لمس تو گناه نیست، معشوقه آبی و سفید همه ما

برترین‌ها: چهار سال از زمان فیلترینگ تلگرام به دستور بازپرس شعبه دوم دادسرای فرهنگ و رسانه با هدف قطع دسترسی ایرانیان به تلگرام تهران می‌گذرد. در طول این مدت بارها در خصوص اثرگذاری این کار سؤالاتی مطرح شده است و این سؤال مطرح است که فیلترینگ تلگرام تا چه اندازه مانع از استفاده از آن شده است.

در حالی که برخی گمان می‌کردند تلگرام هم به سرنوشت فیس‌بوک و توییتر تبدیل شود و تنها مورد استفاده تعداد معدودی از کاربران قرار گیرد، فیلترشکن‌ها رواج یافتند و بررسی‌ها خبر از محبوبیت بی چون و چرای تلگرام می‌دهند.

روزنامه شرق با رجوع به نظرسنجی‌های ایسپا نوشت؛ پیش از فیلترینگ تلگرام، حدود 60درصد از مردم ایران از آن استفاده می‌کردند  و این امر حدود 2 سال پس از آغاز فیلترینگ به 42 درصد رسیده بود. آخرین نظرسنجی ایسپا در تیرماه 1400 نیز حاکی از آن است که 40 درصد از ایرانیان همچنان از تلگرام استفاده می‌کنند.

اما امروز و پس از 4 سال از گذشت فیلترینگ تلگرام، چقدر از این پیام‌رسان استفاده می‌شود؟ با توجه به آن که نظرسنجی جدیدی در این زمینه انجام نشده است، برای پاسخ به این سؤال، رجوع به داده‌های تلگرامی می‌تواند مفید باشد. بر اساس این یافته‌ها، اگرچه به نسبت دو سال گذشته استفاده از تلگرام و میزان بازدید مطالب آن کاهش یافته است، اما نسبت به تیر ماه سال گذشته، این موضوع تغییر محسوسی نداشته است.

نتایج این داده‌ها و نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه فیلترینگ تلگرام باعث کاهش استفاده از آن شده، اما فیلترکنندگان آن به هدف اصلی خودشان، یعنی قطع دسترسی ایرانیان به تلگرام، نرسیده‌اند و تاکنون بسیاری از ایرانیان، حدود 40 درصد از آن‌ها، همچنان از تلگرام استفاده می‌کنند. البته در طول این 4 سال و به دنبال کاهش استفاده از تلگرام، استفاده از واتس‌اپ و اینستاگرام افزایش قابل توجهی یافته و این دو پلتفرم بیشترین استفاده را در میان ایرانیان داشته است؛ استفاده روزافزون از واتس‌اپ در حالی که امکانات آن به مراتب از تلگرام کمتر است را می‌توان ناشی از فیلتر بودن تلگرام دانست.

این موضوع نشان می‌دهد شاید مسئولان با فیلتر یک پلتفرم در کاهش استفاده از آن تا حدودی موفق شوند اما به هیچ عنوان نمی‌توانند مانع رشد محبوبیت یک پلتفرم در میان کاربران شوند. در حقیقت بعد از چند سال که تلگرام سهم جدی در میان کاربران ایرانی پیدا کرده بود و جایگزین پیامک، ایمیل و حتی فضای ذخیر سازی فایل های کاربران ایرانی شده بود تصمیم فیلتر کردن این پیام رسان در جهت منافع ملی اجرایی شد و شکست خورد.

نشانه‌های دیگری برای شکست فیلترینگ تلگرام نیز می‌توان ذکر شد. به دنبال فیلترینگ تلگرام، بسیاری از مسئولین و رسانه‌های حکومتی به پیام‌رسان‌های داخلی و سایر شبکه‌های اجتماعی کوچ کردند و به صفحات تلگرامی خود را بستند. اما حالا با گذشت 4 سال از فیلترینگ تلگرام، شاهد بازگشت بسیاری از آن‌ها به تلگرام هستیم. در این میان می‌توان به صفحات تلگرامی ابراهیم رئیسی و محمد باقر قالیباف و فعالیت رسانه‌های خبرگزاری فارس و تسنیم اشاره کرد. اما نکته جالب، فعالیت کانال تلگرامی «اخبار عدلیه» در تلگرام است که اخبار قوه قضائیه را پوشش می‌دهد و این در حالی است که دستور فیلتر تلگرام توسط یکی از بازپرس‌های دادسرای فرهنگ و رسانه صادر شده بود.

استفاده از تلگرام در سال‌های گذشته در سرتاسر دنیا افزایش یافته است؛ اخراج ترامپ از توئیتر و آغاز جنگ روسیه و اوکراین از جمله عوامل مؤثری بوده است منجر به افزایش استفاده از تلگرام شده است. در حال حاضر کانال تلگرامی ولادیمیر زلینسکی، رئیس‌جمهور کشور اوکراین، یکی از پربازدیدترین کانال‌های تلگرامی است و مطالب منتشر شده در این کانال تا 4 میلیون بار نیز دیده می‌شود. رسانه‌هایی نظیر نیویورک‌تایمز در ماه‌های اخیر به تلگرام پیوسته‌اند؛ امری که نشان از نفوذ بیشتر تلگرام در دیگر کشورها دارد.

هرچند ملاحظات فیلترینگ تلگرام حتما جای شنیدن و تامل دارد اما به نظرمی رسد این سبک برخوردی نتوانسته است تلگرام را از سبد مصرفی کاربران ایرانی حذف کند و فقط این پیام رسان را از پیشخوان بازار به پستوی فیلترشکن ها برده است که مفصل میتوان در مورد زیان های جدی این اتفاق صحبت های مهمی با مسئولین داشت.

نظر شما چیست؟ مهم‌ترین دلیل محبوبیت تلگرام از نظر شما کدام است؟ و در نهایت ترجیح می‌دهید با وجود فیلتر از آن استفاده کنید؟