چرا هیچ کس وزیر علوم را دوست ندارد؟

هفته نامه چلچلراغ - مینا عینی فر: بورسیه هایی که وزارت علوم دولت جدید آن ها را غیرقانونی دانسته، مشغول ثبت نام در دانشگاه هستند. این خبری است که یکی از نمایندگان کمیسیون آموزش مجلس داده. محمد فرهادی که بعد از چند ماه رد صلاحیت و استیضاح و بی وزیری، بالاخره با گرفتن رای اعتماد از نمایندگان ثباتی به وزارت خانه آورد، این روزها نه محبوب حامیان دولت است، نه مخالفان و منتقدان آن.

مجلسی های منتقد وزارت خانه حساس دولت یازدهم به او رای خوبی دادند؛ اولین جرقه ای که حامیان دولت را بدبین کرد که نکند پشت پرده اتفاقاتی افتاده باشد، مخصوصا بعد از آن که برخی استیضاح وزیر سابق و برکناری او را تاوان افشای بورسیه های غیرقانونی دانستند. رای اعتماد به محمد فرهادی بعد از نارضایتی های نمایندگان راست گرای مجلس از عملکرد وزیر سابق و برکناری او را تاوان افشای بورسیه های غیرقانونی دانستند. رای اعتماد به محمد فرهادی بعد از نارضایتی های نمایندگان راست گرای مجلس از عملکرد وزیر سابق، در نظر برخی دانشگاهیان حکایت از یک تحول نرم دولتی داشت.

چنان نرم که نه طیف چپ توانست آن را عقب نشینی رئیس جمهور از وعده هایش به دانشگاهیان بنامد و نه طیف راست توانست آن را پیروزی خودش در کنارزدن اصلاح طلبان از وزارت خانه حساس قلمداد کند. اما این روزها وزیر علوم میان فشارهای چپ و راست وضعیت دشواری دارد. از یک سو دانشگاهیان نه چندان خوش بین به وزیر تازه از راه رسیده و از سوی دیگر نمایندگان و اصول گرایانی که منتقد دولت هستند. شاید سرنوشت فرهادی این است که وزیر محبوبی نباشد.


مشکل بورسیه ها حل شد؟

بورسیه های غیرقانونی که در دوره کوتاه وزارت رضا فرجی دانا فاش شدند، از مهم ترین چالش های فرهادی شده اند. گرچه تخلفات زیادی از دولت گذشته در حال رو شدن است، اما ورود غیرقانونی افراد به هیئت علمی دانشگاه ها و دریافت بورسیه های تحصیلی یکی از پرسروصداترین تخلفات بود که پای بسیاری از چهره های سیاسی هم به آن باز شد. اما به تازگی یکی از نمایندگان مجلس خبر داده که مشکل بورسیه ها برای ثبت نام حل شده است.

قاسم جعفری در توضیح خبری که اعلام کرده بود، به چلچراغ این طور توضیح می دهد: «بعد از اعلام وزارت علوم مبنی بر غیرقانونی بودن بورسیه ها، سایت دانشگاه ها برای ثبت نام این افراد بسته بود. در حالی که آن ها باید بتوانند ثبت نام کنند نا نتیجه نهایی تحقیقات مشخص شود. وقتی عده زیادی محروم می شوند، ممکن است حقشان ضایع شود. روال درست این است که این دوستان ثبت نام کنند و دوستان در وزارت علوم هم پی گیری کنند. اگر ثابت شد تخلفاتی بوده، مراجع قضایی برخورد کنند.»

این نماینده در پاسخ به این که وزارت علوم تخلف بیش از ۸۰۰ نفر را محرز اعلام کرد و ریز موارد تخلف آن ها را مشخص کرده است، می گوید: «روی این موارد بحث است و خیلی هایشان اعتراض دارند. در مرحله اتهام نمی شود کسی را محروم کرد. ما روی اصل قضیه بحث داریم. با توجه به اطلاعات اجمالی که در دستمان است، قبول نداریم که این ها مشکل داشته باشند.


براساس مقررات شورای بورس آن زمان این ها پذیرفته شده اند و اگر مشکلی با قوانین بورس هست، باید از مدیران جواب خواست. اگر ثابت شد فرد اطلاعات اشتباه داده، آن موقع باید با دانشجو برخورد شود.» او درباره نظر وزیر در این مورد می گوید: «ما قرار بود با آقای فرهادی جلسه ای داشته باشیم که هنوز تشکیل نشده، اما آن چه او تاکنون با ما گفته، این است که به عقیده او هم اول باید کمیته ای تشکیل شود تا حق کسی ضایع نشود.»

آمار آب می رود

توصیف این نماینده از قطعی نبودن تخلفات در حالی است که وزارت علوم بعد از چند ماه بررسی تخلفات ریز دلایل محرومیت ۸۴۰ نفر را اعلام کرده بود و از لغو بورسیه آن ها خبر داده بود. پس از آن بود که جمعی از نمایندگان مجلس دست روی حقوق دانشجویان بورسیه گذاشتند و از ناچیز بودن تعداد متخلفان گفتند. در حالی که بعضی از اسامی نمایندگان و فرزندانشان هم میان فهرست های غیررسمی منتشر شده از غیرقانونی ها بود. فهرستی که وزارت علوم هیچ گاه آن را تایید نکرد. در این میان نمایندگان تاکید داشته که وضعیت بورسیه های غیرقانونی در تمام دولت ها روشن شود، نه فقط در دولت احمدی نژاد.

در همین حال بعضی از نمایندگان کمیسیون آموزش گفته اند رای زنی هایی در جریان است تا آمار بورسیه های مشکل دار کمتر شود. حجت الله درویش پور از اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس چندی پیش به یکی از روزنامه ها گفته بود: برخی به دنبال تغییر در نتیجه و تعداد متخلفان هستند و فشارهایی وارد می شود. شنیده شده با نزدیک شدن به جمع بندی نهایی گزارش کمیته بررسی بورسیه ها، برخی گروه ها و نمایندگان مجلس به دنبال کاهش تعداد تخلف ها و خروج برخی اسامی از لیست هستند.

او گفته در جریان جزئیات دقیق رسیدگی نیستم، چرا که عضو کمیته وزارت علوم برای رسیدگی نبوده و بعد از تشکیل کمیته جدید نیز جزئیات رسیدگی در کمیسیون علوم و تحقیقات مطرح نشده است، اما قطع چنین چیزی- فشار برخی گروه ها و افراد برای کاهش تعداد متخلفان و خروج برخی اسامی از فهرست- وجود دارد و برخی دنبال این تلاش هستند تا تعداد تخلفات را کم کنند.


در حالی که محمدعلی نجفی، سرپرست سابق وزارت خانه تاکید کرده بود راه وزیر قبلی را ادامه می دهد و مسئله بورسیه های غیرقانونی را پی گیری می کند، حالا محمد فرهادی در مظان این اتهام است که در ماجرای بورسیه ها جدیتی به خرج نداده است و مانع ورود آن ها به کرسی های علمی دانشگاه نشده. از طرف دیگر رضایت نمایندگانی که از عملکرد وزیر سابق ناراضی بودند، بدبنی ها را تشدید کرده است. رضا صابری یکی دیگر از اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفته است: شواهد نشان می دهد که دکتر محمد فرهادی، وزیر علوم و تحقیقات، سعی در حل مسئله بورسیه ها دارد.

مسائل اخلاقی در دست احداث

بورسیه ها تنها مسئله ای نیست که وزیر جدید را درگیر کرده. تمام آن چه در شعارهای انتخاباتی حسین روحانی میان دانشجویان گفته شده بود، حالا منتظر محقق شدن در دانشگاه است. اما فرهادی با دو طیف سر و کار دارد که هیچکدام از او راضی نیستند. دانشجویان منتقد می گویند برای تاسیس و احیای انجمن ها با سنگ اندازی رو به رو می شوند. هنوز انجمن های اسلامی نتوانسته اند مثل دوره های پیش از ۸۴ فعال شوند و دانشجویان را به خود جذب کنند. بسیاری از هیئت های موسس تشکل های سیاسی پشت سد مجوز منتظر مانده اند.

با این حال دانشجویان طیف مقابل که در دوره های گذشته تشکل ها را تصاحب کرده بودند هم اوضاع را راضی کننده نمی بینند و هر روز نامه هایی از قول آن ها منتشر می شود. مثل نامه ای که اخیرا مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه کاشان نوشته و در آن از ستاره دار کردن اساتید ارزشی توسط وزارت علوم! گله کرده.

مجلس اصول گرا که به فرهادی رای اعتماد داده است، هنوز ابراز رضایتی از عملکرد او نداشته. برعکس نمایندگان کمیسیون آموزش از عدم حضور او در کمیسیون برای بررسی مشکلات فرهنگی دانشگاه ها گله می کنند و معتقدند مشکلات فرهنگی در دانشگاه ها حل نشده است.

بعد از دوره ای از سرپرستی جعفر توفیقی که با تلاش برای بازگشت دانشجویان ستاره دار و استادان بازنشسته اجباری به دانشگاه ها همراه بود، دوره رضا فرجی دانا با فاش شدن تخلفات بورسیه ای متمایز شد. اما محمد فرهادی هنوز چیزی برای جلب نظر دانشگاهیان نداشته. شاید سرنوشت او این است که وزیر محبوبی نباشد.