۲ مهر - ۲۴ سپتامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

برترین ها: امروز ۲ مهر برابر با ۲۴ سپتامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

رویداد ها:

۵۱۴ پيش از ميلاد - گذشتن ارتش ايران از بسفور و پيشروي به سوي دانوب

۲۴ سپتامبر سال ۵۱۴ پيش از ميلاد چند واحد از يک سپاه ارتش ايران از منطقه اي در مجاورت تنگه بسفور (Bosphorus) كه دو قاره آسيا و اروپا را از هم جدا مي كند - در محلي كه قرنها بعد شهر قسطنطنيه (استانبول) ساخته و اواخر دهه ۱۹۶۰ پلي كه رفت و آمد زميني ميان اروپا و آسيا تامين كند، زده شده است - گذشتند تا به همراه واحدهاي ديگر سپاه که قرار بود از نقطه اي پايين تر، از درياي مرمره بگذرند به پيشروي خود به سوي منطقه دانوب ادامه دهند و «سيتي ها Scythians » را از اطراف اين رود و جنوب سرزميني كه امروز اوكراين خوانده مي شود دور سازند و به سمت اروپاي شمالغربي (اسكانديناوي) برانند. ژنرال بغابيش فرماندهي کل اين سپاه را بر عهده داشت که سه ماه بعد از درياي مرمره گذشت.

سيتي ها يا سكاها، آرين هايي بودند كه دسته اي از آنان پيشتر، به گونه اي مسالمت آميز از آسياي ميانه به جنوب مهاجرت كرده و در منطقه وسيعي كه به نام آنان سيستان، و يا سكستان ناميده مي شود اسكان يافته بودند، ولي گروه هاي ديگر اين قوم كه با ايرانيان از يك ريشه اند در ناحيه وسيعي از شمال آسياي ميانه تا جنوب روسيه و منطقه دانوب استقرار يافته و گاهي هم متعرض قلمرو ايران مخصوصا در آناتولي (تركيه امروز)، سوريه، فينيقيه (لبنان و قسمت ساحلي سوريه) و فلسطين بودند.


اين لشكر كشي ايران به اروپا كه به تصميم داريوش بزرگ انجام شد از رويدادهاي مهم جهان باستان است. سپاه اعزامي ايران در ژوئيه سال بعد (۵۱۳ پيش از ميلاد) در داکيه (روماني امروز) پيروز شد و ماموريت خود را به انجام رسانيد.

داريوش بزرگ هنگامي تصميم به لشكر كشي به اروپا گرفت كه اطلاع يافت سيتي ها قصد ورود به قلمرو ايران در آناتولي و از آنجا به شرق مديترانه را دارند. ارتش ايران پيش از حمله به دانوب، سيتي ها را از قفقاز و اطراف درياي مازندران فراري داده بود.

ارتش ايران در حمله به منطقه دانوب و عبور از اين رود به مسئله سيتي ها پايان داد و آنان مجبور شدند كه منطقه اي از جنوب روسيه، اوكراين تا اسكانديناوي را مسكن دائمي خود قرار دهند و حركت دائمي از گوشه اي به گوشه ديگر را دست كم به صورت سابق را رها كنند و جذب مردم بومي محل شوند.

بايد توجه داشت كه سيتي هاي آريايي با طوايف آريايي ديگر كه در آلمان و اسكانديناوي و هلند و شمالغربي فرانسه مستقر شده بودند و بعدا دو طايفه انگلز و ساكسون از آنان در انگلستان مركزي استقرار يافتند فرق دارند، ولي نژاد و ريشه زبان همه آنان از جمله پارسي يكي است.

همچنين بايد دانست كه درياچه شمال ايران، درياي گرگان و درياي مازندران خوانده مي شده است و جغرافيون يونان قديم به دليل استقرار طايفه ايراني كاسپين در جنوب غربي اين درياچه آن را كاسپيان، اسمي كه بين المللي شده است نوشتند. قوم خزر كه گروهي از آن دين يهود را پذيرفتند بعدا در قسمتهايي از سواحل بالايي درياچه مازندران و مناطق شرقي و مرکزي اروپا به ويژه سرزمين هاي بالتيک مستقر شدند. منطقه كاسپي ها در ايران باستان، گيلان و قزوين و نواحي غربي و جنوبي اين دو منطقه بود. قزوين از نام كاسپي ها گرفته شده و به تدريج از كسپين به كزبين و قزوين تغيير ساختار كلمه و تلفظ داده است. پس از تاسيس سازمان هواشناسي ايران در نيمه اول دهه ۱۳۳۰، دكتر محمد حسن گنجي جغرافي دان معروف وطن ما و بنيادگذار اين سازمان به رسانه ها توصيه اكيد كرده بود كه هنگام انتشار گزارش پيش بيني وضعيت هوا بايد اين درياچه را تنها، درياي مازندران ذكر كنند كه پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ خورشيدي ، خزر نوشتن درياي مازندران بار ديگر رواج يافت.

۴۶۴ پيش از ميلاد - روزي كه دولت ايران به دشمن شماره يك خود پناهندگي داد

دولت هخامنشي ايران با دادن پناهندگي به تميستوكلس Themistoclesدشمن شمار يك خود، يادگار پسنديده اي از ايرانيان براي نسلهاي بشر باقي گذارده كه ۲۵ قرن به عنوان اوج مدنيت و رعايت احوال و شئون انسانها مورد احترام است. اين پناهندگي پر سر و صدا كه توسيديدسThucydides، ديودوروسDiodorus و پلوتاركPlutarch آن را براي نسلهاي بشري بعد از خود شرح داده اند فصلي آموزنده از تاريخ عمومي را تشكيل مي دهد. تميستوكلس يك انديشمند، دمكراسي دوست، دولتمرد، و نظامي (استراتژ) يوناني بود كه در اين زمينه ها اندرزهاي بسيار از وي به جاي مانده كه بكار بسته مي شوند. تميستوكلس بود كه در زمان اقتدارخود، با گوشزد كردن خطر گسترشگري ايرانيان به آتني ها، سطح استخراج معادن نقره يونان را چند برابر كرد و با درآمد اضافي براي وطن ۲۰۰ كشتي سه رديف پاروزن Trireme (ترايريم = تريرم) ساخت و به اين وسيله قدرت دريايي را ۳ برابر كرد و سپس در جريان لشكركشي خشايارشا به يونان در سال ۴۸۰ پيش از ميلاد، با دو خدعه جنگي، ناوگان ايران را وارد تنگه (كانال) كم عرض سالاميس ساخت و به دام انداخت و ....


تميستوكلس كه بقاي استقلال يونانيان آن عصر نتيجه انديشه هاي اوست، پس از ناموفق ساختن ايران در تصرف شبه جزيره يونان، خود گرفتار رقابت هاي داخلي بر سر قدرت شد و برخي از رقيبانش او را متهم كردند كه بيش از جمع كل درآمد مشروع، ثروت اندوزي شخصي كرده كه اتهامي برابر با سوء استفاده مالي از قدرت بود ـ اتهامي كه شنيدن آن براي مردم معمولي و طبقه بي ثروت جامعه جالب است.

اين اتهام باعث طرد تميستوكلس از قدرت و ضبط اموال اضافي او در سال ۴۷۱ پيش از ميلاد شد كه ميزانش چشمگير هم نبود. اين اقدام باعث رنجش تميستوكلس و مهاجرت او از آتن به اسپارت شد و چون پس از مدتي اقامت در اسپارت، اين منطقه را به حد آتن دمكراتيك و داراي دادگاههاي منصف و مطمئن نديد با ارسال اين پيام براي آتني ها كه زندگي در منطقه اي كه دادگاهش اطمينان بخش و تضميني براي حفظ حقوق انسان نباشد از دوزخ بدتر است عزم آرگوسArgos و سپس كوركورا Cocyra و آنگاه ايوني (در آسياي صغير) كرد و وارد شهر مگنسيا Magnesia در ايوني (قلمرو ايران) شد و با فرستادن پيامي توسط پيك ويژه ساتراپ محل به شوش و از آنجا به پاسارگاد از دولت ايران تقاضاي پناهندگي كرد.


اردشير يكم (درازدست) شاه وقت از دودمان هخامنشيان در بيست و چهارم سپتامير سال ۴۶۴ پيش از ميلاد نه تنها به تميستوكلس پناه داد، بلكه فرمانداري شهر مگنسيا را هم به وي سپرد و برايش يك مستمري سالانه برابر ۵۰ تالنتTalent (تالان) نقره در نظر گرفت و از او خواست كه در عوض، نظرات و پيشنهادهايش را براي شخص او (شاه) ارسال دارد.

تميستوكلس به مدت چهار سال و چند ماه با احترام تمام در مگنسيا زندگي كرد و در سال ۴۶۰ پيش از ميلاد در ۶۵ سالگي درگذشت. بعدا كه از او رفع اتهام و اعاده حيثيت شد، يونانيان بقاياي استخوانهايش را به آتن منتقل و در وطن دفن كردند.

۱۶۴۳ - الحاق اسكاتلند به انگليس

اسكاتلند در قسمت شمالي كشور جزيره‏اي انگلستان قرار دارد و منطقه‏اي است كوهستاني و پوشيده از جنگل‏هاي انبوه و چمنزارهاي وسيع كه به وسيله چند رودخانه و نيز خليج سالوي از خاك اصلي انگلستان جدا شده است. اين منطقه از قديم الايام مسكوني بود و بعدها محل سكونت اقوامي از انگلستان شد. در طي قرون بعدي زبان و فرهنگ انگليسي در اين مناطق نفوذ پيدا كرد. اما بين اسكاتلند و انگلستان حالت جنگ و صلح ادامه داشت. در اوائل قرن هفدهم زمينه‏هاي اتحاد دو منطقه فراهم شد تا اينكه در تاريخ ۲۴ سپتامبر ۱۶۴۳ اتحاد سياسي و يك پارچگي اسكاتلند و انگلستان عملي گرديد.


۱۹۳۵ - دولت حزب نازي آلمان (ناسيونال سوسياليست) تصميم گرفت همه شرکتها و بنگاههاي يهوديان اين کشور را از دست آنان حتي به صورت خريد خارج سازد.

۱۹۴۵ - باشگاه فوتبال استقلال تهران، از بزرگترین باشگاه‌های فوتبال در ایران به دست چهار جوان نظامی به نام‌های میرزایی، اصغرنواب، خشایار و عنایت‌الله جانان‌پور در خیابان فردوسی تهران با نام دوچرخه‌سواران بنیانگذاری شد.


۱۹۴۹ - بمباران ورشو توسط هواپيماهاي آلماني در جريان جنگ جهاني دوم

با آغاز جنگ جهاني دوم، لهستان مورد هجوم نيروهاي نازي قرار گرفت و در ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۹ ورشو به محاصره آلمان درآمد. در اين ميان مقاومت مردم ورشو باعث گرديد تا تصرف شهر به تأخير افتد در نتيجه از ۲۴ سپتامبر همين سال به مدت ۳ روز حملات هوايى وسيع و گسترده‏اي عليه ورشو انجام شد. از سوي ديگر سقوط و تسليم ارتش لهستان موجب ايجاد وحشت ميان مردم شد. در پي بمباران شهر ورشو پايتخت لهستان توسط هواپيماهاي آلمان نازي به مدت سه روز، بيش از پانزده هزار نفر از مردم اين شهر كشته شدند. پيش از آن، هيتلر به فرماندهان ارتش نازي دستور داده بود به هر قيمتي اين شهر را تصرف كنند، تا اينكه سرانجام اين شهر پس از ۱۱ روز مقاومت سرسختانه، تسليم آلماني‏ها شد.

۱۳۵۷ - محاصره منزل امام خميني (ره) در نجف توسط رژيم بعث عراق

نيروهاي امنيتي دولت بعثي عراق به منظور همكاري با رژيم شاه و پيشگيري از پيروزي انقلاب اسلامي ملت ايران، بيت رهبر كبير انقلاب، حضرت امام خميني را در نجف محاصره كردند. دولت عراق بر اساس روابط حسنه‏اي كه با رژيم فاسد شاه داشت، از پيشواي نهضت اسلامي مي‏خواست از مصاحبه با خبرنگاران، صادر كردن اعلاميه و ايراد نطق و خطابه سياسي خودداري كند. امام در پاسخ فرمودند: "من هركجا كه باشم به وظيفه شرعي خود عمل مي‏كنم." اندكي پس از آن، رژيم بعث عراق، رهبر بزرگ انقلاب اسلامي را وادار به ترك عراق كرد و بدين ترتيب مقدمات هجرت تاريخي معظم‏له به پاريس و زمينه‏هاي اوج‏گيري و پيروزي نهضت اسلامي و رهايي‏بخش مردم مسلمان ايران فراهم شد.


زادروزها

۱۵ - زادروز ویتلیوس امپراتور روم
۱۸۸۴ - زادروز عصمت اینونو دومین رئیس‌جمهور ترکیه


۱۸۹۶ - زادروز فرانسیس اسکات کی فیتزجرالد نویسندهٔ رمان گتسبی بزرگ
۱۹۱۱ - زادروز کنستانتین چرننکو سیاستمدار و دبیر کل حزب کمونیست اتحاد شوروی، رهبر اتحاد شوروی به مدت ۱۳ ماه


۱۹۳۶ - زادروز جیم هنسن کارگردان، تهیه‌کننده و عروسک‌گردان آمریکایی، برندهٔ جایزه امی
۱۹۵۱ - زادروز پدرو آلمودوار کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس و تهیه‌کنندهٔ اسپانیایی


درگذشت‌ها

۷۶۸ - درگذشت پِپَن سوم پادشاه فرانک‌ها، پدر شارلمانی و نخستین پادشاه از دودمان کارولنژی‌ها
۱۱۸۰ - درگذشت مانوئل یکم فرماندهٔ نظامی، سیاستمدار و امپراتور روم شرقی (بیزانس) از ۱۱۴۳ تا ۱۱۸۰


۱۵۴۱ - درگذشت پاراسلسوس پزشک، کیمیاگر، گیاه‌شناس و ستاره‌شناس سوئیسی-آلمانی
۱۹۰۴ - درگذشت نیلز ریبرگ فینسن زیست‌شناس دانمارکی، برندهٔ جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی سال ۱۹۰۳


۱۹۱۱ - درگذشت میرزا تورسون‌زاده قهرمان ملی ،شاعر و سیاستمدار برجستهٔ اهل تاجیکستان
۱۹۷۲ - درگذشت اسفندیار یگانگی نمایندهٔ مجلس و بنیانگذار آبیاری نوین در ایران


*****
منابع:

-پايگاه نوشيروان کيهاني زاده
-ویکی پدیای فارسی
-صفحه امروز در تاریخ در توئیتر
-راسخون