۲۶ مرداد - ۱۷ آگوست؛ در تاریخ چه گذشت؟

برترین ها: امروز ۲۶ مرداد برابر با ۱۷ آگوست تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

رویداد ها:

۱۸۸۷ - جنبش بازگشت بردگان سياهپوست به آفريقا

ماركوس گاروي Marcus Garvy را كه در روزي چون امروز در سال ۱۸۸۷ در جامائيكا به دنيا آمده بود نخستين سياه پوستي مي دانند كه جنبشي براي باز گرداندن سياه پوستان از قاره آمريكا به افريقا ــ سرزمين نياكانشان ــ به وجود آورد. به وجود آورد. وي عقيده داشت ازآنجاكه سياهپوستان به صورت برده از آفريقا به آمريكا آورده شده اند و اين ذهنيت در آنان و سپيد پوستان باقي مانده است؛ در اينجا دشوار است كه بتوانند رشد كنند و ترقي تحت فشار و سیاست دولت محلی منطقي و دائمي نيست (مصنوعی و تبلیغات است)، ولي در قاره خودشان امكان پيشرفت برايشان وجود دارد.


پيش از ماركوس، بسياري از بردگان آزاد شده آمريكاي شمالي با كمك اين دولت به آفريقا منتقل و در آنجا كشور لایبيريا را تاسيس كرده بودند که تا مدتها يك وزير منصوب از آمريكا بركار آنان نظارت داشت ازجمله در سال ۱۸۹۰ الكساندر كلارك سمت وزارت لايبيريا را برعهده داشت.

نهضت ماركوس هواداران فراوان به دست آورد ولي از آنجا كه در آن زمان، جز اتيوپي، كشور آفريقايي ديگري استقلال نداشت شمار بسيار كمي از سياهان بر پايه طرح ماركوس به آفريقا بازگشتند.

۱۹۳۲ - نگاهي كوتاه به پيچيدگي مسئله عراق

انتشار يك تمبر پست در عراق در آگوست ۱۹۲۳ و زماني كه اين سرزمين هنوز كاملا از كنترل انگلستان خارج نشده بود به صورت يك جنجال جهاني درآمده بود كه اشاره كوتاهي به آن، تا حدي ريشه و پيچيدگي مسئله آن سرزمين پرغوغا را به دست مي دهد.


نماي طاق كسري در تيسفون (تلفظ پارسي اشكاني آن: تيسپهان) بر اين تمبر چاپ شده بود و همين تصوير بود كه تفسيرهاي گوناگون به دنبال داشت. ايرانيان عهد ساسانيان طاق كسراي۵۴ متر در۲۷ متري را «شاهيگان سپيد (Shahigan e Sepid) به معناي كاخ سپيد» مي خواندند. تيسفون (مدائن و اينك سلمان پاكSalman Pak) واقع در ۳۵ كيلومتري جنوب شرقي بغداد هشت قرن پايتخت ايران بود که علاوه بر پايتختي ايران، به صورت مركز استان Khavarvaran خاوروران (خاورواران ـ خاوران) ايران هم عمل مي كرد و اين استان ايران در آن عصر؛ كويت، سواحل شرقي كشور سعودي امروز (كه «گارهائه» نام داشت)، بحرين، قطر، حاشيه جنوبي خليج فارس و همه عراق امروز (جز كردستان آن) را شامل مي شد كه برخي از محلي ها آن را اِراك (ايران پاييني ـ پايين ايران) خطاب مي كردند.

همين جغرافياي تاريخي عامل جنجال سال ۱۹۲۳ بود كه از ماه آگوست آغاز شده بود. ايرانيان (۱۷ ماه پس از كودتاي ژنرال رضاخان سوادکوهي و بعدا پهلوي) كه احساسات ناسيوناليستي شان داشت زنده مي شد به اين تمبر از اين لحاظ اعتراض داشتند كه معتقد بودند انگلستان با تاييد انتشار آن مي خواهد بحرين (ميش ماهيگ) و ميشان (دشت ميشان) را هم ببلعد، و عراقي ها مدعي بودند كه با چاپ تصوير تيسفون بر تمبر، انگليسي ها مي خواهند ماهيت عراق را تغيير دهند و همانند عهد ساسانيان، كردستان را از آن جدا سازند و .... در اين ميان روزنامه هاي مسكو و رم در تفسيرهاي خود اين عمل را مقدمه ايجاد يك خاورميانه انگليسي وانمود مي كردند و فرانسوي ها با اين كه نمي خواستند انگليسي ها را برنجانند، در باطن از گسترش متصرفات انگلستان در خاور ميانه ناراضي بودند و مطبوعاتشان ترجمه تفسيرهاي روزنامه هاي مسكو و ايتاليا را با آب و تاب چاپ مي كردند و به همين گونه مطبوعات آلمان. در واکنش به اين وضعيت، مقامات انگليسي حاكم بر هند كه به تاييد آنان اين تمبر منتشر شده بود مي گفتند كه نظرخاصي در كار نبوده است. ما انگيسي ها از قديم به ابنيه تاريخي كه هويت ملي و مايه افتخار ملل هستند احترام مي گذارده ايم و به همين دليل هم بود كه در جريان نبرد با عثماني ها، نيروهاي خود را در نوامبر ۱۹۱۵ از منطقه مدائن (تيسفون) عقب كشانيديم كه ضمن زد و خورد، توپ هاي عثماني آسيب بيشتري به طاق كسري وارد نسازند.

كار در اينجا پايان نيافت. اوايل دهه ۱۹۶۰ ژنرال عبدالكريم قاسم رئيس وقت دولت عراق كه با كودتاي سال ۱۹۵۸ به سلطنت كوتاه مدت «ساخت انگلستان» در عراق پايان داده بود به استناد نقشه جغرافيايي «استان خاروران» ايران به مركزيت مدائن (تيسفون) كه كويت بخشي ازآن بود مدعي مالكيت اين سرزمين شد (البته عراق از دهه چهارم قرن بيستم اين ادعا را داشت ولي آن را به صورتي ملايم مطرح مي کرد)، و صدام حسين بعدا براي تصاحب همه قسمت هاي باستاني آن استان ايران باستان و از جمله ميشان (حاشيه غربي خوزستان)، با هدف عراقي كردن طاق كسري و محدوده تاريخي مدائن دست به مرمت آن زد و ... كه پس از موفق نشدن در جنگ هشت ساله با ايران، از ادامه تعمير كاخ شاهان قديم ايران دست برداشت.


۱۳۶۰ - ترور "ملاصالح خسروی" روحاني مبارز اهل سنت

ملاصالح خسروي از روحانيان مبارز اهل سنتي بود كه از ساليان قبل از پيروزي انقلاب اسلامي، عليه رژيم پهلوي و دفاع از اسلام و وحدت اسلامي به پا خاسته بود و در اين راه، حبس و شكنجه‏هاي فراواني در زندان‏هاي سنندج و تهران به جان خريد. وي پس از پيروزي انقلاب، به عنوان روحاني انقلابي، منادي وحدت و دفاع از انقلاب و امام بود و لحظه‏اي از افشاگري و رسوا نمودن عناصر ضدانقلاب و گروه‏هاي فريب خورده از پاي نمي‏نشست. ملاصالح خسروي در زمان حيات خويش، با زبان گويايش، همواره رسواگر امپرياليسم و بازيچه‏هاي پست داخليش همچون گروهك‏هاي خودفروخته دموكرات، كومله و منافقين بود تا اينكه به هنگام اذان مغرب در مسجد جامع سنندج مورد اصابت گلوله‏هاي كينه توزانه ضدانقلاب قرار گرفت و به همراه فرزندش به لقاء اللَّه رسيد.


۱۹۷۹ - کشتار مائوئیست های افغان به دست دولت کمونیستی کابل

در این روز در آگوست ۱۹۷۹ دولت کمونیستی افغانستان مائوئیست های افغان را که دست به مخالفت زده و در کابل و چند شهر دیگر آن کشور تظاهرات برپا و شورش کرده بودند سرکوب و کشتار کرد. از این مخالفت، چند گروه اسلامیست هم حمایت می کردند. جنبش مائوئیست های افغانستان که در سال ۱۹۷۳ به نام «سازمان رهایی افغانستان» توسط دکتر فیض احمد ایجاد شده بود عقیده داشت که دولت کابل نباید پای شوروی را به افغانستان بازکند زیرا هرجا که شوروی پای نهد، آمریکا رقیب آن هم می آید و درگیری آغاز می شود و بازنده اصلی کشوری است که این منازعه و رقابت در آنجا روی دهد. مائوئیست همچنین شعار می دادند که سوسیالیسم درچارچوب فرهنگ سنتی افغانها زیرا که نمی شود سوسیالیسم با الگوی یک جامعه صنعتی و اروپایی را در افغانستان پیاده کرد. دکتر فیض ۱۲ نوامبر ۱۹۸۶ با شش تن از یارانش به دست گروه گلبدین حکمتیار ترور شد.


۱۳۶۹ - آغاز بازگشت آزادگان از بند رژيم بعثي پس از سال‏ها اسارت

روز ۲۶ مرداد سال ۱۳۶۹، ميهن اسلامي شاهد حضور آزادگان سرافرازي بود كه پس از سال‏ها اسارت در زندان‏ها و اسارتگاه‏هاي مخوفِ رژيم بعث عراق، قدم به خاك پاك ميهن اسلامي خود گذاشتند. در اين ميان ستاد رسيدگي به امور آزادگان كه در ۲۲ مرداد ۶۹ تشكيل شده بود به تبادل انبوه اسرا پرداخت. اين ستاد با مساعدت و همراهي ديگر دستگاه‏ها، تبادل حدود چهل هزار آزاده را با همين تعداد اسير عراقي انجام داد. آزادگان، با ايمان راسخ خود در برابر همه فشارهاي جسمي و روحي دشمنان ايستادند و روابط اجتماعي جامعه كوچك اردوگاهي خود را بر پايه اخلاق حسنه بنا نهادند و از شكنجه‏هاي مزدوران بعث هراسي به خود راه ندادند. آزادگان، صبورتر از سنگ صبور و راضي‏ترين كسان به قضاي الهي بودند. اينان سينه‏هايي فراخ‏تر از اقيانوس داشتند كه از همه جا و همه كس بريده و به خدا پيوسته بودند. آزاده ناميده شدند چون از قيد نفس و نفسانيات رهايي يافته بودند.


۱۹۸۲ - نخستین لوح‌های فشرده (سی‌دی‌ها)، در آلمان عرضه شدند.


۱۹۸۸ - مرگ اسرارآمیز ژنرال ضياءالحق که پاکستان را اتمی کرد

۱۷ آگوست ۱۹۸۸ ژنرال ضياءالحق ديكتاتور نظامي پاكستان پس از ۱۱ سال حكومت در يك سانحه هوايي كشته شد که بعدا سقوط هواپيمارا نتيجه انفجار و عمل تروريستي اعلام کردند ـ با وجود اين هنوز انگيزه و عاملان بمب گذاري کمشف و يا اعلام نشده است. سفير وقت آمريكا در پاكستان و يک مقام نظامي آمريکايي نيز در همين حادثه جان دادند. ضياءالحق پنجم جولای سال ۱۹۷۷ با يك كودتاي نظامي ذوالفقار علي بوتو را كه چهار ماه پيش از آن در انتخابات عمومي پيروز شده بود و بر پاكستان حكومت مي كرد بركنار ساخته و برجايش نشسته بود. ضياءالحق بود که پاکستان را اتمی ساخت و به دولت آمریکا امکان داد تا در منطقه پشتون نشین پاکستان (ایالت وزیرستان و مناطق مجاور) گروههای مسلح ضد شوروی بوجود آورد که در افغانستان حضور داشت و طالبان و القاعده از میان همین گروهها برخاسته اند. با اتمی شدن پاکستان مخالفت آنچنانی نشد زیرا که پاکستان اتمی از حمله احتمالی دیگری از جانب هند مصون می شد و خطر درگیری غرب (متحد پاکستان) با هند از میان می رفت.


به تصميم او بوتو به اتهام وجود فساد مالي و اداري در سازمانهاي دولتي اش و نيز اتهام قتل يكي از رقباي انتخاباتي اش محاكمه و برغم درخواست برژنف رهبر وقت شوروي، پاپ و بسياري از سران كشورها و اندیشمندان و معاریف جهان اعدام شد. ذدمالفقارعلي بوتو بود که ضياء الحق را وزير کرده بود.

مردم پاكستان پس از كشته شدن ژنرال ضياءالحق، بانو «بي نظير» دختر بوتو را به رياست قوه مجريه برگزيدند.

۱۹۹۹ - زمین‌لرزه‌ای با شدت ۷٫۴ ریشتر در شمال ترکیه ۱۷ هزار کشته و نیم میلیون بی‌خانمان برجای گذاشت.


زادروزها

۱۶۲۹ - زادروز ژان سوم سوبیسکی شاه لهستان و دوک بزرگ لیتوانی
۱۹۳۲ - زادروز وی. اس. نایپل رمان‌نویس و مقاله‌نویس هندو ترینیدادی‌تبار بریتانیایی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۱


۱۹۴۳ - زادروز رابرت د نیرو بازیگر، کارگردان و تهیه‌کنندهٔ آمریکایی، برندهٔ جایزه اسکار
۱۹۵۳ - زادروز هرتا مولر نویسنده، شاعر و مقاله‌نویس رومانیایی‌تبار آلمانی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۹


۱۹۶۰ - زادروز شان پن بازیگر و کارگردان آمریکایی ، برندهٔ جایزه اسکار


۱۹۷۷ - زادروز تیری آنری فوتبالیست فرانسوی


درگذشت‌ها

۱۷۸۶ - درگذشت فریدریش دوم پادشاه پروس بین سالهای ۱۷۴۰-۱۷۸۶
۱۸۵۰ - درگذشت خوزه د سن مارتین رهبر آمریکای جنوبی در راه دست‌یابی به استقلال از اسپانیا، قهرمان ملی آرژانتین


۱۹۵۵ - درگذشت فرنان لژه نقاش٬ مجسمه‌ساز و فیلم ساز فرانسوی
۱۹۶۹ - درگذشت اتو اشترن فیزیک‌دان آلمانی، برندهٔ جایزه نوبل فیزیک سال ۱۹۴۴


۱۹۸۷ - درگذشت رودلف هس معاون آدولف هیتلرو از چهره‌های مؤثر حزب نازی


*****
منابع:

-پايگاه نوشيروان کيهاني زاده
-ویکی پدیای فارسی
-صفحه امروز در تاریخ در توئیتر
-راسخون