نمره متوسط برای معاون زنان دولت روحانی

مجله صدا - محبوبه شعاعی: بیش از ۵۰۰ روز از آن روزی که حسن روحانی پایین حکم معاونت رئیس جمهوری در امور زنان و خانواده را به نام شهیندخت ملاوردی مهر کرد، می گذرد. حقوقودانی که تا پیش از این حکم، بیشتر به عنوان فعال حقوق زنان شناخته می شد و در کنارش دبیرکلی جمعیت حمایت از حقوق بشر زنان را نیز برعهده داشت.

پستی تشریفاتی که بیشتر در آن به اظهارنظرهای گاه گاهی درباره حقوق پایمال شده زنان می پرداخت. او بعد از الهام امین زاده، معاون حقوقی روحانی و معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، سومین زن کابینه روحانی است. شاید از همان زمان که «بررسی اقدامات بین المللی مقابله با خشونت زنان» را به عنوان موضوع پایان نامه کارشناسی ارشدش انتخاب می کرد، می دانست که قراراست به عنوان فعال حقوق زنان در جامعه شناخته شود.

کسی چه می داند شاید در افق فعالیتش این پست را هم می دید. برای همین وقتی روحانی او را به عنوان رئیس دفتر زنان انتخاب کرد، خیلی از فعالان حقوق زنان که جزو حلقه و گعده او بودند از این اتفاق خوشحال شدند.

در تمام این یک سال و نیمی که روی صندلی دفتر امور زنان ریاست جمهوری نشسته است، کارهایی کرد و حرف هایی زد، اما صحبت هایش به مراتب بیشتر از کارهایش بود. با بررسی در اخبار این مدت این نکته دستتان می اید اگرچه که کارهایش نیز کم نبوده است.

با یک نگاه کلی به عملکرد یک ساله این دفتر که شهریور امسال منتشر شد می توان دید بخش همایش ها یکی از بخش های سنگین این بررسی است! اما حالا در آستانه دومین بهار عمر دولت یازدهم بد نیست فعالیت ها نهاد امور زنان ریاست جمهوری در دوره ریاست ملاوردی را در ترازوی سنجش قرار دهیم تا ببینیم این حقوقدان در سمتش چند، چند است.

«کارنامه مردود دولت دهم در حوزه زنان»

نزدیک به سه ماه، قبل از اینکه دولت دهم بساطش را جمع کند و کلید دولت را به دست رئیس جدید بدهد، رسانه ها به تکاپو افتادند تا دولت نامه ای برای همه بخش های دولت دهم درست کنند. یکی از همان بخش ها، بخش امور زنان و خانواده بود که حسابی کمیتش لنگ می زد. اردیبهشت ماه گذشته بعضی از خبرگزاری ها مطلبی منتشر کردند با موضوع طرح ها و وعده هایی که در حوزه زنان در طول دولت دهم بی نتیجه ماند و تیترش هم همانی بود که خواندید.

گرچه بسیاری از آنها چون بیمه زنان خانه دار، بیمه مهریه، لایحه امنیت زنان در خانه، لایحه تقلیل ساعت کاری زنان شاغل و بعضی طرح های دیگر از این دست، هنوز هم به جوابی نرسیده اند. ولی با این همه مهرماه سال ۹۲ وقتی کلید دفتر امور زنان ریاست جمهوری را به شهیندخت ملاوردی دادند، کوهی از کارهای نکرده و اعتراض های به سرانجام نرسیده پشت درش جا خوش کرده بود. اما تا پیش از اینکه ملاوردی به این سمت برسد، آدم فعالی در عرصه حقوق زنان بود. کسی که بیش از حقوقدان بودنش به عنوان فعال حقوق زنان شناخته می شود.

ملاوردی کیست؟

«انتخاب موضوع مرتبط با مسائل زنان برای پایان نامه دوره کارشناسی ارشدم، افق جدیدی پیش رویم گشود و با آن پا در وادی بی انتهایی گذاشتم که پشت سرگذاشتن آن جز با پایان عمر میسر نیست. درواقع قریب یک دهه قدم و قلم زدن در این وادی چنان نگاه و زاویه دیدی به من بخشید که دیگر به راحتی نمی توانم خود را از بند آن برهانم و زن پس ایننگاه همیشه و همه جا با من است و همراهیم می کند.»

این شفاف ترین تعریفی است که ملاوردی از خودش و شروع فعالیتش دارد. شهیندخت ملاوردی آبان ماه ۱۳۴۴ در خوی متولد شد. کارشناسی حقوقش را از دانشگاه شهید بهشتی گرفت. بعد از آن برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق بین الملل وارد دانشگاه علامه طباطبایی شد. پژوهشگر و فعال امور زنان، دبیرکل جمعیت حمایت از حقوق بشر زنان و مسئول کمیته حقوقی ائتلاف اسلامی زنان.

آوای دهل شنیدن از دور خوش است

اما انگار قبل از اینکه ملاوردی به این سمت برسد می دانسته قراراست به کجا برود و در دولت یازدهم چه جایگاهی داشته باشد. چون در اردیبهشت ماه سال گذشته و تقریبا سه ماه قبل از شروع به کار دولت جدید، در گفت و گویی به عملکرد مرکز امور زنان ریاست جمهوری در دولت دهم انتقادات تندی کرد: «وظیفه اصلی این مرکز جریان سازی های جنسیتی در کلیه برنامه ریزی و سیاست گذاری های جامعه است.

هدف از حضور رئیس مرکز امور زنان و خانواده در جلسات دولت این است که آنجا حضور داشته باشد و بتواند در بحث های مهمی مانند تصویب بودجه، از حقوق زنان دفاع کند نه این که صرفا وظایفش را به مسائلی تقلیل بدهد که تنها خواسته بخشی از زنان جامعه است؛ به عنوان مثال در کنار توجهی که به زنان خانه دار می کند و برای آنها اقداماتی را در نظر می گیرد، باید به زنان متخصص و کارآفرین و تحصیلکرده در جامعه هم بها دهد.

الان کارهایی که کرده اند و معتقدند به نفع زنان است، می تواند حتی به ضرر آنها باشد.» اما شاید تصور نمی کرد وقتی خودش به این سمت می رسد باز هم منتقدانی وجود دارند که حسابی از خجالتش در می آیند. اساس دست بالای دست بسیار است. به نظر می رسد او الان به این نتیجه رسیده که آوای دهل شنیدن از دور خوش است. این را می شود با پیگیری جزء به جزء اخبار این یک سال و نیمه در حوزه ریاست او فهمید.

البته او یکی از خوش شانس ترین ها در حوزه فعالیتش است. چون تا پایان دولت دهم، دفتری که از سال ۷۰ در ریاست جمهوری راه افتاد و هدفش مشارکت زنان در امور ریاست جمهوری بود تنها به عنوان مرکز امور زنان شناخته می شد (تا قبل از شروع دولت نهم به عنوان دفتر مشارکت زنان ریاست جمهوری معروف بود)، یک روز مانده به تحویل دولت به روحانی، به دستور محمود احمدی نژاد به معاونت تغییر کاربری داد و رئیس این مرکز، معاون رئیس جمهور شد.

حذف علنی زنان از دستگاه ها

وقتی دولت یازدهم روی کار آمد، با توجه به شعارهایی که می داد، بسیار تصور می کردند دولتی است بسیار حامی زنان. اما مشکلات از همان روزهای اول سر باز کردند. هنوز مهر حکم ملاوردی خشک نشده بود که دولت از حذف پست مشاور بانوان در دستگاه ها خبر دارد. ملاوردی همان زمان ها مصاحبه های زیادی کرد و درباره این اتفاق توضیحاتی داد.

اما توضیحاتش منتقدان را قانع نکرد؛ «برداشتی که خیلی از دستگاه ها از این بخشنامه کرده اند، حذف پست مشاور زنان بود اما این اطمینان از طرف معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهوری به ما داده شده که این بخشنامهبه هیچ وجه به معنای حذف ساختار پست مشاور امور زنان و خانواده ها از دستگاه های اجرایی و استانداری ها نیست.» اما این اتفاق اتفاد و تا مدت ها، بسیاری به عینه دیدند که مشارو زنان حذف شد. با این اتفاق انتقادها از همه طرف به سمت ملاوردی سرازیر شد که چرا اجازه چنین کاری را داده است. این اولین تیری بود که به قلب دفتر امور زنان و رئیسش نشست.

کاهش بودجه بیمه زنان خانه دار

داستانش از سال ۸۱ مطرح شده. آنقدر درباره اش حرف زده اند که دیگر مثل دستمال نخ نمایی است که هر آن ممکن است از هر گوشه پاره شود. بیمه زنان خانه داردر همه دولت ها در این ۱۲ سال گذشته به صورت گسترده مطرح شده، کمتر به جایی رسیده. مجلس بودجه ۱۰۰ میلیارد تومانی دولت برای این بخش را در سال ۹۲ تصویب کرد.

اما عملا در بحبوحه جا به جایی دولت ها، نه تامین اعتبار شد و نه راه به جایی برد. اماد در کمال ناباوری در بودجه سال ۹۳، ۱۰۰ میلیارد تومان به ۱۵ میلیارد تومان تقلیل پیدا کرد. اتفاقی که ملاوردی در توجیهش گفته بود ۱۰۰ میلیارد اعتبار بیمه زنان خانه دار در دولت قبل فرضی بود اما ۱۵میلیارد این دولت واقعی است.

ملاوردی چه کارهایی کرد

بعد از بیمه زنان خانه دار، ماجرای گیر و دار مرخصی زایمان مطرح شد که می خواستند از ۶ ماه به ۹ برسد اما این کار هنوز به سرانجامی نرسیده است. چند روز بعد از حضور ملاوردی در دفتر زنان، ازدواج سرپرست با فرزندخوانده به صورت قانون در آمد. ملاوردی به این ماجرا واکنش نشان داد و گفت ازدواج با فرزندخوانده را پیگیری می کند.

حتی استفتائاتی به مراجع فرستاد و آن را در دستور کار قرار داد. اما بعد از آن دیگر خبری نشد. آبان ماه امسال ماجرای اسیدپاشی در تهران و اصفهان رسانه ای شد. ملاوردی به دیدن مصدومان رفت و حتی گفت از طریق کانون وکلا برای گرفتن حق مصدومان اسیدپاشی اقدام خواهدکرد. اینکه چه کرد و چه شد، دیگر رسانه ای نشد.

دیدار با پاپ فرانسیس

یکی از اتفاقات مهم در دوره ریاست یک سال و نیمه ملاوردی، دیدارش با پاپ فرانسیس بود؛ اتفاقی که باعث شد بسیاری از رسانه های جهان به آن واکنش مثبت نشان دهند. ملاوردی روز ۲۳ بهمن ماه امسال به واتیکان رفت تا رهبر کاتولیک های جهان را ببیند. این سفر به دعوت شورای پاپی امور خانواده ایتالیا اتفاق افتاده بود. آنها به مدت ۳۵ دقیقه پشت درهای بسته با هم دیدار کردند.

ملاوردی درباره این دیدار گفته بود: «من در این دیدار به سطح خوب روابط دو کشور و تحرک و پویایی آن پس از روی کارآمدن دولت یازدهم در چارچوب سیاست تعامل سازنده و موثر با جهان اشاره کردم و از مواضع پاپ در محکوم کردن برخی تحریکات صورت گرفته و توهین به دین تحت لوای آزادی بیان تشکر کردم و همچنین به نظر دکتر روحانی در محکوم کردن برخی تحریکات صورت گرفته و توهین به دین تحت لوای آزادی بیان کرد تشکر کدم.

همچنین به نظر دکتر روحانی در محکوم کردن ترور و توهین اشاره کردم. پاپ از گفت و گوی ادیان که زمینه ساز صلح و آرامش در جهان و مانع از دین گریزی جوانان می شود استقبال کرد. همچنین با یادآوری ائتلاف ایران و واتیکان در کنفرانس جانی زن در سال ۱۹۹۵ اظهار امیدواری کرد که در اجلاس (پکن +۲۰) همین اتفاق تکرار شود.» او در پایان سال به نیویورک سفر کرد تا در پنجاه و نهمین اجلاس کمیسیون مقام زن (پکن +۲۰) شرکت کند.

بررسی عملکرد یک ساله

بسیار معتقدند وقتی متن بررسی عملکرد یک ساله معاونت زنان در شهریورماه منتشر شد حجم زیادی از آن به تفاهم نامه ها و همایش هایی اختصاص داشت که عملا کاری از پیش نمی برند؛ همایش هایی که جز صرف هزینه های زیادی، کاربری زیادی ندارند.

اگر متن این عملکرد را ریز به ریز بخوانید متوجه می شوید بسیاری از نکاتش تنها شمایلی از یک کار بزرگ هستند. بعضی از فعالان حقوق زنان معتقدند معاونت رئیس جمهوری هم حتی نمی تواند برای زنان کار کند چون قدرت در دست مردان است. گرچه حرف هایی که ملاوردی می زند و پیگیری هایش از مسائل در رسانه ها بسیارمنعکس شد، نمونه اش بیمه زنان خانه دار که به صورت پایلوت در شهر ری شروع شد و هنوز به جاهای دیگر نرسیده و گزارش کامل هم ارائه نشده.

اما با توجه به فعالیت های ملاوردی و دفترش و حرف هایی که زده می شود، شاید کمی زود باشد که بخواهیم درباره عملکردش نظر قاطعی بدهیم. ملاوردی برای درست کردن وضعیت زنان هنوز دو سال و نیم دیگر وقت دارد اما اگر بخواهد با همین شیوه کند به راهش ادامه دهد، نه تنها دو سال و نیم دیگر بلکه در چند برابراین زمان هم کاری از پیش نخواهدبرد.