در پشت پرده استارت آپ ها در ایران چه می گذرد؟

وب سایت برسام: با گسترش و توسعه فضای استارت آپ در کشور در سالهای‌ اخیر در حال حاضر نهادها و مجموعه‌های مختلفی در این فضا در حال فعالیت هستند.

در یک دسته بندی مختصر می‌توان فعالین در این حوزه را به سازمان‌ها و نهادهای دولتی، شرکت‌های خصوصی، شتابدهنده‌ها و رویدادهای بزرگ و کوچک تقسیم بندی نمود.

مهم‌ترین و فعال‌ترین نهاد دولتی فعال در این اکوسیستم مرکز شتابدهی نوآوری پارک فناوری پردیس به نمایندگی از معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری است. این مرکز در سالهای اخیر با حمایت از برگزاری رویدادهای این حوزه خصوصا استارت‌آپ ویکندها و همچنین ایجاد شتاب دهنده‌های آواتک و دیموند تاثیر بسیار زیادی در توسعه فضای کسب و کار استارتاپی کشور داشته است.


هر چند با توجه به رویکرد دولتی این مجموعه کمتر از این نهاد و افراد شاغل در آن یاد می‌شود. خبرهای اخیر از کمک این نهاد به تاسیس شتابدهنده‌های جدید حکایت می‌کند و اخیرا این مجموعه حمایت از اردوی استارتاپی را بجای استارت‌آپ ویکند در دستور کار خود قرارداده است.

استارت‌آپ‌ویکند که با مدیریت کانون کارآفرینی ایران (IEA) برگزار می‌گردد، یک رویداد آموزشی-تجربی (Experiental Education) در سراسر دنیاست که در ۳ روز متوالی (در انتهای هفته) برگزار می گردد.

برگزاری این برنامه که با حمایت مستقیم پارک فناوری پردیس در این چندساله پیگیری گردیده است در کنار برگزاری رویدادهایی همچون همکفر، ‌استارت‌آپ گرایند، بوت کمپ و … اثر بسیار زیادی در توسعه و گسترش اکوسیستم فناورانه کشور داشته است.

البته نمی‌توان از نقش کانون کارآفرین ایران در ترویج و توسعه این برنامه به راحتی گذشت.

کانون کارآفرینی ایران(IEA)، یک سازمان غیر انتفاعی با هدف تشویق و توسعه فضای کارآفرینی در کشور است که با اجرای برنامه های متعدد، ابزار های حمایتی را برای کارآفرینان ایجاد می نماید. از دیگر برنامه های کانون میزبانی هفته جهانی کارآفرینی در ایران، برگزاری جشنواره وب ایران می‌توان نام برد.

دانشگاه شریف

دانشگاه شریف و مرکز رشد و کارآفرینی آن نیز نقش پررنگ و محوری در توسعه فضای کارآفرینانه کشور بر عهده داشته‌اند. در هر زمانی از سال تحصیلی که گذری در این دانشگاه داشته باشید. خواهید دید که یکی از رویدادهای کوچک و بزرگ کارآفرینانه کشور در حال برگزاری در این دانشگاه می‌باشد.

مرکز کارآفرین دانشگاه شریف توانسته است از مزیت اصلی آن یعنی حضور دانشجویان نخبه کشور در این دانشگاه حداکثر استفاده را ببرد و خود را به عنوان چهارراه اصلی حضور استارت آپ ها و افراد فعال در این حوزه معرفی کند.

شریف اکسلریتور نیز از ابتدای سال ۹۴ در این مجموعه آغاز به فعالیت نموده و رویداد استارت آپ تریگر هم کم‌کم جای خود را به عنوان یک رویداد آموزشی چند روزه باز کرده است.


نکته حائز اهمیت در خصوص دانشگاه شریف رویکرد بومی و سابقه فعالیت‌های کارآفرینانه در آن هست که در نگاه با فعالیت‌های همسان خود برتری و مزیت نسبی برای این دانشگاه ایجاد نموده است؛

برای مثال جشنواره کسب و کار و توسعه کارآفرینی شریف (VCCUP) در سال ۹۴ شاهد برگزاری هفتمین دوره خود البته با رویکرد ملی می‌باشد. در جایی که رویدادهای مشابه کشور عموما در دوساله اخیر شکل گرفته‌اند.

در سال جاری این رویداد نیز با نگاهی به سایر فعالیت‌های فناورانه کشور ضمن توسعه دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی خود سعی در ارائه مشاوره و منتوری منظم به شرکت‌کنندگان خود در طی برگزاری جشنواره دارد.

همانگونه که از اسم VCCUP نیز مشخص است هدف اصلی این جشنواره شناسایی و معرفی طرح‌های برتر حوزه استارتاپی به سرمایه‌گذاران خطرپذیر است که در دو سطح طرح‌های برتر و ایده‌های برتر در روز اختتامیه جشنواره در آذرماه به ایشان معرفی می‌شوند.


ایجاد شریف اکسلریتور نیز یکی دیگر از قطعات پازل دانشگاه شریف برای کمک به استارت آپ ها را تکمیل کرده است. در این میان نمی‌توان از معرفی ستاک نیز عبور کرد مجموعه‌ای که با عنوان دروازه ورودی طرح‌ها و کارآفرینان به مرکز رشد، مرکز کارآفرینی و سایر حمایت‌های دانشگاه از کارآفرینان شکل گرفته است.

استارت‌آپ تریگر نیز رویدادی است که برای توسعه طرح‌ها و ایده‌هاو تیم‌یابی در این دانشگاه برگزار می‌شود.

سرآوا پارس

شاید بتوان مهمترین مزیت مجموعه سرآوا را نزدیکی و همکاری نزدیک با پارک فناوری پردیس برشمرد، مجموعه ای که به نظر می‌رسد توانسته است با استفاده از ظرفیت این مجموعه دولتی تا جایی فعالیت خود را توسعه دهد که حتی در برخی موارد از نام مرکز شتابدهی نوآوری و پارک فناوری پردیس نیز پررنگ‌تر مطرح گردد.

البته این موضوع به معنای عدم توانمندی و نبود دانش و تجربه کافی در این مجموعه نیست، بر عکس هنر همکاری مناسب با دولت و در کنار آن توسعه شبکه همکاران خصوصی و سرمایه‌گذاران از نقاط قوت اصلی این مجموعه می‌باشد.

در حال حاضر سرآوا پارس به عنوان یکی از فعال‌ترین شرکت‌های سرمایه‌گذاری در استارت‌آپها معرفی می‌شود که تاسیس شتابدهنده آواتک نیز یکی از موفق‌ترین سرمایه‌گذاری‌های این مجموعه می‌باشد. آواتک به عنوان اولین شتابدهنده ایرانی در حال حاضر فراخوان جذب سومین دوره طرح‌ها را منتشر نموده است.

رهنما

شاید بتوان معرفی شرکت رهنما به عنوان یکی از فعالین در حوزه کارآفرینی را مرهون حضور فعال ایشان در دوره‌های پنجم و ششم جشنواره توسعه کسب و کار و کارآفرینی شریف VCCUPدانست.

این مجموعه در زمانی که عناصر فعال زیادی در حوزه کارآفرینی فعالیت نداشتند با رخ‌نمایی در دانش‌گاه شریف به عنوان چهارراه آینده استارت‌آپها توانست حضور خود را به عنوان یکی از حامیان این عرصه معرفی نماید؛ بعدتر نیز با مشارکت در تشکیل سرآوا پارس و اتصال به شبکه ایجاد شده توسط پارک فناوری پردیس حضور خود را در این عرصه تثبیت نمود.

در حال حاضر این شرکت با حفظ فعالیت‌های قبلی خود و وجود طرح‌ها و خطوط کسب و کاری مشخص بدون ایجاد سازوکار مشخص و ثابتی برای سرمایه‌گذاری و کمک به تیم ‌ها، با توسعه حضور خود در رویدادهای کارآفرینانه به شناسایی و شناخت طرح‌های موفق آینده و در صورت لزوم سرمایه‌گذاری در آنها می‌پردازد.

شناسا

شناسا اولین تجربه جدی شناخته شده در ایران برای ایفای نقش نهادهای مالی و سرمایه‌گذاری وابسته به بانکها در ورود به عرصه سرمایه‌گذاری در طرح‌ها به شیوه خطرپذیر است، شرکتی که توسط بانک پاسارگاد برای این نوع از سرمایه‌گذاری ایجاد گردیده است.

عدم سرمایه‌گذاری جدی این شرکت در طرح‌ها تا ابتدای امسال علیرغم حضور گسترده در رویدادهای مربوطه و معرفی خود به عنوان یکی از بازیگران جدی در این عرصه سوال بزرگی در ذهن فعالین حوزه کارآفرینی ایجاد کرده بود ولی سرمایه‌گذاری یکباره در طرح‌های متعدد در چندماهه اخیر توسط این شرکت سبب شده است جدیت این مجموعه برای سرمایه‌گذاری در طرح‌ها را به اثبات رساند.

این مسئله در کنار تاسیس مرکز نوآوری فناپ و در پی آن راه‌اندازی کافه IT و اخیرا تریگ آپ مجموعه بانک پاسارگاد را به عنوان یک نهاد مالی پیشرو در عرصه دانش‌بنیان و سرمایه‌گذاری‌های نوین معرفی نموده است.

فناپ

با تاسیس مرکز نوآوری فناپ و فراخوان محدود این مرکز برای حمایت از طرح‌ها و ایده‌های استارت‌آپی سوالی در خصوص تفاوت نقش شناسا و این مرکز را در ذهن مخاطبین ایجاد نمود و شائبه وجود رقابت داخلی در پاسارگادی‌ها را اشاعه داد.

اما افتتاح یک به یک پروژه‌های این مرکز کم‌کم زنجیره کافه IT، مرکز شتابدهی حمایت از استارت‌آپ های ICTیا TRIGUP و در نهایت شناسا را به عنوان سلسله منسجم و پیوسته که از محلی برای تلاقی افراد و شکل‌گیری ایده‌ها تا فرصتی برای توسعه طرح‌ها و بعدتر سرمایه‌گذاری درآنها را در بر می‌گیرد معرفی نمود.

در حال حاضر کافه IT با برگزاری منظم رویدادهای فناورانه و همچنین ارائه فرصتی برای حضور تیم‌ها و طرح‌ها تا زمان برگزاری رویدادهای ورودی به مرکز شتابدهی TRIGUP مجموعه فناپ را به لحاظ ارائه خدمات عمومی و کمک به صاحبان طرح و ایده پیش از هرگونه ارزیابی از دیگر فعالین این عرصه متمایز نموده است.

دیموند

شاید اتصال این مجموعه به plug & play انتظار زیادی را در حوزه کسب و کاری ایجاد کرده بود. اما علی رغم استقرار اولیه تیم دیموند در دانشگاه شریف و همکاری بعدی آنها با مرکز شتابدهی نوآوری پارک فناوری پردیس شتاب و عجله زیادی در جذب تیم‌های استارت‌آپی در فعالیت‌های ایشان مشاهده نمی‌شود.

شاید سابقه خوب و تجربه مناسب قبلی آن‌ها در خارج از ایران باعث شده است فعالیت‌های این مجموعه بدون احساس رقابت با دیگر فعالین حوزه دنبال شود و البته گذشت زمان نیجه را بهتر مشخص خواهد نمود.

در حال حاضر دیموند به عنوان یکی از شتابدهنده‌ها تحت حمایت پارک فناوری پردیس درحال فعالیت می‌باشد.

در کنار موارد ذکر شده به شتابدهنده های تک، مپس و رویدادهایی همچون همفکر، هم نت، وایزآپ و … نیز می توان اشاره نمود که ضمن اهمیت انها در این اکوسیستم به دلیل اجتناب از طولانی شدن سخن به شرح آنها در این مختصر پرداخته نشد.


قابل ذکر است عمده نهادهای فعال در این اکوسیستم در چندساله اخیر شکل گرفته ایند ولی رشد و ظهور فعالین جدید در آن نه تنها باعث کنار رفتن فعالیت‌های بومی توسعه کارآفرینی در کشور نشده است بلکه هیجان ناشی از این فعالیت‌ها باعث غنای بیشتر به رویدادها و نهادهای بومی‌تر مانند پارک فناوری پریس،‌ دانشگاه شریف،‌ شرکت‌هایی مانند فناپ و جشنواره VCCUP شده است .

بازیگرانی که داستان‌های موفقیت آنها قبل‌تر باعث رشد و توسعه کسب و کار نقش آفرینان جدید شده اند در حال حاضر با نوعی پوست اندازی فعالیت‌های خود را درقالب‌های جدیدتر دنبال می‌کنند، که شرح آن ان شا الله در فرصت‌های بعدی ارائه خواهد شد.

در پایان لازم به اشاره است که مطالب ذکر شده برداشتی آزاد از اکوسیستم استارتاپی کشور در حد میزان شناخت و شبکه ارتباطی نگارنده بوده است و عدم ذکر و یا تحلیل‌های ارائه شده نیز در این دایره قابل طرح می‌باشد.