زندگی باورنکردنی آقای نقطه خور و بانو

مجله همشهری دانستنیها - کسری کریمی طار: در اواخر دهه 70، جورج لوکاس که کارگردان خوش قریحه ای به حساب می آمد، اثری به نام «جنگ ستارگان» را عرضه کرد که هنوز پس از گذشت نزدیک به چهار دهه، پول ساز و محبوب است. لوکاس یکی از نخستین افرادی بود که قدرت دنیای سرگرمی را دست کم نگرفت و آنقدر ساخته اش را گسترش داد تا آن را از یک فیلم صِرف، به نمادی در جهان امروز بدل کند.

در طول تاریخ دنیای سرگرمی هم بودند معدود عناوینی که از حوزه خود بالاتر رفته و به بخشی از فرهنگ مردم روز یا به قولی «پاپ کالچر» بدل شدند. در شرایطی که سینما به جنگ ستارگان می بالید، نیاز به بازی ساختارشکن بیش از هر زمانی احساس می شد. اینگونه بود که 35 سال قبل در یکی از روزهای عادی، «نمکو» اثری را عرضه کرد که برای همیشه دنیای بازی های ویدئویی را تغییر داد.

«پک من» نخستین عنوانی بود که گیم را به بخشی لاینفک از فرهنگ عمومی مردم تبدیل کرد، طوری که همین حالا هم بسیاری از افراد که گیمر نیستند، حداقل یا نام «پک من» را شنیده اند یا عکسی از آن دیده اند.


«نورا ایواتانی» هنگام ساخت این بازی تنها ۲۵ سال داشت و هیچ گاه فکر نمی کرد بزرگترین اثر زندگی اش را در این سن تهیه کند؛ هر چند «پک من» کاری کرد که سه دهه بعد از او به عنوان یکی از بازی سازان برتر تاریخ یاد شود.

حالا که به گذشته نگاه می کنیم، موارد جالبی برای کند و کاو وجود دارند؛ اینکه چگونه «پک من» یک شبه ره صدساله را رفت و چرا تا این اندازه مخاطبان تحویلش گرفتند. اکنون پس از گذشت ۳۵ سال، سری زدیم به این موجود دوست داشتنی و دلایلی که او را از شخصیتی معمولی به قهرمان یک صنعت تبدیل کرد.

* ایده اصلی «پک من» زمانی به ذهن ایواتانی خطور کرد که او در حال خوردن پیتزا بود. وقتی دو تکه از غذایش را خورد، ساخت شخصیتی شبیه به تکه های پیتزا در ذهنش جرقه زد و اینگونه «پک من» پا به دنیای بازی گذاشت.

* وقتی ایواتانی در سال ۱۹۷۷ میلادی به استخدام نامکو (Namco) درآمد، هیچ تجربه ای درباره ساخت بازی و برنامه نویسی نداشت. در آن هنگام ۲۲ ساله بود و در ابتدا فکر می کرد باید روی ساخت ماشین های پین بال متمرکز شود!


* ایواتانی پیش از «پک من» سه بازی دیگر تهیه کرد تا اینکه در سال ۱۹۸۰ یعنی در ۲۵ سالگی، بزرگترین کار زندگی اش را به ثمر نشاند. او بعدها اعتراف کرد که علاوه بر پیتزا، شخصیت ژاپنی «کوچی» نیز الهام بخش اثر نهایی اش بوده است.

* «پک من» دقیقا در زمان اوج شهرت Space Invaders وارد بازار شد و هدفش هم جذب مخاطبان مونث بود. ایواتانی اعتقاد داشت بازی شرکت آتاری بیش از حد سیاه رنگ و خشن است؛ در حالی که «پک من»، فضایی شاد و مفرح دارد.

* «پک من» موفق ترین اثر دستگاه های «آرکید» در طول تاریخ است. بین سال های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۷، این بازی بیش از ۱۰ میلیارد بار بازی شد. اینگونه بود که «پک من» چندین رکورد را در کتاب گینس به نام خود ثبت کرد.

* برعکس تصور عمومی، «پک من» در ابتدای ورودش به دنیای بازی نتوانست نظر کاربران ژاپنی را به خود جلب کند. چند ماه بعد و در ابتدای سال ۱۹۸۰، شرکت «Midway»، «پک من» را وارد ایالات متحده کرد و برای همیشه جهان گیم را تغییر داد.

* ۲۴۰ نقطه در سراسر نقشه «پک من» وجود دارند که به دست آوردن هر کدام از آنها ۱۰ امتیاز به همراه دارد. وجود این تعداد نقطه در تمام بازی های سری، حفظ شده و می توان آن را قانونی نانوشته دانست.


* Pac-Mania اولین نسخه سه بعدی بازی بود که در سال ۱۹۸۷ برای دستگاه های آرکید عرضه و در سال های ۱۹۹۰ و ۱۹۹۱ به ترتیب برای NES و سگا جنسیس پورت شد. این بازی همچنین برای نخستین بار، قابلیت پرش را به سری اضافه کرد.

* بیلی میچل نخستین فردی بود که توانست بدون هیچ شکستی، بازی را به صورت کامل تمام کند. او پس از شش ساعت بازی به این رکورد دست یافت و به مدت ۱۰ سال (از ۱۹۹۹) آن را در اختیار داشت تا اینکه دیوید ریس با زمان سه ساعت و چهل دقیقه رکوردش را شکست.

* بازی دارای چهار شخصیت منفی به نام های «بلینکی»، «پینکی»، «اینکی» و «کلاید» است که هر کدام برای خود شخصیت منحصر به فردی دارند. «پک من» نخستین اثری است که هوش مصنوعی اش، کاملا بر اساس شخصیت طراحی شده بود.

* بلینکی (قرمز) و پینکی (صورتی)، بسیار قابل پیش بینی بودند؛ به صورت مستقیم «پک من» را تعقیب می کردند و بعضی اوقات نیز با یکدیگر همکاری داشتند. اینکی (آبی) معمولا خود را پنهان می کرد و سر بزنگاه به سراغ «پک من» می رفت.

* کلاید (نارنجی)، باهوش ترین هوش مصنوعی زمان خود بود زیرا برعکس دیگر شخصیت های این سری، به صورت کاملا ناگهانی و تصادفی حرکت می کرد. او همچنین ترسناک ترین شخصیت «پک من» است.

* بالاترین امتیاز نسخه آرکید «پک من» ۳,۳۳۳,۳۶۰ (سه میلیون و سیصد و سی و سه هزار و سیصد و شصت) است که تنها ۹ نفر در طول ۳۵ سال گذشته، موفق به کسب آن شده اند. از منظر بسیاری منتقدانه، «پک من» یکی از سخت ترین و در عین حال جذاب ترین سری بازی های تاریخ است.

* در سال ۲۰۰۴، تعدادی از دانشجویان نیویورکی در بخشی از این شهر «پک من» را شبیه سازی کردند. یکی از آنها لباس زرد «پک من» را پوشید و مابقی هم لباس چهار شخصیت منفی را. آنها از طریق GPS، موقعیت یکدیگر را شناسایی می کردند.

* در سال ۱۹۸۲، «جری باکنر» و «گری کارسیا» آهنگی به نام «پکم من فیور» را تهیه کردند که بعدها به نماد سری تبدیل شد. این آهنگ در هفته نخست توانست در رتبه نهم صد آهنگ پرفروش قرار گیرد.

* در سال ۲۰۰۵، گینس اعلام کرد «پک من» موفق ترین بازی آرکید (یا به قولی «زنونی») تاریخ است. گفته می شود تا به امروز، نامکو تنها از طریق دستگاه های آرکید «پک من»، دو میلیارد دلار درآمدزایی داشته.


* یکی دیگر از رکوردهای جالب «پک من» چند سال پیش مشخص شد. این رکورد نشان می د هد «پک من» مشهورترین شخصیت بازی های ویدئویی است که در نظرسنجی مشهورترین شخصیت، ۹۴ درصد افراد قادر به شناسایی آن بوده اند.

* پنج سال پیش و در جشن تولد ۳۰ سالگی سری، گوگل به احترام «پک من»، لوگوی خود را تغییر داد و آن را به شکل این سری محبوب درآورد. این شرکت همچنین به کاربران خود اجازه داد تا از طریق مرورگرشان، «پک من» را به صورت رایگان بازی کنند.

* پس از استقبال شدید بانوان از «پک من»، مدیر بازاریابی میدوی پیشنهاد ساخت نسخه ای مخصوص را مطرح کرد. اینگونه بود که بازی «بانو پک من» (یا همان «Ms.Pacman») به وجود آمد. این اثر در سال ۱۹۸۲ ساخته و دستگاه آرکید آن عرضه شد.

* همانطور که انتظار می رفت، «بانو پک من» با استقبال بی نظیر کاربران روبرو شد، طوری که نامکو و میدوی در پایان، ۱۱۵ هزار دستگاه آرکید فروختند که پس از «پک من» اصلی، بالاترین میزان فروش یک اثر آرکید به حساب می آید.

* برعکس تصور عمومی، «پک من» در ابتدا نتوانست آنطور که باید و شاید مورد توجه مخاطبان قرار گیرد. در آن هنگام دیگر بازی نامکو یعنی «رالی ایکس» بیشتر تحویل گرفته شد؛ هر چند ورود به بازار آمریکا همه چیز را تغییر داد.

* ناراحت کننده ترین نکته در مورد «پک من»ف عدم درآمدزایی ایواتانی است. با وجود اینکه نامکو طی ۱۸ ماه موفق به فروش ۳۵۰ هزار دستگاه آرکید شد، متاسفانه هیچ پول یا مزایایی به خالق این بازی تعلق نگرفت.