۱۸ اردیبهشت - ۸ مِی؛ در تاریخ چه گذشت؟

برترین ها: امروز ۱۸ اردیبهشت برابر با ۸ مِی تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

رویداد ها:

۲۰۰۱ - کشف آبراه خشايارشا در يونان

هشتم ماه مي سال ۲۰۰۱ گروه باستان شناسان انگليسي، ايتاليايي و يوناني اعلام كردند كه آبراه خشايارشا را كه در سال ۴۸۰ پيش از ميلاد در خاك يونان ساخته شده بود كشف كرده اند. [كساني كه خبر اين كشف و جزئيات اين اقدام خشايارشا را در رسانه هاي غرب ديده بودند متوجه شده اند كه مضمون فيلم «۳۰۰» ساخت سال ۲۰۰۶ جعلي ونادرست بوده است. در حمله نهايي به نيروهاي لئونيداس پادشاه اسپارت در ترموپيل در همان سال و پيش از ساخته شدن اين آبراه، هزار مرد پكتيايي از ارتش ايران شركت داشتند. اين مردان از ايالت كوهستاني پكتياي ايران خاوري بودند كه جمعيت زيادي نداشت و امروز هم كه در افغانستان واقع شده است به علت كوهستاني بودن كم جمعيت است. به علاوه، بكار بردن دهها هزار نيرو در تنگه ترموپيل، امكان پذير نبوده است و مغاير فرضيه هاي نظامي ژنرال كلازويتس آلماني است].


خشايارشا [پسر آتوسا دختر کوروش بزرگ که نام او در غرب Xerxes نوشته مي شود] در جريان لشكركشي خود به اروپا، براي تسهيل عبور كشتي هاي نظامي ايران از يك سوي شبه جزيره به سوي ديگر آن، آن آبراه را ساخته بود كه به مروز زمان در زير خاك پنهان شده بود. باستانشناساني كه اين آبراه را كشف كرده اند گفته اند كه مهارت مهندسان آن زمان در ساختن اين آبراه دست كمي از امروز نداشته است.

عرض آبراه در قسمت زيرين كمتر از بالا بوده و دو كشتي به راحتي از كنار هم مي توانستند عبور كنند. طول اين آبراه ۱۶۰۰ متر و عرض آن در بالا ۳۴ متر بوده است.

خشاريارشا متولد سال ۵۱۹ پيش از ميلاد در سال ۴۸۶ پيش از ميلاد بر جاي پدرش داريوش بزرگ نشست و تا زمان مرگ (سال ۴۶۵ پيش از ميلاد) به مدت ۲۱ سال پادشاهي کرد. او بود که عنوان شاهنشاه را براي پادشاهان ايران رسمي ساخت و شاهنشاه در آن زمان يعني رئيس ملل. کوروش بزرگ خودرا رئيس = بزرگ جامعه مشترک المنافع = ملل مي دانست. وي معتقد به اتحاد ملل و وجود يک داور و حاکم ارشد بود که ناظر بر روابط اين ملل (ملل متحده) باشد و حرف آخر را بزند.



۹۳۰ - درگذشت شاه اسماعيل صفوی و جلوس شاه طهماسب

شاه اسماعيل صفوي در رجب سال ۹۳۰ ق هنگامي كه عازم قفقاز بود بيمار شد و در نوزدهم اين ماه در نزديكي سراب جان سپرد. در آن زمان او ۳۸ ساله بود و ۲۴ سال از پادشاهي وي مي‏گذشت. جسد اسماعيل اوّل را به اردبيل آورده و در آرامگاه شيخ صفي الدين اردبيلي به خاك سپردند. او محبوب مردم ايران بود. شاه اسماعيل به محض آنكه بر تخت سلطنت نشست، مذهب تشيع را در كشور، كيشِ رسمي قرار داد و دولتي نيرومند به وجود آورد. پس از مرگ شاه اسماعيل، پسرش طهماسب اول كه يازده سال داشت بر اريكه‏ي قدرت تكيه زد.


۱۵۲۷ - ادامه غارت شهر «رم» و توقف موقت رُنسانس

غارت شهر «رم» که از ششم ماه مي سال ۱۵۲۷ آغاز شده بود در اين روز (هشتم مي) شدت بيشتري يافته بود. اين تاراج توام با تجاوز به بانوان و تخريب، تا شانزدهم ماه مي ادامه يافت. شهر «رم» ششم ماه مي در برابر هجوم مِرسنِرهاي اعزامي از جانب پادشاه آلمان و اسپانيا سقوط كرده بود. اين پادشاه با فرانسه و انگلستان رقابت داشت. چون دولت فرانسه خودرا مكلف به حراست از دستگاه پاپ مي دانست، مرسنرهاي اعزامي پادشاه آلمان در صدد تصرف شهر رم و مقرّ پاپ برآمده بودند. ۱۵ هزار مرسنر آلماني به دليل اين كه پروتستان بودند علاوه بر شهر رم، واتيكان را هم غارت، به آثار هنري آن (نقاشي ها) آسيب زدند و قسمتي از آنجارا به اصطبل اسبهاي خود تبديل كردند. مورخان نوشته اند كه با غارت شهر رم، ادامه رنسانس كه از ايتاليا آغاز شده بود تا مدتي متوقف شد.

۱۷۹۴ - انقلاب فرانسه «لاوازيه» پدر شيمي نوين را گردن زد!

هشتم ماه مي ۱۷۹۴ ـ دوران انقلاب فرانسه و زمان اقتدار ربسپير Robespierre معروف به دوران حکومت ترور = Reign of Terror ـ آنتوان لاوازيه Antoine Lavoisier كه به پدر شيمي نوين (شيمي تجربي) معروف است به حكم يك دادگاه انقلاب با گيوتين گردن زده شد!. اشتباه لاوازيه اين بود كه پس از كسب شهرت علمي وارد سياست شده بود و در سال ۱۷۹۱ عمل دولت وقت (رژيم پادشاهي) را در افزايش مالياتها به منظور رفع دشواري هاي دولت تاييد كرده بود. افزايش ماليات يكي از علل انقلاب بود، و مخصوصا كشاورزان از اين عمل به خشم آمده بودند.


لاوازيه (متولد ۲۶ آگوست ۱۷۴۳) هنگام اعدام شدن ۵۱ ساله بود. وي قبلا راه تهيه آب از تركيب دو گاز اكسيژن و هيدرژن را به دست آورده بود و همچنين ثابت كرده بود كه حيات، بدون اكسيژن غير ممكن است. نام هاي «اكسيژن» و «هيدرژن» را لاوازيه بر اين دو گاز گذارده است. وي همچنين به تنظيم سيستم متريک و دسته بندي عناصر شيميايي کمک کرده بود. اتهام او خيانت به وطن اعلام شده بود. اين اتهام را «ژان پل مارا J. P. Marat» که بعدا در حمام خانه اش به دست يک بانو ترور شد به لاوازيه وارد کرده بود.


۱۸۸۶ - جان پمبرتون، داروشناس آمریکایی، نوعی نوشیدنی با نام کوکاکولا ساخت.


۱۸۱۷ - كشف بيماري پاركينسون

بيماري پاركينسونز به اسم Dr. James Parkinson دكتر جيمز پاركينسون (متولد ۱۱ اپريل۱۷۵۵ ـ متوفي در ۲۱ دسامبر ۱۸۲۴) است كه هشتم ماه مي سال ۱۸۱۷ از آن نام بُرد و گفت كه يك بيماري مزمن مربوط به سلسله اعصاب است. علائم اوليه آن به گونه اي است كه ممكن است دكتر تشخيص بيماري ديگري را بدهد و اين علائم كه با بيماري هاي ديگر مشابه است از اين قرارند:

خيرگي در نگاه كردن يعني كمتر از گذشته پلكها را به هم زدن، حركت يك دست بيش از دست ديگر، هنگام ايستادن كمي خميده به نظر آمدن، هنگام راه رفتن اندكي كشيده شدن يك پا به زمين، احساس منجمدشدن يك شانه (حركت آن سخت و دردآور مي شود)، نرم شدن تكلم (از دست دادن زمختي صوتي هميشگي)، گهگاه حركت غيرارادي بعضي از اندامها و ....


در دوران حيات دکتر پارکينسون هنوز گرفتن عکس با دوربين متداول نشده بود و عکس و تصويري از او در دست نيست. اخيرا در انگلستان، تصويري به نام جيمز پارکينسون به دست آمده که تاريخ ۱۸۳۹ را دارد يعني ۱۵ سال پس از مرگ دکتر پارکينسون و بنابراين در درستي آن ترديد است. با وجود اين، ما آن را در اينجا درج مي کنيم با ذکر عبارت ترديد.

۱۹۰۲ - ويران شدن شهر "سن پير" فرانسه بر اثر آتشفشان

در اثر آتشفشان كوه مون پليه در جنوب فرانسه درروز هشتم مه ۱۹۰۲م، شهر سن پيِر كه در دامنه اين كوه قرار داشت از بين رفت. در اين فاجعه كه تنها سه دقيقه طول كشيد، سي هزار نفر جان خود را از دست دادند. آتشفشان مون پليه، سال‏ها خاموش بود و انفجار آن نيز ناگهاني بود. اين آتشفشان از سال ۱۹۰۲م به بعد همچنان غير فعال و خاموش است.


۱۳۶۱ - آزادسازي هويزه از دست مزدوران رژيم بعث عراق

در جريان عمليات بزرگ بيت‏المقدس، رزمندگان اسلام با نزديك شدن به مرزهاي بين‏المللي و استقرار در ۱۷ كيلومتري نوار مرزي، شهر هويزه را كه از ماه‏هاي آغازين جنگ، در اشغال نيروهاي بعث بود، به محاصره خود درآوردند. علي‏رغم مقاومت فراوان دشمن، زماني كه حلقه محاصره هويزه تنگ‏تر شد، نيروهاي عراقي خود را در مهلكه‏اي دشوار يافته، اقدام به فرار و عقب‏نشيني كردند. در اين حال رزمندگان سرافراز اسلام قدم به شهر ويران شده هويزه گذاشتند و به تعقيب دشمن بعثي پرداختند. با انتشار خبر فتح هويزه، سران بعث همچون دفعات قبل، فرار از هويزه را جزو پيروزي‏هاي خود به حساب آورده و آن را عقب‏نشيني تاكتيكي عنوان كردند.


مناسبت ها:

روز جهاني صليب سرخ و هلال احمر

صليب سرخ، عنوان سازماني بين‏المللي است كه براي تسكين آلام بشري و حفظ و پيشرفت بهداشت عمومي، بر طبق موافقتنامه ژنو در سال ۱۸۶۴م و خاصه در نتيجه مساعي شخصي به نام ژان هانري دونان سوئيسي، تشكيل يافت. او در سال ۱۸۶۲م پيشنهاد كرد كه خدمت به رنجوران و زخمي‏هاي نظامي، فعاليتي بي‏طرف محسوب شود. اين پيشنهاد با استقبال انجمن‏هاي امور خيريه مواجه شد و موافقتنامه كنفرانس بين المللي ژنو در سال ۱۸۶۴م براي بهبود وضع مجروحان نظامي تدوين گرديد. از آن پس جمعيت‏هاي ملي صليب سرخ به وجود آمده و گسترش پيدا كرد. هم‏چنين به پاس تلاش هانري دونان، روز هشتم مه، سال‏روز تولد وي به عنوان روز جهاني صليب سرخ تعيين شد. در سال ۱۹۶۳م، در ۸۸ كشور جهان، جمعيت‏هاي ملي صليب سرخ به وجود آمد كه در مقاطع گوناگون با هدف كمك متقابل و همكاري و توسعه فعاليت‏هاي مربوطه، به ويژه در زمان صلح فعاليت مي‏كرد. فعاليت صليب سرخ بين‏المللي جهاني پس از پايان جنگ جهاني دوم توسعه فراواني يافت. هم‏چنين در كشورهاي اسلامي به جاي صليب سرخ، هلال احمر به عنوان نماد اين سازمان به كار گرفته شد. در ايران، جمعيت شير و خورشيد سرخ فعاليت داشت كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي، ايران نيز علامت هلال احمر را براي اين فعاليت پذيرفت. مطابق آخرين آمار، ۱۲۶ جمعيت صليب سرخ و هلال احمر با بيش از ۲۵۰ ميليون نفر عضو در سطح جهان فعاليت دارند.


زادروزها

۱۷۳۷ - زادروز ادوارد گیبون، تاریخ‌نگار انگلیسی
۱۸۲۸ - زادروز هنری دونانت تاجر و فعال اجتماعی سوئیسی ، برنده اولین جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۰۱ به همراه فردریک پاسی


۱۸۸۴ - زادروز هری ترومن سی و سومین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا
۱۹۱۴ - رومن گاری، نویسنده و فیلم‌نامه‌نویس فرانسوی.


۱۸۹۹ - زادروز فریدریش آوگوست فون هایک اقتصاددان و فیلسوف سیاسی، برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۱۹۷۴
۱۹۵۴ - زادروز جان میشل تالبوت خواننده و گیتاریست آمریکایی


۱۹۵۵ - زادروز ملس زناوی رئیس‌جمهور اتیوپی و از سال ۱۹۹۵ تا زمان مرگ خود در سال ۲۰۱۲ نخست‌وزیر اتیوپی
۱۹۷۵ - زادروز انریکه ایگلسیاس خواننده و ترانه سرای اسپانیایی


درگذشت‌ها

۱۷۹۴ - آنتوان لاووازیه، شیمی‌دان فرانسوی.
۱۸۷۳ - درگذشت جان استوارت‌میل فیلسوف ، اقتصاددان و سیاستمدار بریتانیایی


۱۸۸۰ - درگذشت گوستاو فلوبر نویسنده مشهور فرانسوی
۱۹۰۳ - درگذشت پل گوگن نقاش و مجسمه‌ساز فرانسوی ، از مهمترین چهره‌های سبک پسادریافتگری


۱۹۳۶ - درگذشت اسوالد اشپنگلر فیلسوف بزرگ آلمانی
۱۹۸۸ - درگذشت رابرت آنسون هاین‌لاین نویسنده آمریکایی سبک علمی-تخیلی


۱۳۳۰ - رشید یاسمی، از استادان و مترجمان

*****
منابع:

-پايگاه نوشيروان کيهاني زاده
-ویکی پدیای فارسی
-صفحه امروز در تاریخ در توئیتر
-راسخون