بومی‌سازی کلاب‌هاوس بعد از اختلال در اینترنت

روزنامه همشهری: اپراتور‌های مسلط کشور که وزارت ارتباطات می‌گوید دست به اختلال عمدی در کلاب‌هاوس زده‌اند، پلتفرم مشابهی را رونمایی کردند. پس از راه‌اندازی اپلیکیشن کلاب‌هاوس و استقبال جهانی از این پلتفرم صوتی، به‌تدریج سایر پلتفرم‌ها هم به این فکر افتادند که از چنین قابلیتی در اپلیکیشن خود بهره بگیرند. سرویس ویس چت (voice chat) در تلگرام، اسپیسز (spaces) در توییتر و ردیت تاک (Reddit talk) در ردیت، ازجمله تلاش‌هایی هستند که کاربران را به استفاده از اتاق‌های گفت‌وگوی مجازی ترغیب می‌کنند.

از سوی دیگر، باوجود اینکه کلاب‌هاوس برای سیستم عامل IOS توسعه یافته بود، اما عطش ایرانی‌ها به گفت و شنود، باعث شد که یک برنامه‌نویس ایرانی، نسخه اندروید این اپلیکیشن را توسعه دهد تا اکثریت قابل‌توجهی از ایرانیان که از گوشی‌های اندروید استفاده می‌کنند، بتوانند از این فضا بهره ببرند. حالا یکی از اپلیکیشن‌های مشهور که از سوی هر دو اپراتور مسلط کشور حمایت می‌شود، سرویس «اتاق‌های گفت‌وگوی صوتی» را در سوپر اپلیکیشن خود راه‌اندازی کرده است. این در حالی است که راه‌اندازی این سرویس پس از آن صورت گرفت که از حدود یک‌ماه پیش، اپلیکیشن کلاب‌هاوس از سوی ۳ اپراتور اصلی با اختلال شدید روبه‌رو شد.

به‌ طوری که هنوز کاربران این اپراتور‌ها بدون وی‌پی‌ان، امکان دسترسی به کلاب‌هاوس را ندارند. صرف‌نظر از ماجرا‌هایی که طی این یک‌ماه در مورد اختلال کلاب‌هاوس شاهد بودیم، به‌نظر می‌رسد که یک‌بار دیگر با معادل ایرانی یک اپلیکیشن خارجی روبه‌رو هستیم. تجربه‌های گذشته نشان داده که اگرچه ممکن است، در آغاز راه‌اندازی یک اپلیکیشن یا سرویس بومی، تعداد کاربران آن به دلایل مختلف افزایش یابد، اما با گذشت زمان شاهد بازگشت کاربران به همان سرویس یا اپلیکیشن اولیه خواهیم بود.

نمونه این اتفاق را در مورد پیام‌رسان تلگرام شاهد بودیم. چندین پیام‌رسان ازجمله سروش و روبیکا به‌عنوان جانشین تلگرام توسعه یافتند و معرفی شدند، اما باوجود تبلیغات گسترده و هزینه گزاف برای این معادل‌های ایرانی، اکنون شاهد این هستیم که تلگرام در ایران همچنان بیشترین کاربر را دارد و از سوی دیگر پلتفرمی مثل واتساپ کاربرانش درکشور بیشتر شده است.

پلتفرم بدون رقابت

پوریا آسترکی، کارشناس فضای مجازی در مورد اقبال مردم به سرویس جدید می‌گوید: «این اپلیکیشن جدید با تبلیغات سنگینی که انجام می‌دهد و امکانات بسیاری که ایجاد کرده، به هر حال کاربران خود را دارد.»

آسترکی معتقد است که ایجاد اختلال در کلاب‌هاوس از سوی اپراتور‌های مورد اشاره و در پی آن، راه‌اندازی سرویس «اتاق‌های گفت‌وگوی صوتی» یک «اقدام ضد‌رقابتی» به شمار می‌آید؛ بنابراین اکنون پرسشی که ذهن مردم را به‌خود مشغول کرده و در فضای مجازی درباره آن صحبت می‌شود، این است که چرا کلاب‌هاوس از سوی این اپراتور‌ها دچار اختلال می‌شود و به فاصله کمتر از یک ماه، سرویسی مشابه کلاب‌هاوس راه‌اندازی شده است.

این کارشناس فضای مجازی در پاسخ به این سؤال که آیا با شرایط جدید، امکان فیلترینگ کلی کلاب‌هاوس قابل پیش بینی است یا نه، می‌گوید: «بعد از انتخابات چه اصلاح‌طلبان رأی بیاورند و چه اصولگرایان، به‌احتمال زیاد شاهد فیلتر کلاب‌هاوس خواهیم بود.»

ابتکار وزیر در حفظ اینترنت

آسترکی حفظ اینترنت در شرایط فعلی و در شکلی که شاهد هستیم را ابتکار وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌داند. به‌ گفته او، ابتکارات آذری جهرمی مجموعه‌ای از به‌کارگیری ظرفیت‌های قانونی، مذاکره، تلاش‌های فنی و تعامل با نهاد‌ها و دستگاه‌های مختلف است.

این کارشناس فضای مجازی به حافظه مردم در مورد اینترنت اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: «الان مردم گلایه دارند که سرعت اینترنت پایین است، درحالی‌که پیش از سال‌۹۲ کیفیت اینترنت به‌مراتب در سطح پایین‌تری قرار داشت و مردم متأسفانه وضعیت و کیفیت اینترنت پیش از سال‌۹۲ را به‌خاطر ندارند.» آسترکی به دوره‌ای اشاره می‌کند که شاهد اختلال در وایبر بودیم و نتیجه این شد که مردم از این پیام‌رسان ناامید شدند و به سمت تلگرام رفتند.

او ادامه می‌دهد: «اکنون هم به‌طور غیررسمی و بدون هیچ دستور قانونی شاهدیم که در کلاب‌هاوس اختلال ایجاد می‌کنند تا کاربران ریزش کنند‎؛ به این امید که مردم به سمت سرویس «اتاق‌های گفت‌وگوی صوتی» جدید بروند.» او معتقد است که هدف از این بازی هم، ناامید‌کردن مردم از کلاب‌هاوس است، اما تأکید می‌کند: «این بازی بی‌نتیجه است، چراکه اگر نتیجه می‌داد، اکنون شاهد حضور حدود ۴۰ میلیون کاربر ایرانی در تلگرام نبودیم.»

این تحلیلگر شبکه‌های اجتماعی درنهایت می‌گوید: «اگر تصور می‌کنیم که فضای اینترنت با محصولات بومی، پاک‌تر و قابل کنترل‌تر می‌شود، تصور اشتباهی است، همانطور که اکنون به وضوح شاهد هستیم.»