یک کشور عربی از حمله آمریکا به ایران استقبال می‌کند

برترین‌ها: در شماره امروز روزنامه دنیای اقتصاد مطلبی با عنوان "شیخ‌نشین‌ها در پشت پرده «نه» به جنگ" منتشر شده که در آن به تحلیل‌ دو رسانه بین‌المللی از سیاست دولت‌های عربی خلیج فارس در قبال تنش ایران و آمریکا  اشاره شده است. در این مطلب آمده که امارات علی‌رغم سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس   در مواردی از حمله آمریکا به ایران حمایت نیز می‌کند!

در ادامه گزارشی که دنیای اقتصاد منتشر کرده را می‌خوانید:

در پی ادامه تنش‌ها در منطقه، اقدامات تنش‌زای آمریکا در خاورمیانه و بالا گرفتن احتمال شروع دور مجدد نزاع‌ها در خاورمیانه، شماری از رسانه‌های بین‌المللی به نقش و رویکرد دولت‌های عرب حوزه خلیج فارس در این میان پرداخته‌ و تبیین کردند که اساسا این کشورها از احتمال حمله آمریکا به ایران حمایت نکرده و تلاش دارند طرف‌های این منازعه بار دیگر به میز مذاکره بازگردند.

ترس اعراب از درگیری‌های احتمالی

پایگاه خبری میدل ایست آی به تاریخ ۲۲ ژانویه طی گزارشی عنوان کرد که از سودان گرفته تا لبنان و سوریه، بسیاری از کشورهای حوزه خلیج فارس، از‌جمله عربستان سعودی، تلاش دارند تا مانع از گسترش نفوذ ایران در منطقه شوند. درگیری‌های ماه ژوئن و تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در کنار تضعیف متحدان منطقه‌ای ایران سبب شده که این کشورها حداکثر تلاش را برای بهره‌مندی از خلأ موجود در ژئوپلیتیک خاورمیانه انجام دهند. با این همه، ادامه ناآرامی‌های موجود بسیاری از امارت‌های شیخ‌نشین را نگران کرده است. 

این پایگاه خبری در ادامه نوشت: این کشورها باور دارند که اگر دونالد ترامپ اقدامی نظامی علیه ایران انجام دهد، این امر مانع از آن می‌شود که بتوان راه‌حلی مبتنی بر آرامش و دیپلماسی برای اوضاع پیچیده فعلی پیدا کرد. بر این اساس، هرگونه حرکت اشتباه از سوی کاخ سفید همچنین سبب می‌شود که رسیدن به توافق بر سر حل صلح‌آمیز مساله هسته‌ای ایران نیز به محاق برود. در همین رابطه، جاشوا یافه، پژوهشگر ارشد در مرکز تحقیقاتی نشنال اینترست، عنوان کرد: «کشورهای حوزه خلیج فارس دست آخر مذاکره و آرامش را به آشوب و بی‌نظمی فراگیر ترجیح می‌دهند.»

از سوی دیگر، این ترس در میان دولت‌های عرب منطقه حاکم است که اقدامات خصمانه آمریکا با واکنش شدید ایران همراه باشد و دامنه درگیری‌ها به مرزهای آنان نیز کشیده شود. یاسمین فاروک، رئیس برنامه خاورمیانه در گروه بین‌المللی بحران، در این رابطه به میدل ایست آی گفت: «بدون شک، کشورهای عربی از خلأ موجود بهره‌منده شده‌اند، اما در نهایت هیچ‌کس علاقه‌ای به گسترش درگیری‌ها در منطقه ندارد.»

این در حالی است که بنا به گزارش این پایگاه خبری، هم‌زمان با افزایش تنش‌ها و نگرانی‌ها نسبت به وقوع جنگی دیگر در خاورمیانه، دونالد ترامپ اعلام کرد که یک ناوگان عظیم به سمت ایران در حرکت است که امیدوار است استفاده از آن ضروری نشود. رئیس کاخ سفید در پرواز بازگشت از اجلاس داووس مدعی شد: «کشتی‌های زیادی به آن طرف در حرکت هستند. یک ناوگان بزرگ به آن سمت می‌رود و باید دید چه اتفاقی می‌افتد. یک نیروی بزرگ به طرف ایران در حرکت است. ترجیح می‌دهم هیچ چیزی پیش نیاید. ما آنها را بسیار دقیق زیر نظر داریم. یک نیروی عظیم که به شکلی گسترده‌ به آن طرف در حال حرکت است. شاید هم نیازی به استفاده از آن نشد. حالا خواهیم دید.» 

در خط آتش

بنا به گزارش میدل ایست آی، یکی از نگرانی‌های اصلی کشورهای حوزه خلیج فارس گرفتار شدن در آتش درگیری‌های احتمالی میان ایران و آمریکاست. کشورهایی چون عربستان و قطر میزبان چندین پایگاه نظامی آمریکا هستند و تنش‌زایی از سوی واشنگتن می‌تواند سبب شود که تهران در واکنش این موقعیت‌ها را هدف حمله قرار دهد. نباید از یاد برد که در بحبوحه درگیری‌های ماه ژوئن، ایران اقدام به حمله علیه پایگاه هوایی العدید که میزبان نیروهای آمریکایی بود کرد. 

در همین رابطه،‌ یک منبع آگاه به میدل ایست آی گفت که کشورهایی چون عربستان ترجیح می‌دهند سراسر این ماجرا از طرق دیپلماتیک حل‌وفصل شود، چراکه شعله‌ور شدن مجدد آتش درگیری‌ها، نهایتا همه را در منطقه درگیر می‌کند. این منبع آگاه گفت: «خاورمیانه منطقه‌ ماست و می‌توانیم به راه‌حلی فراگیر برسیم. با وجود بحران‌های فعلی، همچنان امکان حل دیپلماتیک اختلاف‌ها وجود دارد.»

این در حالی است که پیش‌تر، روزنامه لبنانی الاخبار گزارش داده بود که ترامپ پیشنهاد محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان، برای میانجیگری ریاض میان تهران و واشنگتن را پذیرفته است. از سوی دیگر، وال استریت ژورنال نیز به تاریخ ۱۴ ژانویه گزارش داده بود که در حالی که دولت دونالد ترامپ به کشورهای عربی هشدار داده است که برای حمله احتمالی ایالات متحده به ایران آماده باشند، ریاض رهبری یک کارزار فشار دیپلماتیک را آغاز کرده تا واشنگتن را از اقدام نظامی علیه تهران منصرف کند. به گفته مقامات عرب خلیج فارس، پیام این کشور به کاخ سفید روشن است: تلاش برای آغاز درگیری‌ها با ایران، بازارهای جهانی نفت را به لرزه درمی‌آورد، به اقتصاد آمریکا آسیب می‌زند و مهم‌تر از همه، بی‌ثباتی را به داخل مرزهای این کشورها می‌کشاند.بنا به گزارش وال استریت ژورنال، کشورهای عربی بیم آن دارند که هرگونه حمله نظامی به ایران، تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز را مختل کند؛ آبراهی که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند. مقامات سعودی به این روزنامه گفته‌اند که ریاض به تهران اطمینان داده است که در هیچ‌گونه درگیری احتمالی مشارکت نخواهد کرد و اجازه استفاده از حریم هوایی خود را برای حملات آمریکا نخواهد داد. 

از سوی دیگر، دویچه وله نیز طی گزارشی به تاریخ ۲۳ دسامبر با تحلیل رویکرد کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به وضعیت فعلی، عنوان کرد که بسیاری از شیخ‌نشین‌های منطقه نگران بالا گرفتن دور خشونت‌ها هستند. در همین رابطه، پائولین راب، تحلیلگر سیاسی در مرکز تحقیقاتی مطالعات خاورمیانه در برلین، به این رسانه گفت: «ترس از اینکه ایران به تلافی حمله احتمالی آمریکا خشم خود را معطوف به این کشورها بکند، همچنان بسیار قوی و عینی است. از سوی دیگر، چرخه زنجیره‌ای نزاع‌ها می‌تواند چنان پیش برود که کل منطقه دچار آسیب‌های جدی شود.»

اختلاف عربستان و امارات

میدل ایست آی در ادامه گزارش داد که گرچه کشورهایی چون عربستان، عمان و قطر تلاش‌های بسیاری برای حل‌وفصل مسالمت‌آمیز پرونده ایران انجام داده‌اند، رویکرد امارات متحده عربی در این میان مبهم بوده و برخی معتقدند که دودستگی میان ریاض و ابوظبی در این زمینه نقشی تعیین‌کننده دارد. به گفته منابع دیپلماتیک، نظام حاکم بر امارات گرچه مخالف اقدام نظامی آمریکا علیه ایران است، اما اختلاف‌ها با پادشاهی سعودی در زمینه یمن سبب شده که مقامات خاندان آل نهیان خود را از میانجی‌گری برای حل دشواری‌های موجود کنار بکشند.

منابع آگاه در این رابطه عنوان کردند که برخلاف ژوئن ۲۰۲۵، امارات اکنون تلاش‌ها برای میانجی‌گری را کنار گذاشته و این امر برآمده از رهبری بن سلمان در تلاش‌های دیپلماتیک فعلی و اختلاف‌نظرهای گسترده ابوظبی و ریاض بر سر بحران یمن است. یک منبع آگاه که نخواست نامش فاش شود به میدل ایست آی گفت: «اگر تنش‌های فعلی پیش از اختلاف‌ها میان عربستان و امارات صورت می‌گرفت، بی‌تردید ابوظبی نیز به تلاش‌های دیپلماتیک می‌پیوست. اما اکنون، از نظر دستگاه حاکم بر عربستان، امارات دیگر علاقه‌ای به دخالت در وضعیت نداشته و حتی در مواردی از حمله آمریکا به ایران حمایت نیز می‌کند.»

بده‌‌‌بستان‌های اقتصادی-دیپلماتیک

میدل ایست آی در ادامه عنوان کرد که حمایت عربستان از جلوگیری از اقدام آمریکا علیه ایران را باید در پرتو بهبود روابط دوجانبه تهران-ریاض در مارس ۲۰۲۳خوانش کرد. این امر بدان معناست که ریاض در حال حاضر منافع خود را در حفظ روابط دوستانه با جمهوری اسلامی ایران می‌بیند و هرگونه تلاش برای بر هم زدن تعادل فعلی را محکوم می‌کند. این در حالی است که رویکرد مشترک ایران و عربستان در قبال نسل‌کشی اسرائیل در نوار غزه، تاحدی سبب شده که دو کشور بیش از گذشته به یکدیگر نزدیک شوند. 

با این همه، کارشناسان معتقدند که عربستان در‌عین‌حال به دنبال منافع مشخص خود از این بهبود روابط است. در این رابطه، عزیر الغشیان، استاد مطالعات امنیتی در دانشگاه نایف ریاض، گفت: «عربستان خواستار توقف حمایت‌های ایران از انصارالله یمن است. حمایت‌های فعلی خاندان سعودی از جمهوری اسلامی، تا حدی برآمده از چنین انتظارات ژئوپلیتیکی است که می‌تواند به منافع طولانی‌مدت ریاض کمک شایانی بکند.»

از سوی دیگر، کشوری چون قطر نیز به خاطر سرمایه‌گذاری‌های گسترده در میدان‌های گازی مشترک با ایران، ترجیح می‌دهد وضعیت به سوی آشوب فراگیر نکشد. 

بر این اساس، عمان نیز به خاطر روابط دیرینه با ایران می‌کوشد وضعیت به جایی نکشد که منافع منطقه‌ای و بین‌المللی‌اش دچار تزلزل شود. دویچه وله در این رابطه به نقل از تحلیلگران حوزه بین‌الملل گزارش کرد که احتمال بسته شدن مسیرهای تجارت دریایی از سوی ایران یکی از فاکتورهایی است که باعث شده شیوخ عرب رویکرد مبتنی بر بازدارندگی را پیش بگیرند. 

این مساله به‌ویژه از آن جهت اهمیت پیدا می‌کند که بیشتر کشورهای حوزه خلیج فارس در‌حال‌حاضر در حال انجام پروژه‌های عظیم و گذار از اقتصاد مبتنی بر سوخت‌های فسیلی هستند؛ این امر خود نشان از آن دارد که در وضعیت فعلی، آغاز دور جدید درگیری‌ها، آخرین چیزی است که این کشورها بدان نیاز دارند. این فاکتورها خود حاکی از آن است که قاطبه کشورهای حوزه خلیج فارس، کنترل اوضاع از خلال گفت‌وگو را اولویت خود در زمینه پرونده ایران می‌دانند.