با حالتی مشمئز از تغذیه موجودات زنده تشنه‌لب برگشته‌اند...همه چیز خراب و ویران شده ...مصر علیا خشک و لم‌یزرع شده ...خانه‌ها در چشم‌برهم زدنی ویران شدند...و این، همان فرعون است؛ در شرایطی مفقود شد که بی‌سابقه بوده.»

قابل توجه این که پاپیروس ایپوور حاکی از مواردی بسیار در وصف شرایط مصر و فرعون است که در قرآن کریم ذکر شده؛ همان وحی منزلی که فرعون به آن ایمان نیاورد و در نهایت خداوند متعال او و سپاهیانش را در دریا غرق کرد.

شرح قرآنی عذاب فرعونیان

خداى متعال در مراحل متعددى بر قوم فرعون، آیات و نشانه‌هاى خود را اگر چه به‌صورت عذاب بود، بر آل فرعون نازل فرمود شاید که آن‌ها متنبه گردند اما متاسفانه آن‌ها هیچ گاه ایمان نیاوردند. خداى متعال آن‌ها را ابتدا گرفتار خشکسالى کرد و سپس مجازات‌هاى سخت‌تر و شدیدتر که به‌صورت پى‌در‌پى و کوبنده بر آن‌ها نازل مى‌شد گرفتار ساخت، که در آیه ۱۳۳ سوریه مبارکه اعراف به آن اشاره شده است. نخست مى‌فرماید: (طوفان را بر آن‌ها فرستادیم)؛ «فَاَرْسَلْنا عَلَیْهِمُ الطُّوفانَ».

«طوفان» از ماده «طوف» (بر وزن خوف) به معنى موجود گردنده و طواف کننده است، سپس به هر حادثه‌اى که انسان را احاطه کند، طوفان گفته شده، ولى در لغت عرب، بیشتر به سیلاب‌ها و امواج گردنده و کوبنده‌اى گفته مى‌شود که خانه‌ها را ویران مى‌کند و درختان را از ریشه برمى‌کند (اگر چه در زبان فارسى امروز، طوفان، بیشتر به بادهاى شدید و کوبنده اطلاق مى‌گردد).

پس از آن، مى‌فرماید: (ملخ را بر زراعت‌ها و درختان آن‌ها، مسلط ساخته)؛ «وَ الْجَرادَ».

در روایات وارد شده است، آن چنان ملخ به جان درختان و زراعت‌ها افتاد که همه را از شاخ و برگ خالى کرد، حتى بدن آن‌ها را نیز آزار مى‌داد آن چنان که داد و فریاد آن‌ها بلند شده بود.
هر بار که بلایى فرا مى‌رسید، دست به دامن موسى(علیه السلام) مى‌شدند زدند، تا از بخواهد رفع بلا کند، بعد از طوفان و ملخ خوارگى نیز همین تقاضا را کردند، و موسى(علیه السلام) پذیرفت و بلا برطرف شد، ولى باز دست از لجاجت خویش برنداشتند.

بار سوم (قمل را بر آن‌ها مسلط ساخت)؛ «وَ الْقُمَّلَ».

در این که منظور از «قُمَل» چیست؟ ظاهر این است که یک نوع آفت نباتى بوده که به غلات آن‌ها افتاد، و همه را فاسد کرد.

هنگامى که امواج این بلا فرو نشست و باز ایمان نیاوردند، بار دیگر، (نسل قورباغه را آن چنان افزایش دادیم که به صورت یک بلا زندگى آنها را فرا گرفت)؛ «وَ الضَّفادِعَ».

همه جا قورباغه‌هاى بزرگ و کوچک، حتى در خانه‌ها، اطاق‌ها و سفره‌ها و ظروف غذا مزاحم آنان بودند، آن چنان که دنیا بر آنان تنگ شد ولى باز در برابر حق زانو نزدند و تسلیم نشدند.

در این هنگام، (خون را بر آن‌ها مسلط نمودیم)؛ «وَ الدَّمَ».

بعضى گفته‌اند بیمارى «رعاف» (خون دماغ شدن) به صورت یک بیمارى عمومى درآمد و همگى گرفتار آن شدند.

ولى بیشتر روات و مفسران گفته‌اند: رودخانه عظیم نیل به رنگ خون درآمد، آن چنان که براى هیچ مصرفى قابل استفاده نبود!

و در پایان مى‌فرماید: (این آیات و معجزات آشکار و نشانه‌هاى حقانیت موسى را به آن‌ها نشان دادیم، اما آن‌ها در برابر آن کبر ورزیدند و از قبول حق سر باز زدند و جمعیت مجرم و گنهکارى بودند)؛ «آیات مُفَصَّلات فَاسْتَکْبَرُوا وَ کانُوا قَوْماً مُجْرِمینَ».

در بعضى از روایات مى‌خوانیم: هر کدام از این بلاها، در یکسال واقع مى‌شد یعنى یکسال طوفان و سیلاب، سال دیگر ملخ خوارگى، و سال بعد آفات نباتى و ...

ولى در بعضى دیگر از روایات مى‌خوانیم میان هر یک از این‌ها با دیگرى یک ماه بیشتر فاصله نبود.

در هر حال شک نیست که در فواصل مختلف و جدا از یکدیگر (چنان که قرآن مى‌فرماید مفصلات) صورت گرفت، تا مهلت کافى براى تفکر و تنبه و بیدارى داشته باشند.

قابل توجه این که در روایات مى‌خوانیم: این بلاها تنها دامان فرعونیان را مى‌گرفت و بنى‌اسرائیل از آن برکنار بودند.

شک نیست که این یک نوع اعجاز بوده، اما قسمتى از آن را مى‌توان با توجه به نکته زیر توجیه علمى نمود؛ زیرا مى‌دانیم: در کشورى با مشخصات مصر، بهترین نقطه زیبا و مورد توجه همان دو طرف شط عظیم نیل بوده است که در اختیار فرعونیان و قبطى‌ها قرار داشت، قصرهاى زیبا، خانه‌هاى مجلل و باغ‌هاى خرم و مزارع آباد را در همین منطقه مى‌ساختند و طبعاً به بنى‌اسرائیل که بردگان آنها بودند، از زمین‌هاى دور افتاده و بیابان‌ها و نقاط کم آب، سهم مى رسید.

طبیعى است هنگامى که طوفان و سیلاب برخاست، از همه نزدیک‌تر به کام خطر دو طرف شط عظیم نیل بوده، و همچنین قورباغه‌ها از شط برمى‌خاستند و اثر خونابه شدن شط قبل از همه در خانه‌هاى فرعونیان نمایان مى‌شد، و اما ملخ و آفات نباتى نیز در درجه اول متوجه نقاط سرسبزتر و پربرکت‌تر مى‌شود.