تفاوت نسل ۳ و ۴ موبایل ایران با دنیا

هفته نامه عصر ارتباط - نادر نینوایی: بعد از عقب ماندگی ارائه نسل های پیشرفته موبایلی در کشور که به شکل خودخواسته و برای حمایت از اپراتور دولتی رایتل، از سوی رگولاتورهای دولت گذشته و فعلی اتخاذ شد، به هر تقدیر و با شکست تعهدات پیش بینی شده برای رایتل، از سال گذشته و با تاخیر طولانی از منطقه و جهان اجازه ورود نسل 3 و 4 موبایل به اپراتورهای اصلی کشور داده شد. به این ترتیب کمتر از یک سال است که رقابت اصلی برای ارائه این خدمات در کشور آغاز شده که در گزارش حاضر به برخی از این موارد پرداخته ایم.

مساوات دیجیتالی در گرو توسعه پوشش نسل های پیشرفته موبایل

بنا بر اعلام مرکز آمار ایران در سال 1390، در ایران 1331 شهر وجود دارد که از این تعداد ایرانسل وعده داده تا پایان امسال 500 شهر را با فناوری نسل سوم موبایل پوشش دهد. این یعنی اپراتور دوم در صورت تحقق کامل و واقعی وعده اش تا پایان امسال علی رغم تبلیغات گسترده درباره فناوری نسل سوم موبایل تنها در 37 درصد شهرهای کشور این فناوری را ارائه خواهد داد.

در مورد وضعیت دهستان های ایران اوضاع به مراتب نامناسب تر است. ایرانسل از مجموع 2512 دهستان کشور فقط برای ایجاد اینترنت همراه باند پهن در 250 دهستان تا پایان امسال برنامه دارد. این یعنی ایرانسل تنها 9 و نیم درصد دهستان های کشور را تا پایان امسال پوشش خواهد داد و بیش از 90 درصد دهستان های کشور که البته اکثریت قریب به اتفاق آنها هم از اینترنت کابلی بی بهره اند، از خدمات باند پهن همراه ایرانسل محروم خواهند بود.

البته در خصوص پوشش جاده ای نسل سوم موبایل هم ایرانسل تاکنون برنامه مشخصی را اعلام نکرده است.

در مورد همراه اول هم اوضاع پوشش نسل سوم موبایل با مشکلاتی همراه است. این اپراتور تاکنون چیزی حدود 100 شهر را در کشور تحت پوشش دارد. این یعنی همراه اول تقریبا از 13 درصد شهرهای کشور با فناوری نسل سوم موبایل پشتیبانی می کند.


البته صاحبنظران حوزه آی تی در خصوص علت کندی همراه اول در توسعه نسل سوم موبایل چند دلیل عمده را ذکر می کنند و در واقع با توجه به این دلایل می شود از این بابت به اپراتور اول تا حدودی حق داد.

از جمله عوامل کندی همراه اول که صاحبنظران نام می برند، می توان به گستردگی بیش از حد شبکه این اپراتور نسبت به سایر اپراتورها و اعطای دیرتر مجوز نسل سوم و چهارم موبایل توسط رگولاتوری به این اپراتور اشاره کرد. حجم بالای مشترکان موبایل کشور که بالغ بر ۹۵ درصد مسئولان کشوری را نیز شامل می شود، عامل دیگری در خصوص لزوم حرکت محتاطانه و آهسته در ایجاد تغییرات در شبکه همراه اول است.

در نهایت اینکه وزارت ارتباطات در حال حاضر با شرکت مخابرات و همراه اول اختلافاتی دارد که این موضوع نیز موجب کندی در همکاری و ارائه برخی مجوزها شده است.

در خصوص اپراتور سوم هم از آنجایی که تعداد مشترکان آن بسیار ناچیز است و همچنین در خصوص چگونگی پوشش و تعداد مشترکان آن آمارها چندان شفاف نیستند، امکان بررسی وضعیت رایتل وجود ندارد.

لذا با توجه به این وضع اگر قرار باشد اپراتورها با همین روند به توسعه نسل سوم موبایل ادامه دهند نباید امید داشته باشیم که به این زودی ها تمام نقاط کشور و به ویژه مناطق محروم از این فناوری برخوردار شوند.

اگرچه این موضوع را نمی توان نادیده گرفت که از نظر اقتصادی صرفه همواره با ارائه خدمات در نقاط پر استفاده و سپس حرکت به سمت نقاط دیگر است؛ لذا دولت می تواند نقش تشویقی و تسهیل کننده را در این امر ایفا کند.

سرعت نسل سوم و چهارم موبایل

اما فارغ از مسائل و مشکلاتی که گفته شد، باید ببینیم نسل سه و چهاری که در ایران ارائه می شود چه شباهت ها و تفاوت هایی با نمونه های خارجی آن دارد تا بتوانیم حد و اندازه های واقعی نسل های جدید موبایل در کشور را بسنجیم.

بدون شک قابلیت هایی که نسل سوم موبایل بر نسل دوم افزود بسیار شگرف و تاثیرگذار هستند. یعنی اگر نسل دوم را همچون کودک نوپایی بدانیم که در حال تجربه اولین گام های خود است، فناوری نسل سوم مثل «یوسین بولت» قهرمان المپیک دوومیدانی است.

حداکثر سرعتی داده ای که می توان به صورت اسمی از شبکه های نسل سوم در محیط آزمایشگاهی به دست آورد سرعت ۱۴ مگابیت بر ثانیه دانلود است.

اما نتایج یک تست مستقل که روی سرعت اینترنت نسل سوم موبایل در ایران روی اپراتورهای مختلف صورت گرفته، مشخص کرده است که میانگین سرعت فعلی اینترنت ارائه شده از سوی اپراتورها کمتر از ۲ مگابیت بر ثانیه است.

جالب است بدانید این در حالی است که برای نمونه در حال حاضر در انگلستان نسل سوم با سرعت دانلود ۶.۱ مگابیت و در ترکیه بین ۷ تا ۱۰ مگابیت ارائه می شود که در نتیجه می توان گفت سرعت اینترنت نسل سوم در ایران بسیار متفاوت و پایین تر از آمارهای جهان است.

البته با توجه به نوپا بودن ارائه این خدمات در کشور در حال حاضر برخی کاربران در نقاط مختلف به لحاظ کیفی با قطع و وصل های پیاپی و نوسان سرعت مواجه بوده و مشکلاتی را عنوان می کنند.

در نسل ۴ اگرچه خدمات قابل ارائه، تفاوت چندانی با نسل قبلی ندارد اما در این نسل سرعت دچار تحول گسترده ای در قیاس با نسل سوم شده است. در نسل ۴ برای ارتباطات سیار (ارتباط در حال حرکت) مانند استفاده در قطار یا خودرو حداکثر سرعت ۱۰۰ مگابیت در ثانیه و برای ارتباطات نسبتا ثابت و بدون جابجایی مانند کاربران پیاده رو یا ساکن تا یک گیگابیت در ثانیه نیز امکان ارائه خدمت وجود دارد.

در خصوص نسل چهارم موبایل در ایران نیز باید گفت اگرچه مدیرعامل اپراتور دوم در مراسم رونمایی از نسل چهارم موبایل مدعی شده که سرعت این فناوری در کشور بین ۱۰ تا ۴۰ مگابیت در هر ثانیه است اما این اپراتور در لیست قیمت هایی که ارائه کرده فعلا هیچ تضمینی برای سرعت ها به مشتریان خود نداده است.


امکانات جانبی نسل های پیشرفته موبایل

نمایش تصویری ویدیو و کنفرانس دو مورد از امکانات جالب توجه نسل های سوم و چهارم موبایل است. به کمک این فناوری ها چند کاربر به طور همزمان می توانند با یکدیگر ارتباط تصویری برقرار کنند. البته قابلیت های نسل سوم موبایل در جهان به همینجا محدود نمی شود و انتقال پیام های چند رسانه ای و امکان چت روی تلفن همراه برخی دیگر از امکانات قابل توجه نسل سوم و چهارم در دنیا هستند که متاسفانه بیشتر این قابلیت ها مثل امکان تماس تصویری و چت هنوز در ایران فعال نشده اند. در نتیجه به تعبیری می توان گفت علاوه بر تفاوت سرعت واقعی نسل ۳ و ۴ موبایل ایران با دنیا، خدمات نسل های پیشرفته موبایلی نیز در کشورمان ارائه نمی شود.

نسل پنجم پیشکش؛ وضعیت نسل سوم روی هواست

نکته جالب توجه آن که با توجه به تفاوت های زیاد از حیث سرعت و خدمات قابل ارائه روی آخرین نسل های جدید موبایل در دنیا، زیرمجموعه های وزارت ارتباطات به کرات اعلام کرده اند که در پی بررسی و تدوین و عملیاتی سازی طرح جامع پیاده سازی نسل پنجم ارتباطات سیار (۵G) در کشور هستند. این در حالی است که اصولا نسل پنجم ارتباطات در دنیا فقط توسط چند کشور انگشت شمار و آن هم در مرحله تحقیق و بررسی است.

تمام این شعارهای تبلیغاتی برای راه اندازی نسل پنجم موبایل در ایران در حالی صورت می گیرد که اگر خدمات واقعی نسل ۳ و ۴ در کشورمان ارائه شود، نیاز مردم به اینترنت پر سرعت به کل مرتفع شده و خدمات ارتباطی پیشرفته تر بیشتر جنبه تجاری پیدا می کنند.

در همین حال اما رگولاتوری هنوز اقدام به تعیین و الزام اپراتورها به رعایت حداقل سرعت مجاز برای نسل سوم و چهارم موبایل و تعیین استانداردهای کیفی نکرده است تا به این ترتیب حقوق مشترکان اپراتورها همچنان روی هوا باشد. گفتنی است همانطور که پیش از این نیز به آن پرداختیم برخی کاربران در حالی مبلغ دریافت اینترنت نسل ۳ و ۴ در کشور را می پردازند که عملا کیفیتی در حد اینترنت نسل ۲ و حتی کمتر دریافت می کنند.

از سوی دیگر بسیاری از کاربران تلفن همراه هنوز از نحوه ارائه خدمات فعلی برای نسل سوم و چهارم رضایت کامل ندارند و قطع و وصلی های مکرر و عدم پوشش دهی در بسیاری از مناطق شهر و نیز اختلال در زمان حرکت را از جمله مشکلات نسل سوم و چهارم موبایل می دانند.

به هر تقدیر باید گفت که شاید بهتر باشد وزارت ارتباطات و رگولاتوری به جای سر دادن مکرر شعار ارائه نسل پنجم موبایل، به فکر سر و سامان دادن به همین نسل سوم و چهارمی باشند که برای نیاز امروز مشترکان موبایل در کشور کفایت می کند.