۱۰ سنگی که به قصد نابودی باریدند!

دنیای اقتصاد : سیارک ۲۰۱۲DA۱۴ که ۱۵ فوریه ۲۰۱۳ برابر بیست‌وهفتم بهمن‌ماه جاری از فاصله ۳۲ هزار کیلومتری زمین گذشت، یکی از بزرگ‌ترین اجرام آسمانی به شمار می‌رود که تا این حد به زمین نزدیک شده و بی‌هیچ برخوردی عبور کرده است.

اما شهاب‌سنگ ۱۵ متری که صبح همان روز برفراز روسیه منفجر شد، به همراه دهانه‌هاي برخوردی متعددی که روی زمین دیده می‌شود، نشان می‌دهد سیاره ما همیشه این قدر خوش شانس نبوده است. گودال‌هاي عظیمی که در بعضی از نقاط زمین دیده می‌شوند، تنها یادگار برخورد شهاب سنگ‌ها با زمین هستند.

در حال حاضر صد و چند دهانه برخوردی روی زمین باقی مانده، درحالی که به‌خاطر حرکت‌هاي تکتونیکی پوسته زمین و همچنین فرسایش ناشی از آب و باد، آثار اغلب دهانه‌هاي برخوردی طی ۵/۴ میلیارد سال عمر زمین محو شده است. اگر جو زمین، فرسایش و حرکت‌هاي پوسته‌ای زمین (که منجر به آتشفشان و زلزله می‌شود) وجود نداشت، سطح زمین همانند ماه آبله‌گون می‌بود. بر اساس شواهد علمی کنونی، بسیاری از محققان به اتفاق، این ۱۰ گودال عظیم را بازمانده از برخورد بزرگ‌ترین شهاب سنگ‌ها با زمین می‌دانند.

دهانه برخوردی Vredefort

زمان برخورد: حدود ۲ میلیارد سال پیش
مکان برخورد: Free State، آفریقای‌جنوبی
مشخصات: دهانه برخوردی Vredefort که در آفریقای جنوبی وجود دارد، با قدمتی نزدیک به ۲ میلیارد سال و قطر ۱۹۰ کیلومتر به‌عنوان بزرگ‌ترین دهانه برخوردی روی زمین شناخته می‌شود. این دهانه در سال ۲۰۰۵/۱۳۸۴ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.

ساختار سادبری

زمان برخورد: نزدیک به ۸/۱ میلیارد سال پیش
مکان برخورد: اونتاریو، کانادا
مشخصات: ساختار زمین شناسی سادبری در اونتاریو با عرضی حدود ۱۳۰ کیلومتر یکی دیگر از بزرگ‌ترین دهانه‌هاي برخوردی روی زمین به شمار می‌رود. این ساختار با قدمتی ۱.۸میلیارد ساله از قدیمی‌ترین یادگارهای زمین از برخورد اجرام آسمانی نیز هست.

دهانه برخوردی Acraman

زمان برخورد: حدود ۵۸۰میلیون سال پیش
مکان برخورد: استرالیای جنوبی، استرالیا
مشخصات: در محل این برخورد در حال حاضر دریاچه‌ای به همین نام قرار دارد که عرض آن نزدیک به ۹۰ کیلومتر تخمین زده می‌شود.


دهانه برخوردی Woodleigh

زمان برخورد: نزدیک به 364 میلیون سال پیش
محل برخورد: استرالیای غربی، استرالیا
مشخصات: دهانه این گودال که در نتیجه برخورد یک شهاب‌سنگ با زمین منطقه به وجود آمده، در سطح زمین مشخص نیست و به همین دلیل محققان در مورد ابعاد آن اتفاق نظر ندارند. آنها ابعاد این گودال را بین 40 تا 120 کیلومتر ارزیابی می‌کنند.


دهانه برخوردی مانیکواگان

زمان برخورد: حدود ۲۱۵ میلیون سال پیش
مکان برخورد: کبک، کانادا
مشخصات: این دهانه برخوردی که در حال حاضر دریاچه مانیکواگان را تشکیل داده، به‌رغم اثرات مخرب فرسایش زمین بر آن یکی از بزرگ‌ترین دهانه‌هاي برخوردی جهان به شمار می‌رود. محققان می‌گویند این گودال به قطر ۱۰۰ کیلومتر یکی از سایت‌هايي است که به خوبی محافظت شده‌اند.

دهانه برخوردی Morokweng

زمان برخورد نزدیک به ۱۴۵میلیون سال پیش
مکان برخورد: North West، آفریقای جنوبی
مشخصات: این دهانه برخوردی که در نزدیکی صحرای کالاهاری در آفریقای جنوبی واقع شده، حاوی بقایای سنگواره‌ای به جامانده از شهاب سنگی است که با آن برخورد کرده است.

دهانه برخوردی کارا

زمان برخورد: حدود ۷۰.۳میلیون سال پیش
مکان برخورد: Nenetsia، روسیه
مشخصات: این گودال که دچار آسیب‌هاي شدید ناشی از فرسایش شده، دهانه برخوردی است که روی زمین دیده نمی‌شود. زمین‌شناسان می‌گویند این ساختار را احتمالا دو دهانه برخوردی همجوار ایجاد کرده که یکی کارا Kara و دیگری Ust نام گرفته است.

دهانه برخوردی Chicxulub

زمان برخورد: نزدیک به ۶۵میلیون سال پیش
مکان برخورد: یوکاتان، مکزیک
مشخصات: به عقیده بسیاری از محققان، این دهانه برخوردی که در شبه جزیره یوکاتان در مکزیک واقع شده، می‌تواند نتیجه برخورد شهاب‌سنگی به زمین باشد که عامل یا حداقل یکی از عوامل انقراض دایناسورها در ۶۵ میلیون سال پیش بوده است. قطر این دهانه بین ۱۷۰ تا ۳۰۰ کیلومتر تخمین زده می‌شود که اگر روزی اثبات شود آن را به بزرگ‌ترین دهانه برخوردی روی زمین تبدیل خواهد کرد.

دهانه برخوردی Popigai

زمان برخورد: نزدیک به ۷/۳۵ میلیون سال پیش
مکان برخورد: سیبری، روسیه
مشخصات: محققان روسی می‌گویند این گودال میلیاردها قیراط الماس را در خود جای داده است و می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین ذخایر الماس روی زمین باشد. این الماس‌ها «الماس برخوردی» نامیده می‌شوند.

دهانه برخوردی خلیج چساپیک

زمان برخورد: حدود ۳۵ میلیون سال پیش
مکان برخورد: ویرجینیا، ایالات متحده
مشخصات: این دهانه برخوردی که در اولین سال‌هاي دهه ۱۹۸۰/۱۳۶۰ کشف شده در ۲۰۱ کیلومتری واشینگتن دی.سی قرار گرفته است. محققان قطر این دهانه را حدود ۸۵ کیلومتر تخمین می‌زنند.