۲۴ دی - ۱۴ ژانویه؛ در تاریخ چه گذشت؟

برترین ها: امروز ۲۴ دی برابر با ۱۴ ژانویه تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

رویداد ها:

۵۳۲ - شورش بزرگ قسطنطنیه

شورش نیکا NIka (برنده مسابقه) در قسطنطنیه (استانبول) ۱۴ ژانویه سال ۵۳۲ میلادی و در دومین روز خود شدت بیشتری یافت و مذاکرات صلح ایران و روم مربوط به جنگهای سال ۵۲۷ تا سال ۵۳۱ را که در این شهر آغاز شده بود متوقف ساخت. در این جنگها رومیان شکست خورده و حاضر به ازدست دادن بخشی از قلمرو خود و باج سالانه به ایران شده بودند. مذاکرات ژانویه ۵۳۲ برای روشن ساختن نکات مبهم موافقتنامه قبلی بود.


شورش قسطنطنیه بر سر اعلام برنده مسابقه ارابه رانی آغاز شده بود. شورشیان مدعی بودند که داوران مسابقه تیم مورد علاقه امپراتور ژوستی نین (ژوستی نی ان یکم - Justinian I)را بخاطر خوشنودکردن او برنده اعلام کرده اند حال آنکه تیم دیگر (تیم معروف به پرچم آبی) برنده بود. این مدعیان 13 ژانویه به صورت اعتراض وارد میدان اصلی شهر شده بودند و چون پاسخ نشنیدند از روز بعد به شورش دامن زدند ـ شورشی که پنج روز طول کشید و نیمی از شهر ازجمله کلیسای ایاصوفیه و گوشه ای از کاخ سلطنتی ویران شد. ناراضیان از مالیات سنگین ـ مالیاتی که وضع شده بود تا باج سالانه 2هزار و چهارصد کیلوگرمی طلا به ایران داده شود ـ از روز سوم و دو سناتور مخالف امپراتور از روز چهارم به شورشیان پیوستند. شورشیان خواهان اعدام ژنرال بلیساریوسBelisarius و ژنرال موندوسMundus بودند که از ایران شکست خورده بودند. در این روز «تئودورا» بانوی امپراتور و این دو ژنرال ضمن منصرف ساختن «ژوستی نی ان» از ترک شهر و رفتن به دژ نظامی مجاور خواستند که اجازه دهد ارتش وارد عمل شود و چنین اجازه ای به آنان داده شد و ارتش در پنجمین روز شورش وارد عمل شد و با کشتن هزاران شورشی به ناآرامی پایان داد. هزینه تعمیر خرابی وارده به شهر و ازجمله نوسازی کلیسای ایاصوفیه سبب شد که امپراتور نتواند باج سالانه را به ایران بپردازد و در سال 540 ارتش ایران به دستور خسروانوشیروان از چند ناحیه قلمرو امپراتوری روم را مورد حمله قرارداد. یک بهانه «ژوستی نی ان» از تعلل درپرداخت باج مقرر این بود که دولت ایران به کمک خود به ژرمن های آریایی ـ به عنوان همنژاد ـ ادامه می دهد و آنان با این کمک و وعده های دیگر اعلام استقلال کرده و از روم (بخش غربی به پایتخی شهر رم) جدا شده اند. ارتش ایران در تعرض سال 540 ضمن تصرف حلب (آلپو)، انتاکیه، دارا (امروزه؛ اوقوز) و ادسا، لازیکا Lazika (گرجستان غربی ـ گرجستان ساحلی امروز) و ... دولت قسطنطنیه را مجبور به قبول برتری ایران و پرداخت باج کرد. در نبرد لازیکا 30 هزار رومی کشته شدند. خسروانوشیروان بعدا مبلغ سنگین باج را کاهش داد و پارسیان را تشویق کرد که به گرجستان غربی (لازیکا در ساحل دریای سیاه) مهاجرت کنند تا نفوس ایرانی منطقه در اکثریت باشد. جنگ ایران و روم پنج سال بعد بر سر ناحیه «پترا» ازسر گرفته شد که باز ایران برنده جنگ بود.

۱۸۳۱ - رمان گوژپشت نتردام اثر نویسنده فرانسوی ویکتور هوگو منتشر شد.


۱۹۸۰ - ایندیرا گاندی به نخست‌وزیری هند منصوب شد.


1976 - خشم ايرانيان از يك نامگذاري تحريك آميز

خشم ايران نسبت به هفت كشور عربي منطقه خليج فارس كه از 17 ديماه سال 1354 (هفتم ژانويه 1976) آغاز شده بود بيست و چهارم ديماه به اوج خود رسيد و بعدا هم ادامه يافت. اين برانگيخته شدن احساسات و واکنش افكار عمومي ايرانيان پس از نامگذاري يك سرويس خبري به نام «خبرگزاري خليج عربي!» صورت گرفته بود كه متعاقب آن دولت ايران سفيران خود را از اين كشورها فراخواند و در نشست اين سفيران در تهران اين نامگذاري يك دسيسه تازه اعلام شد و اخطار گرديد كه احدي حق ندارد نام دو هزار و پانصد ساله خليج فارس را تغيير دهد. حساسيت و واکنش ايرانيان نسبت به نام تاريخي خليج فارس از آن زمان ادامه داشته است.


مفسر راديو دولتي ايران در همان روز اين اقدام ضد تاريخي و ضد فرهنگي را «تحريك ايران به دست شماري از حاكمان عربي، طبق نقشه و سياست دولتهاي خارج از منطقه» خواند و از اين «حاكمان» خواست كه فريب دولتهاي دوردست را نخورند و با آتش بازي نكنند.

مرور زمان نشان داده است که اين تحريكات همچنان ادامه دارد. بااينکه دولت و رسانه هاي آمريکا، هنوز جز خليج فارس لفظ ديگري بکار نبرده اند جورج دبليو بوش رئيس جمهور وقت ايالات متحده در آخرين نطق سالانه خود در اين مقام در ۲۸ ژانويه ۲۰۰۸گفته بود: "آمريكا با آنهايي كه (اشاره به دولت ايران) نيروهاي نظامي مارا تهديد كنند برخورد خواهد كرد، و ما در كنار متحدان خود در خليج فارس خواهيم ايستاد و از منافع حياتي خود در منطقه خليج فارس دفاع خواهيم كرد."، و جمله آخر او تكرار دكترين كارتر در ۲۸ سال پيش از آن بود (استقرار نظامي در خليج فارس و حضور در منطقه). رسانه هاي آمريكا اين قسمت از نطق بوش را اخطار به دولت جمهوری اسلامی ايران تلقي كرده بودند.

۱۶۹۰ - كلارينت (نوعي ساز بادي ــ قره ني) اختراع شد.


۱۹۲۹ - امان الله پادشاه افغانستان كه به يك دژ نظامي پناهنده شده بود به سود برادرش كه تنها سه روز پادشاه بود كناره گيري كرد.


1943 - تشكيل كنفرانس "كازابلانكا" در جريان جنگ جهاني دوم

كنفرانس كازابلانكا در 14 ژانويه 1943م و در هنگامه جنگ جهاني دوم در بندري به همين نام واقع در كشور مراكش برگزار گرديد و فرانكلين روزولت رئيس جمهور امريكا و چرچيل نخست وزير انگلستان به عنوان سران دو دولت اصلي متفقين در آنها شركت داشتند. اين كنفرانس در حالي برگزار گرديد كه دو كشور نسبت به عملكرد يك‏ديگر اعتراض داشتند. انگلستان از اين‏كه امريكا اولويت در شكست آلمان را كنار گذاشته است گله‏مند بود و امريكا نيز از عدم حملات وسيع انگلستان عليه ژاپن شاكي بود. با اين همه، كنفرانس در يك موقعيت خاص زماني برگزار مي‏شد و هدف مشترك آنها در نهايت پيروزي بر متحدين بود. در اين كنفرانس نقشه حمله به سيسيل از جزاير مهم ايتاليا، بمباران كشورهاي جبهه متحد توسط امريكا و ديگر مسايل جنگ مورد بررسي قرار گرفت. هم‏چنين نحوه كمك رساني و تدارك تجهيزات براي روسيه و نيز نحوه حمله به فرانسه مورد بحث و موافقت قرار گرفت. در پايان اين كنفرانس كه به مدت ده روز به طول انجاميد، نمايندگان كشورهاي شركت كننده اعلاميه مشتركي صادر كردند كه به موجب آن متعهد شدند، جنگ را تا تسليم بدون قيد و شرط دولت‏هاي متحد ادامه دهند. خواسته نهايي متفقين، باعث شد تا برخي كشورها، مسئوليت ادامه جنگ و طولاني شدن آن را متوجه متفقين بدانند. بيش از 2 سال بعد از اين كنفرانس، جنگ دوم جهاني با شكست و تسليم آلمان و ژاپن به پايان رسيد.


۲۰۰۶ - كناره گيري قاضي دادگاه صدام

رزگر امين كه صدام حسين و تني چند از همكارانش را محاكمه مي كرد ۱۴ ژانويه ۲۰۰۶ استعفاي خود را از رياست دادگاه تسليم داشت. وي كه يك «كُرد» است پس از اين كه دلسردي مردم از جريان محاكمه و نيز دلخوري دولتهاي آمريكا و عراق را از رفتار نرم خود با صدام مشاهده کرد كناره گيري خودرا اعلام داشت زيرا كه هر دو طرف را از كار خود ناراضي ديد. محاکمه صدام ادامه يافت و اعدام شد.


2011 - پیروزی انقلاب مردمی تونس و سقوط رژیم دیکتاتوری زین العابدین بن علی در این کشور.


۲۰۱۳ - به نوشته خبرگزاری فارس، "به‌رغم تاکیداتی که برای اطلاع‌رسانی به افکار عمومی در مسیر برخورد با مفسدان اقتصادی وجود دارد، در دور دوم برگزاری دادگاه فساد مالي ۳ هزار میلیارد تومانی امکان حضور خبرنگاران در این جلسات فراهم نشده است.".

زادروزها

۱۸۶۱ - زادروز محمد ششم سی‌وششمین و آخرین سلطان امپراتوری عثمانی
۱۸۷۵ - زادروز آلبرت شوایتسر پزشک و موسیقیدان آلمانی ، برنده جایزه صلح نوبل سال ۱۹۵۲


۱۹۱۹ - زادروز جولیو آندریوتی بیست ویکمین نخست وزیر ایتالیا
۱۹۲۵ - زادروز یوکیو میشیما نویسنده ، شاعر ، نمایشنامه‌نویس ، بازیگر و کارگردان نامدار ژاپنی


۱۹۴۱ - زادروز فی داناوی بازیگر آمریکایی
۱۹۸۲ - زادروز ویکتور والدز دروازه‌بان اسپانیایی

درگذشت‌ها

۱۷۴۲ - درگذشت ادموند هالی منجم، فیزیکدان و هواشناس انگلیسی
۱۸۶۷ - درگذشت ژان اگوست دومینیک انگر نقاش نئوکلاسیک فرانسوی


۱۸۹۸ - درگذشت لوئیس کارول کشیش ، عکاس و نویسنده انگلیسی
۱۹۵۷ - درگذشت هامفری بوگارت هنرپیشه و تهیه‌کننده آمریکایی


۱۹۷۸ - درگذشت کورت گودل ریاضیدان ، منطقدان و فیلسوف اتریشی
۲۰۱۳ - درگذشت کنراد باین بازیگر آمریکایی کانادایی تبار

*****
منابع:

-پايگاه نوشيروان کيهاني زاده
-ویکی پدیای فارسی
-صفحه امروز در تاریخ در توئیتر
-راسخون