اسیرانی که عاشق زبان آلمانی بودند!

کوچه ها: در طول صد سال گذشته، بین کشورهای غربی، شاید فقط روس‌ها بوده‌اند که بی هیچ ترسی، اجازه داده‌اند دنیا از وحشتناک بودنِ اردوگاه‌های جنگی‌شان باخبر شود. بقیه، دست‌کم در ظاهر، سعی کرده‌اند به مفادِ قراردادهای مختلف درباره‌ی اسیران، پایبند باشند.


به جز چند استثناء، بسیاری از فیلم‌هایی که درباره‌ی جنگ جهانی دوم دیده‌ایم، اردوگاه‌های آلمان را خالی از امکانات ابتدایی، و رفتار زندان‌بان‌ها و افسران را فوق‌العاده وحشیانه نشان می‌دهند. احتمالاً بسیاری از این تصاویر واقعیت داشته‌اند، اما باید توجه کرد که این فیلم‌ها، بخشی از تبلیغاتِ متفقین، بعد از پایان جنگ است، و در روزهای جنگ، چنین اطلاعاتی هرگز منتشر نمی‌شدند.

فقط فکر کنید که اگر یک سربازِ جزء انگلیسی یا فرانسوی، از رفتارِ وحشیانه‌ی آلمان‌ها در اردوگاه‌های جنگی باخبر می‌شد، و می‌فهمید که خبری از اجرای کنوانسیون‌های حامیِ حقوق اسرا نیست، از هر فرصتی برای فرار از جنگ استفاده می‌کرد. درست همان‌طور که فعالیت‌های تروریستیِ نیروهای القاعده در خاکِ کشورهای غربی، پس از برملا شدنِ ماجراهای زندانِ گوانتانامو، به شدت کاهش پیدا کرد.

از طرفی، هیچ کشوری هم، در زمان جنگ، ادعای مهربان بودن با اسیرانِ جنگی را نخواهد داشت، چرا که نیروهای دشمن را بی‌خیال، امیدوار، و شجاع‌تر می‌کند.


با این حال، مجله‌ی کاوه، که در روزهای جنگ جهانی اول، در برلین منتشر می‌شد، با هدفِ قانع کردنِ مخاطبانِ ایرانی، شرحی از مهر و محبتِ آلمانی‌ها با اسیران، و به‌ویژه اسرای مسلمان، منتشر کرده بود که خواندنش خالی از لطف نیست. حامیان آلمان در ایران و دیگر کشورهای مسلمان، قیصر ویلهلم دوم و دولت آلمان را حامیِ مسلمانان، و گاهی حتا مسلمان زاده معرفی می‌کردند تا حمایتِ عامه‌ی مردم را به خود جلب کنند. این مطلب، با شرحی از جذابیت‌های توریستیِ اردوگاه‌ها شروع شده، با گزارشِ مفصلِ جشن عید فطر در اردوگاه (که درست شبیهِ یک رپورتاژ آگهیِ بی‌روح است، و به همین دلیل حذفش کرده‌ام) به پایان می‌رسد.

عید فطرِ اسرای مسلمان در آلمان

بالفعل در ایالاتِ مختلفه‌ی آلمان، متجاوز از صد اردو برای قرارگاهِ ۱۶۶۳۷۹۴ [یک میلیون و...] نفر اسرای جنگی، از هر قبیل و جنس، از روسی و فرانسوی و انگلیسی و بلژیکی و هندی و استرالیایی و کانادایی، و عده‌ی کثیری هم از مللِ مختلفه‌ی مسلمین که از ابتدای این جنگِ عمومی در عرضِ دو سالِ گذشته به دستِ قشونِ آلمان افتاده‌اند، موجود است.

[...] در اردوهای معتبر، اسرا را به دسته‌های ۲۰۰۰ نفری قسمت کرده و هر دسته‌ای را زیر فرمان یک صاحب‌منصبِ بزرگِ آلمانی و چندین صاحب‌منصبان جزء واگذار کرده‌اند. اسرا باید در همه‌جا موافق قوانین و تعلیماتِ نظامی حرکت نمایند [...] هر دسته یک اداره‌ی مخصوص و یک آشپزخانه و یک دستگاه حمام و یک چشمه‌ی آب علیحده دارند (رفتار آلمان‌ها نسبت به اسرای جنگی از روی قانون کنفرانس دوم لاهه سال ۱۹۰۷ میلادی است.) [...] حتا مانند شهرهای کوچکِ خود آلمان در آن جاها مریض‌خانه، کتاب‌خانه، قرائت‌خانه، تماشاخانه، قهوه‌خانه، کارخانه، پست‌خانه و غیرها تأسیس کرده‌اند. [...] غذای آن‌ها به‌عینه همان خوراکِ سربازهای آلمانی است به قیمتِ روزانه یک ریال (۶۰ فینیک).


به همین قرار، صدهزارها اسرای جنگی در اطرافِ ممالکِ آلمان و متحدین زندگی می‌کنند، و از روی سرشماریِ اخیر عده‌ی مجموعِ آن‌ها در تمامِ ممالکِ متحدین ۲۶۵۸۲۸۳ [دو میلیون و...] نفر است. [...] بسیاری از آن‌ها درس می‌خوانند و زبان آلمانی یاد می‌گیرند، و عده‌ای هم زبان خود را به آلمان‌ها یاد می‌دهند.

تمامی اسرا بدون استثناء در اجرای مراسم مذهبیِ خود به هر زبانی و به هر طریقی که بخواهند مطلقاً و از هر حیث آزادند. مخصوصاً اسرای مسلمان که یک عده‌ی معتنابهی می‌باشند، دارای بعضی امتیازات مخصوص هستند. از آن جمله مسجدی است که سال گذشته در اردوی اسرا [...] ساخته شده است.

یک قسمت از اسرای مسلمانِ آلمان که مرکب‌اند از هندی، تاتار، اهالی سیبری، قرقیز، [...] عرب‌های مراکش و الجزایر و تونس، سیاه‌های سنگالی و غیرهم، در همین اردویِ سوسِن-وونسدورف هستند، و عده‌ی آن‌ها به طور تحقیق ۱۲۲۶۹ [دوازده هزار و...] نفر است.