توبکتومی یا بستن لوله‌های رحم چیست و چگونه انجام می‌شود؟

برترین‌ها: توبکتومی به عمل جراحی گفته می‌شود که طی آن، لوله‌های فالوپ در بدن یک خانم مسدود شده و از رسیدن تخمک‌ها به رحم و لانه گزینی جلوگیری می‌شود. لوله‌های فالوپ تقریبا ۱۰ سانتیمتر طول دارند و به طرفین رحم متصل‌اند.

طی عمل توبکتومی، لوله‌های فالوپ بریده شده و در نقطه‌ی مشخصی به هم گره خورده یا متصل می‌شوند. توبکتومی یک شیوه‌ی همیشگی پیشگیری از بارداری است. زنانی که قصد بارداری مجدد ندارند یا به طور کل نمی‌خواهند بچه‌دار شوند، این درمان را انتخاب می‌کنند.

انواع روش‌های جراحی توبکتومی

روش‌های متعددی برای انجام این کار وجود دارد که در آن‌ها ممکن است لوله‌های فالوپ بریده، سوزانده و یا با وسیله یک حلقه، نوار یا کلیپس بسته شوند و به صورت بیهوشی عمومی یا بی حسی موضعی و توسط متخصصین به صورت سرپایی و یا با بستری شدن یک روزه قابل انجام است که هر کدام دارای مزایا و معایبی می‌باشند و فرد با مشورت و مشاوره با متخصص می‌تواند بهترین روش را انتخاب کند.

به طور کلی روش‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از:

• لاپاراسکوپی
• مینی لاپراتومی
• هیستروسکوپی
• هیسترکتومی
• لاپروتومی
• کولدوسکوپی

در شرایط زیر، بستن لوله‌های رحمی می‌تواند انجام شود:

• به دنبال زایمان طبیعی و با ایجاد یک برش کوچک زیر ناف (مینی لاپاراتومی)
• در حین عمل سزارین
• در حین انجام هر عمل لاپاراسکوپی وقتی فرد بی‌هوش است

پیش از انجام توبکتومی

ممکن است از شما خواسته شود یک آزمایش بارداری دهید تا مطمئن شوید باردار نیستید.

حین انجام توبکتومی

اگر شما در حین انجام عمل جراحی دیگری توبکتومی نمی‌کنید، سوزنی از داخل ناف به درون شکم فرستاده می‌شود و با فرستادن گاز کربن دی‌اکسید یا نیتروس اکسید، حفره شکم باد می‌کند. سپس دوربین یا همان لاپاراسکوپ وارد شکم می‌شود.

در بیشتر موارد، پزشک یک برش دوم در شکم ایجاد می‌کند و وسیله‌ی دیگری وارد شکم می‌کند. با استفاده از این وسایل لوله‌های فالوپ توسط جراحت‌هایی که به آن وارد می‌شود کاملا بسته شده یا با استفاده از حلقه‌های پلاستیکی و گیره مسدود می‌شود.

بعد از انجام توبکتومی

اگر در حین عمل گاز وارد شکم شده باشد، در انتهای جراحی آن را خارج می‌کنند. ممکن است بعد از چند ساعت بعد از انجام این عمل جراحی بتوانید به خانه بروید. انجام توبکتومی بعد از زایمان باعث نمی‌شود که نیاز باشد زمان بیشتری در بیمارستان بمانید.

شما ممکن است بعد از عمل جراحی در نواحی زخم کمی احساس ناراحتی داشته باشید. همچنین ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

• درد شکم یا گرفتگی
• خستگی مفرط
• سرگیجه
• نفخ کردن
• درد در شانه

مزایای بستن لوله‌های رحم یا توبکتومی

• به طور دائمی از بارداری جلوگیری می‌کند.
• بلافاصله بعد از انجام تاثیر می‌گذارد و دوران نقاهت کوتاهی دارد.
• خطر ابتلا به سرطان تخمدان را کاهش می‌دهد.
• در فعالیت و میل جنسی اختلال ایجاد نمی‌کند.

معایب بستن لوله‌های رحم یا توبکتومی

• از بیماری‌های منتقله از راه جنسی جلوگیری نمی‌کند.
• یک روش تهاجمی است و احتیاج به برش روی شکم دارد.
• نسبت به وازکتومی در مردان سخت‌تر و پیچیده‌تر است.
• مانند هر جراحی دیگر ممکن است عوارضی مانند عفونت، خونریزی و آسیب به ارگان‌های شکمی را داشته باشد.
• احتمال عارضه‌ی دارو‌های بیهوشی وجود دارد.
• در صورت نیاز به برگشت باروری جراحی بعدی بسیار پرهزینه و احتمال موفقیت پایین است.
• خطر ایجاد بارداری خارج از رحم را دارد.

عوارض توبکتومی

• خونریزی از ناحیه زخم یا شکم
• عفونت
• تخریب کردن اندام‌های دیگر داخل شکم
• بارداری خارج از رحم
• بسته نشدن کامل لوله‌های فالوپ که منجر به بارداری ناخواسته می‌شود.

توبکتومی به چه افرادی توصیه می‌شود

• افرادی که بارداری برای سلامت و جان آن‌ها خطرناک می‌باشد.
• افرادی که به هیچ وجه علاقه‌ای به فرزند دار شدن ندارند.
• افرادی که قادر به استفاده از سایر روش‌های پیشگیری از بارداری نیستند.
• افرادی که تعداد فرزندان آن‌ها کامل می‌باشد وبالای ۳۵ سال سن داشته باشند. در مورد افرادی که سن آن‌ها زیر ۳۰ سال می‌باشد، با در نظر گرفتن احتمال ازدواج مجدد و... بهتر است مشاوره دقیق انجام شود و بستن لوله رحم با توجه کامل به کلیه موارد و احتیاطات لازم عمل انجام شود.

توبکتومی به چه افرادی توصیه نمی‌شود

• در صورتی که فرد در سه ماهه اخیر دارای بیماری‌های التهابی لگن بوده باشد.
• فرد دارای سابقه بیماری قلبی حاد باشد.
• وجود خونریزی‌های بی مورد از واژن
• اگر فرد مبتلا به ترومبوز ورید‌های عمقی یا آمبولی ریه باشد.
• فرد دارای مشکلات دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان بوده باشد مانند: اکلامپسی، پره اکلامپسی شدید، پارگی کیسه آب، تب زمان زایمان یا بلافاصله پس از آن، خونریزی و عفونت سایر نقاط بدن پس از زایمان.
• فرد دارای بیماری‌های جنسی فعال باشد.
• فرد مبتلا به سرطان لگن باشد.
• افرادی که سابقه جراحی شکم و لگن داشته باشند.
• افراد با سابقه چاقی و دیابت.
• در صورتی که فرد، سقط عفونی داشته است.
• به مدت ۷ تا ۴۲ روز پس از زایمان فرد انجام نمی‌شود.

دستورالعمل‌های بعد از توبکتومی چیست؟

شما باید برای چکاپ بعد از عمل، در تاریخی که پزشک‌تان مشخص می‌کند مراجعه کنید. دارو‌ها و آنتی بیوتیک‌هایی را که برای‌تان تجویز شده مصرف کنید تا از عفونت و عوارض بعدی جلوگیری کنید. در صورت داشتن تب، درد در شکم، خونریزی از محل برش یا هر علامت غیر معمول دیگری باید فورا با پزشک‌تان تماس بگیرید. پزشک شما حتما به شما توصیه می‌کند دست کم تا یک هفته بعد از عمل توبکتومی، فعالیت جنسی نداشته باشید.

بعد از توبکتومی به چند روز استراحت نیاز دارید؟

مدت زمان استراحتی که لازم دارید بستگی به نوع عمل جراحی که انجام داده‌اید دارد. اگر توبکتومی لاپاراسکوپیک انجام داده باشید، تقریبا یک هفته استراحت نیاز دارید تا کاملا ریکاوری شوید. اگر عملی که انجام داده‌اید مینی لاپراتومی بوده پس تقریبا یک تا سه هفته زمان برای ریکاوری نیاز دارید و اگر مینی لاپراتومی بعد از زایمان انجام شده باشد پس به زمان بیشتری برای ریکاوری نیاز دارید.

آیا بعد از توبکتومی پریود می‌شوید؟

بله، شما بعد از توبکتومی می‌توانید پریود شوید، زیرا فقط لوله‌های فالوپ به هم گره خورده‌اند و پروسه‌ی تخمک گذاری متوقف نشده است.

آیا احتمال بارداری بعد از توبکتومی وجود دارد؟

توبکتومی عملی است که برای جلوگیری از بارداری یک خانم انجام می‌شود، اما در موارد نادر، زنان بعد از توبکتومی هم ممکن است باردار شوند و معمولا این اتفاق زمانی می‌افتد که لوله‌های فالوپ به مرور زمان دوباره رشد می‌کنند. ضمنا ممکن است دلیل باردار شدن بعد از توبکتومی این باشد که این عمل به خوبی توسط جراح انجام نشده باشد.

آیا توبکتومی می‌تواند سبب افزایش وزن شود؟

توبکتومی منجر به افزایش وزن نمی‌شود، زیرا توبکتومی نه تغییری در هورمون‌ها ایجاد می‌کند و نه در اشتها.

آیا توبکتومی قابل برگشت است؟

توبکتومی شیوه‌ای دائمی است و قابل برگشت نیست.

آیا عمل توبکتومی دردناک است؟

زن‌هایی که بی حسی موضعی دریافت می‌کنند به جز در موارد نادر احساس درد ندارند، اما در طی عمل هوشیارند و متوجه حرکت رحم و لوله‌های رحمی توسط پزشک می‌شوند که می‌تواند برای زن استرس ایجاد کند. در صورت ایجاد وحشت و یا درد برای زن و در دسترس بودن متخصص بیهوشی و تجهیزات مناسب بیهوشی عمومی انتخاب می‌شود. بعد از جراحی احساس درد و ضعف برای چندین روز یا حتی هفته وجود دارد، اما فرد به زودی توانایی خود را به دست خواهد آورد.

منبع: lybrate