راه و رسم انتقاد جنسی از همسر

مجله سیب سبز - نسرین خسروشاهی: «مدام به من مي‌گويد از رابطه جنسي‌مان رضايت ندارد اما اصلا اشاره نمي‌كند كه دقيقا چه مي‌خواهد و من چه كار بايد بكنم»، «مهرباني كه من دلم مي‌خواهد را در رابطه جنسي نشان نمي‌دهد و اين باعث رنجش و دلخوري من مي‌شود» اين جملات و عبارت‌هاي مشابه آن در اصل نوعي انتقاد از عملكرد جنسي است كه بين زوجين وجود دارد. انتقاد جنسي يكي از سخت‌ترين انواع انتقاد است چون به‌راحتي مي‌تواند باعث از بين رفتن اعتماد به نفس طرف مقابل شود.

حتي بيان جملاتي سرد و بي‌تفاوت در اين مورد ممكن است مشكلات جدي‌تری را در زندگي زناشويي موجب شود. اما همه اينها دليل نمي‌شود كه زوجين در اين مورد با هم گفت‌وگو نكنند. بدون شك ارتباط جنسي به جز غريزه نياز به هنري دارد كه بايد فراگرفته شود. دكتر حامد برآبادي، مشاوره خانواده معتقد است به جاي استفاده از كلمه انتقاد بهتر است «بازخورد» به كار رود. او همچنين درباره اصول چنين انتقادهايي شما را راهنمايي مي‌كند.


چطور انتقاد جنسی کنیم؟

از آنجا كه انتقاد از شيوه عشق‌‌ورزي مي‌تواند احساس ناخوشايندي در هر كدام از زوجين ايجاد كند، خيلي از افراد از ترس اينكه مبادا اين احساس را در همسرشان ايجاد كنند در بيان انتقادشان ترديد مي‌كنند. دكتر برآبادي معتقد است ابتدا بايد بازبيني در مورد كلمه انتقاد انجام شود. او مي‌گويد: «بهتر است به جاي كلمه انتقاد، اصطلاح بازخورد يا فیدبک(feedback) به كار برده شود. بازخورد بيان تاثير رفتار و گفتار طرف مقابل است. وقتي فردي به شما بازخورد مي‌دهد، هدفش اين است كه از طريق ابراز احساساتي كه عملكرد فرد در شما ايجاد كرده به بهبود رابطه كمك كند. در رابطه جنسي نيز دقيقا همين موضوع مطرح است.

از آنجا كه اين مساله حوزه‌اي بسيار حساس و مهم است، شايد كلمه انتقاد از همان ابتدا باعث برخي واكنش‌هاي دفاعي شود و زوج يا زوجه از همان اول هرگونه واكنشي را پس بزند بنابراين وقتي بگوييد: «مي‌تونم در مورد رابطه جنسي‌مون بهت بازخورد بدم؟» هم احساس بهتري در مخاطب ايجاد مي‌شود و هم تلويحا خاطرنشان مي‌كنيد قصدتان بهبود رابطه جنسي و زناشويي است و نه آسيب زدن و مقصر جلوه دادن ديگري.»

بيان بازخورد مهم است

بازخورد جنسي برخلاف ساير بازخوردها يا انتقادها هر دو طرف را تحت تاثير قرار مي‌دهد. دقيقا به همين دليل است كه دكتر برآبادي مي‌گويد هنگام ارائه بازخورد جنسي بايد اول به چند سوال پاسخ دهيد: ۱. انگيزه شما از ارائه بازخورد (انتقاد) جنسي چيست؟ ۲. دقيقا از چه مساله‌اي مي‌خواهيد شكايت كنيد؟ ۳. آيا از شيوه‌هاي بيان بازخورد آگاهي داريد؟ ۴. آيا الان زمان و مكان و موقعيت مناسبي براي ارائه بازخورد جنسي هست؟ پاسخ صادقانه به هركدام از اين سوال‌ها مي‌تواند راه را براي بيان آنچه واقعا براي‌تان مهم است و تاكنون به دلايل مختلف آن را ابراز نكرده‌‌ايد، باز كند.

انگيزه‌تان چيست؟

در مورد اينكه واقعا براي چه مي‌خواهيد از همسرتان انتقاد كنيد يا به او بازخورد دهيد، با خودتان صادق باشيد. گاهي اوقات هدف و انگيزه از انتقاد، انتقام‌جويي، تلافي كردن و حتي تحقير و آسيب زدن به همسر است؛ گوشه و كنايه‌هاي آزاردهنده درباره ناتواني جنسي همسر که چه بسا به هيچ‌وجه وارد نبوده و صرفا به منظور انتقام‌گيري از طرف مقابل باشد. يادتان باشد بازخورد جنسي تنها بايد با هدف بهبود رابطه جنسي و در نهايت ارتباط زناشويي صورت بگيرد و هر هدفي جز اين قطعا نتايج مخربي در پي خواهد داشت.

از چه موضوعی شاكي هستيد؟

اما در مورد اينكه دقيقا از چه مساله‌اي مي‌خواهيد شكايت كنيد بايد حواس‌تان باشد بازخورد جنسي بايد در مورد رفتار و چيزهايي باشد كه همسر شما قادر به تغيير آنهاست. انتقاد از رنگ پوست غير از آسيب زدن به اعتماد به نفس همسرتان، هيچ منفعتي نخواهد داشت. اگر دليل خوب و سازنده‌اي نداريد پس بهتر است چيزي نگوييد.

چطوري بگویید؟

وقتي مي‌خواهيد بازخوردتان را مطرح كنيد به ياد داشته باشيد به جاي تمركز بر آنچه در همسرتان نمي‌پسنديد بر رضايت خاطري كه به شما مي‌بخشد تاكيد كنيد. نكته مهم اين است كه در ارائه هر بازخوردي به جاي شروع جملات با واژه «تو» از عبارت «من» استفاده شود. مثلا به جاي جمله «تو فقط مي‌خواهي زود اين رابطه را تمام كني و بخوابي» بهتر است بگوييد: «من دوست دارم زمان بيشتري مرا نوازش كني» يا «خيلي دوست دارم كه بعد از رابطه من رو بغل كني» .

از چه فرمولي استفاده مي‌كنيد؟

نكته مهم در بيان بازخورد نسبت مطرح كردن نكات مثبت و منفي است. فرمول ارائه بازخورد اين است كه اول چهار نكته مثبت را مطرح كنيد و بعد يك نكته منفي را بيان كنيد. به عبارت ديگر بايد بيشتر روي مفاهيم مثبت تاكيد كنيد. مثلا به جاي اينكه بگوييد: «اين قدر سفت مرا بغل نكن» بگوييد: «وقتي به آرامي مرا بغل مي‌كني خيلي بيشتر لذت مي‌برم» وقتي به جاي مطرح كردن خواسته‌تان چيزي را مطرح كنيد كه از آن بدتان مي‌آيد خود و همسرتان را مجبور مي‌كنيد به جاي تمركز بر احساس و حالت‌هاي جنسي، توجه را بر جزئيات متمركز كنيد. مراقب باشيد لحن شما آمرانه يا تهديدآميز نباشد. يادتان باشد رابطه جنسي يك رابطه دوطرفه و عاشقانه است نه ارتباط برده‌وار.

مقايسه نکنید؟

هرگز در ارائه بازخورد جنسي همسرتان را با ديگران مقايسه نكنيد؛ مثلا اگر ازدواج دوم‌تان است بدترين نوع بازخورد اين است كه امتياز و مهارت‌هاي همسر فعلي‌تان را با همسر قبلي مقايسه كنيد. اين جمله كه «برو از فلاني ياد بگير» يا «مثل فلاني لباس بپوش» صرفا باعث لجاجت، سوء‌ظن و تحقير طرف مقابل خواهد شد.


با توقعات نابجا چه كنيد؟

يكي از اشكالات وارد بر نظام آموزشي (چه رسمي و چه غيررسمي) اين است كه عمده يادگيري‌ها و آموخته‌هاي جنسي از طريق كانال‌هاي نادرست مانند فيلم‌هاي پورنوگراف يا سايت‌هاي جنسي است. اين امر خطرات و آسيب‌هاي خيلي زيادي را به دنبال داشته و دارد. به عنوان مثال همين موجي كه براي تغيير اندازه اندام‌ها در بين برخي اقشار به راه افتاده مويد همين معضل است. الگو قرار دادن فيلم‌هاي پورنوگرافي تنها سبب مي‌شود كه زن و شوهر يك‌سري انتظارات غيرواقع‌بينانه از هم داشته باشند. در زندگي واقعي به‌ندرت اشخاصي پيدا مي‌شوند كه بتوانند ساعت‌ها بدون از دست دادن انرژي به فعاليت جنسي بپردازند. توقعات واهي از شريك جنسي صرفا باعث رنجش و دوري عاطفي زوجين از هم خواهد شد.

حتما صحبت كنيد

اعتماد مهم‌ترين عامل در پذيرش يك بازخورد جنسي سازنده است. اگر حرف همسرتان نسنجيده يا حتي غيرمنصفانه هم بود باور داشته باشيد او صميمانه براي حفظ و بهبود رابطه‌اش با شما تلاش مي‌كند. زوج‌هايي كه قادرند خواسته‌ها و احساسات جنسي خود را با هم در ميان بگذارند، روابط بسيار بهتري با هم دارند. به قول يكي از روانشناسان «سعي در برقرار كردن رابطه جنسي دلپذير، بدون ايجاد يك رابطه كلامي موفقيت‌آميز مانند سعي در آموختن تيراندازي با چشمان بسته است». با گفت‌وگو كردن، رابطه جنسي و بالطبع روابط زناشويي به سطح بالاتري ارتقا مي‌يابد.

چطور پذيراي بازخورد باشيد

قبل از ابراز هر واكنشي بايد ابتدا تامل كنيد و بفهميد آيا منظور طرف مقابل را درست درك كرده‌ايد يا نه. از او بخواهيد كه بيشتر براي‌تان توضيح دهد و خيلي راحت بگوييد: «مي‌توني موضوع رو بيشتر باز كني؟» اگر بازخورد حالت كلي دارد، مثل اينكه «رابطه جنسي ما دارد كسل‌كننده مي‌شود» از او بخواهيد بگويد دقيقا از چه چيزي ناراضي است و پيشنهادش براي تغيير چيست!پيشنهاد كنيد همسرتان خواسته‌هايش را به‌طور مشخص و صريح بيان كند. از او بپرسيد: «دوست داري من چه كار كنم؟» يا «فكر مي‌كني براي تغيير اوضاع مي‌تونيم چه كار جديدي انجام بدهيم؟» انگيزه همسرتان را از بيان بازخورد پيدا كنيد. خيلي راحت بپرسيد: «آيا اين حرف را براي اين گفتي كه مرا ناراحت كني يا براي اينكه خودت ناراحت بودي؟» يا « آيا اين فكر را مدت‌هاست كه در ذهنت داري و چي شد كه الان اين را گفتي؟» يا « فكر مي‌كني اين چيزي كه گفتي در كنترل من است و موردي است كه مي‌توانم تغييرش بدهم و چطور؟»

وقت انتقاد هست؟

حتما براي بيان بازخورد بايد موقعيت‌سنج باشيد. اگر به هر علتي مثل سفر يا قهر مدت‌ها از هم دور بوده‌ايد، قطعا اولين برخورد زمان مناسبي براي ارائه بازخورد جنسي نيست و رابطه را مخدوش مي‌كند. حين رابطه جنسي هم معمولا موقعيت خوبي براي بيان بازخورد نيست چون ممكن است سوءتفاهماتي را به وجود بياورد. شما بايد ياد بگيريد در مورد رابطه جنسي و خواسته‌هاي‌تان با هم صحبت كنيد. اين كار به غني‌تر شدن زندگي زناشويي كمك زيادي خواهد كرد. بهترين زمان براي ارائه بازخورد جنسي وقتي است كه زوجين به هم اعتماد كامل دارند و كاملا همدیگر را درك مي‌كنند. در اين صورت مطمئن باشيد وقتي كسي مساله‌اي را مطرح مي‌كند، طرف مقابل دقيقا همان معنايي را دريافت مي‌كند كه منظور اوست.