توهین در فضای مجازی یعنی «سادیسم»!

هفته نامه زندگی مثبت - معصومه سلیمی نسب: بررسی ها نشان می دهد بسیاری از کسانی که در فضای مجازی به تخریب و توهین به دیگران می پردازند نوع سادیسم دارند.

«ترول کردن» اصطلاحی جدید است که به تازگی وارد گفت و گوهای روزمره شدهاست. این اصطلاح زمانی به کار برده می شود که کسی را به شدت سر کار می گذارند و از سادگی و حماقت فراوانش لذت می برند و آخرسر به او می گویند: «ترولت کردیم.»

اما سال ها از رواج این اصطلاح در سراسر دنیا می گذرد. واژه troll در زبان انگلیسی به معنای دایره وار حرکت کردن، چرخیدن و گشتن است. البته به شیوه ای در ماهیگیری هم گفته می شود که در قایق در حال حرکت طعمه به قلاب می بندند اما اصطلاح «ترول کردن» در همه جای دنیا به معنی اوباش گری اینترنتی است؛ یعنی تشنج ایجادکردن در بحث های اینترنتی با گذاشتن نظرهای بی ربط، ناراحت کننده و البته گاهی توهین آمیز که بیشتر برای مطرح کردن خود یا منحرف کردن بحث اصلی به کار می رود. این کلمه می تواند هم به شکل اسم برای فرد ارسال کننده و هم به شکل فعل برای خود عمل به کار رود.


از آنجا که این روزها به دلیل استفاده فراوان از اینترنت و حضور در شبکه های مجازی احتمال برخورد با این شخصیت ها کم نیست، نگاهی مختصر خواهیم داشت به این عمل و کسانی که مرتکب آن می شوند.

ترول ها می تازند

به همان اندازه که اشتراک گذاری، ارتباط و همکاری در اینترنت و حضور آنلاین افراد وجود دارد، اذیت و آزار و مزاحمت های آنلاین و رفتارهای ضداجتماعی هم دیده می شود که ترول یکی از این رفتارهاست. اما اگر از ۱۰ نفر بپرسید که ترول چیست و درباره ترول اینترنتی چه فکری می کنند، به ۱۰ جواب مختلف می رسید. یک نفر ممکن است به شوخی های زننده توجه داشته باشد، بعدی به مطلب های نفرت انگیز و ناپسند و دیگری به اذیت و آزار اینترنتی اشاره کند.

حتی بعضی ممکن است چنین استدلالی داشته باشند که هیچ طبقه بندی مشخصی وجود ندارد اما به نظر می رسد اینترنت عملا مورد تاخت و تاز ترول ها باشد. البته همچنان صاحب نظران نمی توانند در مورد معنای کامل و جامع این اصطلاح به توافق برسند. یک دلیل این سردرگمی می تواند به دوره رواج این عبارت برگردد که به اوایل یا میانه دهه ۹۰ و حتی قبل تر بر می گردد.

هاها تو بی خبری؟

منشاء مصطلح شدن «ترول» در اوایل دهه۹۰ میلادی در گروه های یوزنت بود که با عنوان «ترول کردن تازه کاره» شناخته می شد. افرادی که در یک گروه اینترنتی حضور داشتند و موضوعاتی را از مدت ها قبل به بحث گذاشته و همه در جریان این موضوع ها بودند، برای سر به سر گذاشتن و مسخره کردن کاربران جدید، دوباره آنها را مطرح می کردند و کاربران جدید هم با هیجان به بحث ادامه می دادند.

در آن زمان هنوز بار منفی این اصطلاح کم بود اما به تدریج ترول برای گفتار و رفتار نفاق افکن و رنجش آور و همراه با اهانت استفاده شد و ترول ها که بعدها به این نام خوانده شدند، کسانی بودند که اغلب با ترفندهای مختلف مانع ادامه بحث ها و گفت و گوهای اینترنتی می شدند؛ یعنی لزوما به مطرح کردن مطالب توهین آمیز نمی پرداختند و به میان کشیدن موضوعی خلاف واقعیت و مخالفت ناگهانی بدون دلیل با هنجار عمومی هم ترول محسوب می شد.

من یک ترول هستم

اوایل هزاره سوم، معنای ترول شروع به تغییر کرد. این تغییر کاربرد به وسیله کاربران گمنام قسمت بورد سایت ۴chan انجام گرفت. آنها به درک بسیار خاصی از واژه ترول دست یافتند و به ترویج آن پرداختند. برای این کاربران، ترول عملی بود که یک نفر انتخاب می کرد که فعالانه انجامش دهد. مهم تر اینکه خود فرد می خواست که ترول باشد.

امروزه به طور کلی، به فردی که از روی عمد با شروع استدلال های عجیب و غریب و نوشتن مطالب فتنه انگیز و نامربوط با خارج از موضوع در یک جامعه آنلاین (گروه خبری، اتاق گفت و گو و وبلاگ و...) به تحریک و عصبانی کردن دیگر کاربران و خوانندگان می پردازد و آنها را به سمت واکنش های احساساتی سوق می دهد یا باعث اختلال در گفت و گوی تعدادی از کاربران می شود، ترول می گویند.


رسانه های جمعی این اصطلاح را در حوزه های خارج از اینترنت هم به کار برده اند. در برخی موارد دیده شده است برای فردی که به قصد آزار و اذیت شخصیتی حقیقی یا حقوقی، حمله های لفظی به کار برده، از این اصطلاح استفاده کرده اند.

چرا ترول می کنیم؟

در مقاله ای با عنوان «چرا مردم ترول می کنند و چطور آنها را متوقف کنیم؟» آمده که در تعریف سنتی ترول، با نیت و مقاصد افراد سروکار داریم. به این معنی که ترول کسی است که حتما از روی عمد اختلالی در جمع به وجود آورد در حالی که این تعریف محدود است. اینکه فردی به عمد یا ناخواسته اختلال به وجود آورد، مهم نیست. چون در هرحال نتیجه یکی است.

دو بررسی منتشرشده در سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ نشان دادند افرادی که به عنوان ترول شناخته می شوند، به سادیسم و ویژگی های شخصیتی تیره متمایلند (این ویژگی ها ۳ صفت اصلی شخصیتی را در بر می گیرد: خودشیفتگی، ماکیاولیانیسم و اختلالات فکری و روانی. استفاده از اصطلاح تیره نشان می دهد که این صفات بدخواهانه هستند). در هر حال کاربران باتجربه جوامعه آنلاین می دانند که موثرترین روش برای تضعیف ترول، نادیده گرفتن او است. جواب دادن به او باعث تشویقش خواهدشد.

درباره ترول بدانیم

• گفته می شود واژه ترول از فعل قدیمی، troler، در زبان فرانسه وام گرفته شده که معنای اصلی آن به دنبال خود کشیدن و به این سو و آن سو بردن دیگران است.

• در خارج از حوزه اینترنت، استفاده از واژه ترول به سال ۱۹۷۲ و زمانی که نیروی دریایی آمریکا در ویتنام حضور داشت، بر می گردد. آنز مان به عملیات نمایشی نظامی که برای تحریک دشمن و به واکنش درآوردن او انجام می شد ترول می گفتند.

• این اصطلاح هنوز برای عده زیادی از کاربران وب فارسی معمولا با نوع خاصی از کمیک استریپ های جوانپسند اشتباه گرفته می شود.

• ترول ها یا اوباش اینترنتی از لحاظ عملکرد و شخصیت به ۴ گروه اصلی تقسیم می شوند؛ اوباش بازیگوش (بی طرح جدی برای برهم زدن نظم و قابل شناسایی هستند)، اوباش تکنیکی (دارای طرح و نقشه هستند و برای رسیدن به هدف یک شخصیت جدید خلق می کنند)، اوباش تاکتیکی (خیلی جدی هستند و برای هدف هایشان برنامه و طرح موجهی دارند و با رفتار سرکوبگرانه باعث آزار کاربران دیگر می شوند).