ممکن است جهان ما در آزمایشگاه ساخته شده باشد

برترین‌ها -محمد کاملان: کسی نمی‌داند قبل از بیگ‌بنگ چه اتفاقی افتاده و دنیای ما از کجا آماده است؟ حدود یک سده پیش، آلبرت اینشتین به دنبال توضیح محکمه‌پسندی می‌گشت تا به جای بیگ‌بنگ مطرح کند. آغاز زمان به لحاظ فلسفی برای اینشتین قابل‌قبول نبود. با این حال از آن زمان مدت زیادی گذشته و حدس‌و‌گمان‌های متفاوتی برای دلیل ایجاد کائنات مطرح شده است. برای نمونه عده‌ای از دانشمندان بر این باورند که دنیای ما بر اثر خلا نوسان (vacuum fluctuation) ایجاد شده است. در این بین عده‌ای از دانشمندان نیز مدعی هستند که دنیای ما توسط تمدنی بسیار پیشرفته در آزمایشگاه ایجاد شده است.

از آنجایی که دنیای ما هندسه یک‌دست (flat geometry) با انرژی صفر (flat geometry) دارد، تمدنی پیشرفته ممکن است به فناوری برای ساخت کائنات کوچکتری از هیچ، بوسیله تونل کوانتوم (quantum tunneling) دست پیدا کرده باشد. در حال حاضر به دانشی برای ادغام دو پایه اصلی فیزیک مدرن، مکانیک کوانتوم و جاذبه دست پیدا نکرده ایم. با این حال ممکن است تمدنی بسیار پیشرفته به این فناوری رسیده باشد تا نمونه‌ای کوچک مانند دنیای ما را خلق کند. اگر چنین اتفاقی صورت بگیرید، نه تنها به دلیل ایجاد کائنات دست پیدا می‌کنیم، بلکه ممکن است بتوان دنیایی شبیه به دنیای ما را به سازوکاری بایولوژیک تشبیه کرد که عمر خود را بوسیله نسل‌های متفاوت افزایش می‌دهد.

اگر این نظریه را باور داشته باشیم، می‌توان حدس زد که دنیای ما برای زندگی انسان‌ها انتخاب نشده است. این نظریه بر خلاف اصل‌انسانگر (anthropic reasoning)، از این نکته پرده بر می‌دارد که دنیای ما برای پرورش تمدن‌های بسیار پیشرفته از انسان‌ها انتخاب شده است. از طرف دیگر بر اساس این تفکر، تمدن ما هنوز به لحاظ کهکشانی نابارور است، زیرا ما نمی‌توانیم دنیایی که ما را ساخته را دوباره تولید کنیم. با این دیدگاه سطح فناوری تمدن‌ها نباید با قدرت آن‌ها محاسبه شود. در عوض میزان پیشرفت‌های فناوری یک تمدن را باید با قابلیت تولید دوباره شرایط اخترفیزیکی که به منجر ایجاد این تمدن شده، محاسبه کرد.

از این دیدگاه می‌توان گفت هنوز تمدنی بسیار سطح پایین هستیم. زیرا حتی نمی‌توانیم پس از نابودی خورشید، شرایطی برای ادامه زندگی در زمین فراهم کنیم. بدتر اینکه ممکن است به لحاظ سطح‌بندی پیشرفت تمدن، از سطح پایین هم پایین‌تر قرار داشته باشیم، چرا که فناوری‌های ساخت انسان باعث تغییرات اقلیمی شده و شرایط نابودی زمین را فراهم کرده‌ایم. تمدنی با فناوری پیشرفته‌تر باید بتواند در صورت تغییرات ناگهانی، با این تغییرات سازگار شود. اجازه ندهید پا را از این هم فراتر بگذاریم و بگوییم تمدنی بسیار پیشرفته‌تر باید بتواند شرایط کهکشانی ایجاد کند و چه بسا که کهکشانی کوچک را در آزمایشگاه بسازد.

رسیدن به چنین دستاوردی با توجه به علم فیزیکی که انسان تاکنون به آن دست پیدا کرده، غیرممکن به نظر می‌رسد. با این حال چالش‌های پیش‌رو برای ساخت کائنات مانند تولید انرژی تاریک عظیم و متراکم در منطقه‌ای کوچک، از جمله پرسش‌هایی است که هم‌اکنون در جوامع علمی درباره آن بحث می‌شود.

از آنجایی که کائناتی با قابلیت تولید کائنات دیگری شبیه به خود، نیاز به تمدنی بسیار پیشرفته دارد، بعید به نظر می‌رسد این تمدن احتمالی، نمونه‌های زیادی داشته باشد. به زبان ساده‌تر می‌توان گفت انتظار نمی‌رود تمدن‌های بسیار پیشرفته زیادی وجود داشته باشد که به چنین فناوری برای ساخت یک کائنات دیگر در آزمایشگاه دست پیدا کرده باشد. از طرف دیگر شرایط لازم برای تولید کائنات را هم باید در نظر داشت. بعید به نظر می‌رسد این شرایط توسط یک تمدن بسیار پیشرفته، به راحتی فراهم شود.

با این حال احتمال می‌رود تمدن ما تنها تمدن هوشمند در کائنات نباشد. این باور برای انسان‌هایی که سده‌های متمادی بشر را تنها تمدن هوشمند می‌شناختند، ممکن است ناراحت‌کننده به نظر برسد. با این حال از آنجایی که پروژه‌های ستاره‌شناسی بزرگی مانند پروژه گالیله آغاز شده می‌توان انتظار داشت در آینده اطلاعات بیشتری از چگونگی شکل‌گیری کائنات در اختیار بشریت قرار بگیرد. هدف اصلی پروژه گالیله، پیداکردن تمدن‌های هوشمند در دیگر کهکشان‌هاست. به هر ترتیب تهدید‌های بزرگی مانند از بین‌رفتن خورشید در آینده‌ای بسیار دور، ساکنین این کره خاکی را در معرض نابودی قرار می‌دهد. این اتفاق در گذشته رخ داده است. همان گونه که می‌توانید برخورد شهاب‌سنگی عظیم یکی از دلیل‌های اصلی دایناسور‌ها به حساب می‌آید. بدون شک آگاهی از اینکه کائنات ما چگونه ایجاد شده، پرده از مهم‌ترین راز‌های بشر بر می‌دارد.