نشانه های تغییر کره زمین

عصرایران - محمد مهدی حیدرپور: از ظاهر شدن جزیره ها در اقیانوس به واسطه بروز زلزله تا یخزایی کوه های یخی، کره زمین می تواند تغییرات گسترده ای را درست پیش چشمان ما تجربه کند. در ادامه با برخی از تحولات و تغییرات سریع زمین شناسی که می توانند در مدت زمانی کوتاه منظره مناطقی که برای ما آشنا هستند را به طور کامل تغییر دهند، بیشتر آشنا می شویم.

ساحلی جدید


زلزله نه تنها زمین را به لرزه در می آورد بلکه به صورت اساسی می تواند در نمای زمین سیاره ما تغییر ایجاد کند. به عنوان مثال، زلزله شیلی در فوریه ۲۰۱۰ موجب تغییر نمای زمین این کشور به واسطه افزایش ۲.۵ متری ارتفاع زمین در نزدیکی ساحل شد. این زلزله عظیم بالا آمدن بستر دریایی به بیرون از اقیانوس را موجب شد و از این رو تغییر خط ساحلی در برخی مکان ها و نزدیک شدن ۵۰۰ متری آن به اقیانوس را به همراه داشت.

رودخانه یخی


رودخانه های عظیم یخی زمانی شکل می گیرند که برف و یخ طی صدها و هزاران سال روی هم جمع شده و همانند یک تسمه نقاله بزرگ که یخ را به سمت دریا هل می دهد، عمل کنند. این رودخانه های یخی با گذشت زمان به آرامی حرکت می کنند و برخی از آنها سرانجام یخ را وارد دریا می کنند. برخی از توده های عظیم یخی متحرک طی یک ساعت شکل می گیرند و در بستر اقیانوس آرام می گیرند و برخی دیگر روی آب اقیانوس شناور می شوند.

آتشفشان


فوران های عظیم آتشفشانی مقادیر چشمگیری از خاکستر، سنگ و مواد مذاب را روانه آسمان می سازند و صدای انفجار آنها از کیلومترها دورتر نیز شنیده می شود. اما آتشفشان می تواند در چشم بر هم زدنی نمای زمین را به گونه ای تغییر دهد که با مکان و نمایی جدید مواجه شوید. مواد مذاب آتشفشانی می توانند تا کیلومترها به حرکت خود ادامه داده و حتی در آب دریا نیز نفوذ کنند.

رانش زمین


رانش زمین می تواند روستاها را در یک چشم بر هم زدن از بین ببرد. به عنوان مثال، باران های شدید موجب رانش زمین در دامنه کوه الگون در اوگاندا شد. اگرچه رانش زمین در این منطقه شایع بود اما این نمونه بزرگتر از رانش های زمین پیشن بود و نابودی سه روستا، مرگ ۸۳ نفر و ناپدید شدن ۳۰۰ نفر را در پی داشت. جنگل زدایی و تضعیف خاک از جمله عوامل موثر در رانش زمین محسوب می شوند.

بهمن


هنگامی که یخ و برف نوک کوه فرو می ریزند امکان شکل گیری بهمن به سمت پایین کوه وجود دارد. فرو ریختن یخچال طبیعی کولکا، کوهستان کازبک در جنوب روسیه یکی از موارد مشهور در این زمینه است. این بهمن با سرعت ۱۸۰ کیلومتر در ساعت هر آن چه سر راه خود قرار داشت را نابود کرد و بخش هایی از یک روستا را با لایه ای به ضخامت ۱۳۰ متر از یخ و سنگ دفن کرد.

بهمن در کنار پدیده های مرگبار طبیعی دیگر مانند امواج گرما و سیل به واسطه تغییرات آب و هوایی در مناطق کوهستانی می توانند شیوع بیشتری داشته باشند. در حقیقت، افزایش دمای جهان با سرعتی زیاد این تهدیدها را به یک نگرانی واقعی مبدل کرده اند.

سیل های عظیم


برهی از دره های تماشایی کره زمین احتمالا در یک چشم بر هم زدن زمین شناسی شکل گرفته اند. به عنوان مثال، لیک کانیون جورج، دره ای ۷ متری در کومال کانتی، تگزاس تنها طی سه روز و به واسطه سیلی که در سال ۲۰۰۲ رخ داد، شکل گرفت. یک سیل فاجه بار که توانایی برش بستر سنگی را داشته باشد بسیار نادر است اما سیل کومال توجه دانشمندان را به رویدادهایی مشابه در گذشته جلب کرد.

سیل های عظیم سریع ممکن است دره های دیگری را در گذشته های دور شکل داده باشند. به گفته زمین شناسان، سیل های بزرگ ممکن است مسئول شکل گیری برخی دره های سیاره مریخ نیز باشند.

شهاب سنگ


بسیاری از شهاب سنگ هایی که به سمت زمین حرکت می کنند در اتمسفر این سیاره نابود می شوند. شهاب سنگ هایی که به اندازه کافی بزرگ هستند تا از سد اتمسفر کره زمین عبور و با آن برخورد کنند می توانند ایجاد تغییرات گسترده در نمای آن را رقم بزنند.

باد، آب و گیاهان در نهایت بیشتر چاله ها و حفره های بر جای مانده از برخورد شهاب سنگ را از بین برده یا پوشش می دهند. به غیر از چند استثنا، حتی بزرگترین چاله های برجا مانده سرانجام به واسطه فرآیندهای تکتونیک صفحه ای نابود شده اند.