۵ آبان - ۲۷ اکتبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

برترین ها: امروز ۵ آبان هجری شمسی برابر با ۲۷ اکتبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

۱۴۰۶ - رئيس قره قويونلو ها تبريز را گرفت

۲۷ اكتبر سال ۱۴۰۶ ميلادي (۷۸۵ خورشيدي) قراه يوسف رئيس تركمانان قره قوينلو تبريز را تصرف كرد. وي از آن پس ظرف ۱۴ سال سراسر شمال غربي ايران از گرجستان تا ساوه را متصرف شد.

تركمانان كه از بقاياي مهاجمان آن سوي فرارود (ماوراءالنهر) به ايران و آسياي غربي بوده اند اينك عمدتا در جنوب غربي تركيه امروز و مناطقي از عراق زندگي مي كنند.


۱۴۹۲ - كشف سرزمين كوبا توسط كريستف كلمب

در ۲۷ اكتبر ۱۴۹۲م، كريستُف كُلُمْب، دريانورد ايتاليايى براي اولين بار سواحل شرقي كوبا را كشف كرد. در آن زمان اقوام سرخ پوست در كوبا سكونت داشتند كه تعداد آن‏ها به يك ميليون نفر مي‏رسيد. كوبا قبل از سرزمين‏هاي ديگر قاره امريكا تحت سلطه استعمارگران درآمد و پايگاه اصلي تهاجم آن‏ها به نقاط ديگر از اين قاره بود.


۱۵۳۳ - پزشک اسپانيايي به گناه کفر آتش زده شد

۲۷ اکتبر سال ۱۵۵۳ سروتوس Michael Servetus پزشک اسپانيايي در ژنو در يک محکمه مذهبي به گناه کفر و الحاد به اعدام محکوم شد و او را آتش زدند. وي هنگام مرگ ۴۲ ساله بود.



گناه سروتوس علاوه بر انتشار کتابی درباره گردش خون و علل بروز بيماري ها، نوشتن مکتوبي بود درباره پايه و تعريف گناه. وي در اين مکتوب اشاره کرده بود که تعريف و برداشت کليساي کاتوليک از گناه را در انجيل نديده است. اين نوشته خشم رهبران کليساي کاتوليک را برانگيخت و او را متهم به کفر و الحاد کردند و در وين به زندان افکندند که از زندان فرار کرد و در سر راه خود به اسپانيا وارد ژنو شد که در آنجا به چنگ پروتستانها افتاد و آنان وي را «يونيتارين» خواندند و اتهامات سابق را هم بر آن اضافه کردند و به اعدام محکوم ساختند. صداي اعدام سروتوس در اروپا پيچيد که سرانجام به تحمل عقاید و ابراز نظر منجر شد.

۱۹۰۵ - روز استقلال رسمي "نروژ" و پايان اتحاد با سوئد

در سال ۱۸۱۴م، به پاس خدمات سوئد در شكست دادن قواي ناپلئون بُناپارت امپراتور فرانسه، كنگره ويِن كه براي بررسي اوضاع اروپا و تقسيم‏بندي جديد اين قاره تشكيل شده بود نروژ را بر خلاف رضايت مردم آن، ضميمه سوئد نمود و در همين سال قانون اساسي آن تدوين شد. از اين پس استقلال نروژ عملاً از بين رفت و نروژيان سر به شورش برداشتند. مردم استقلال طلب اين كشور كه خواهان حكومتي مستقل بودند براي كسب استقلال خود دست به مبارزه زدند. سرانجام رهبران سوئد و نروژ با استقرار سلطنت دوگانه‏اي متشكل از پادشاهي سوئد - نروژ به توافق رسيدند، تا اين كه در ۲۷ اكتبر ۱۹۰۵م استقلال مسالمت‏آميز اين كشور از سوئد حاصل گشت و حكومت مشروطه سلطنتي برقرار شد. هم‏چنين هفدهم مه و روز قانون اساسي در اين كشور، به عنوان روز ملي نروژ انتخاب شده است.


۱۹۱۲ - جنگ اول بالكان و شكست عثماني و شورش افسران جوان آن

۲۷ اكتبر سال ۱۹۱۲، نيروهاي عثماني در هر سه جبهه ــ صربستان، بلغارستان و يونان ـ دست به عقب نشيني زدند. اين جنگ كه به جنگ اول بالكان معروف شده است سه ماه بيشتر طول نكشيد، و در ماه دسامبر همين سال با عقد يك پيمان ترك مخاصمه پايان گرفت و نقشه منطقه تغيير يافت.

اتحاديه بالكان مركب از صربستان، مونته نگرو، بلغارستان و يونان كه قبلا همگي از مستملكات عثماني بودند ازسلطان عثماني خواسته بودند كه به سلطه خود بر مقدونيه پايان دهد كه دولت عثماني اين درخواست را رد كرده بود و با اين عمل، جنگ اول بالكان كه در آن روسيه از اتحاديه بالكان حمايت مي كرد در اكتبر ۱۹۱۲ آغاز شده بود.


علت شكست ارتش عثماني، گستردگي جبهه بود كه فرماندهي عثماني مجبور به تقسيم نيروهاي خود و اعزام هر دسته به يك جبهه شده بود. دو رويداد ديگر باعث تضعيف روحيه سربازان عثماني شد يكي اعدام افسراني كه عقب نشيني مي كردند به دستور «ناظم پاشا» وزير ارتش عثماني، و ديگري اعلام استقلال آلباني در اثناي اين جنگ بود. عثماني ها به دليل مسلمان بودن آلبانيايي ها انتظار جدا شدن آلباني را مخصوصا در آن زمان نداشتند.

در پايان اين جنگ كه به شكست عثماني انجاميد و متصرفات آن در اروپا به كمترين مقدار رسيد، افسران جوان ارتش عثماني (تركيه امروز) بر ضد سلطان وقت دست به كودتا زدند و وي و وزيرانش را متهم به بي عرضگي، خود محوري، سوء نيت و فساد كردند و بركنار ساختند و ....

۱۹۱۲ - توقيف روزنامه هاي تهران که از دولت انتقاد مي کردند

پنجم آبان ۱۲۹۱ خورشيدي (۲۷ اكتبر ۱۹۱۲) صمصام السلطنه رئيس الوزراء وقت دستور داد روزنامه هايي را كه از او انتقاد كرده بودند و يا نوشته بودند كه به جاي كم سوادهاي نالايق، از تحصيلكرده هاي فرنگ رفته براي احراز مقامات بالا استفاده شود توقيف و مديرانشان بازداشت شوند. به اين ترتيب بيشتر روزنامه هاي تهران توقيف شدند.


دانستني است كه رئيس الوزراء بعدي نيز اين روش را كه مورد حمايت دولت تزاري روسيه هم بود دنبال كرد و حساسيت نسبت به جرايد و محدوديت نشر روزنامه در ايران از همان زمان وارد سياست داخلي اين کشور شده و عملا يكي از رديف هاي فهرست آن قرار گرفته و به باور برخي از اصحاب نظر مانع اصلي تكامل و پيشرفت ژورناليسم ايران بوده است و تا اين مسئله حل نشود، نمي توان انتظار حل مسائل ديگر را داشت. اين اصحاب نظر تهديد به قطع کمک هاي دولتي به رسانه هارا هم از همان دست مي دانند. ازآنجاکه مطبوعات قوه چهارم دمکراسي تعريف شده اند کمک مالي دولت به آنها نقص اين تعريف (اصل) بشمار آورده شده است.

۱۹۲۵ - آغاز تظاهرات ضد قاجاريه در ايران

در پي مخالفت دولت وقت (به نخست وزيري ژنرال رضاخان پهلوي) با بازگشت سلطان احمد شاه قاجار از اروپا به وطن، از پنجم آبان سال ۱۳۰۴ (۲۷ اكتبر ۱۹۲۵) تظاهرات ضد قاجاريه - طبق يک برنامه از قبل تنظيم شده - نخست در تهران (ميدان توپخانه) و سپس شهرهاي ديگر بر پا شد و تظاهركنندگان خلع قاجاريه را از سلطنت درخواست داشتند. اين تظاهرات تا نهم آبان كه طرح نمايندگان مبني بر خلع قاجاريه به تصويب مجلس رسيد ادامه داشت.

۱۹۴۴ - پايان نبرد در خليج لي تي

۲۷ اكتبر سال ۱۹۴۴، در آخرين روز نبرد دريايي خليج «لي تي Leyte Gulf» در آبهاي فيليپين و در اطراف جزاير لي تي و سامارSamar، يک خلبان ژاپني ديگر هواپيماي پُر از مواد منفجره خودرا بر يک ناو آمريكايي کوبيد و آن را غرق کرد. اين دومين حمله هوايي انتحاري (کاميکازي = کاميکازه = کاميکاز Kamikaze) در اين منطقه بشمار مي رود که سرآغاز اين نوع عمليات نوشته شده است. نبرد دريايي خليج لي تي يکي از دو نبرد دريايي بزرگ تاريخ بوده است. از آنجا که موجودي سوخت کشتي هاي نظامي ژاپني در اين منطقه به پايان رسيده و بسياري از آنها متوقف شده بودند، فرماندهي ژاپني منطقه تصميم به بکارگيري خلبان انتحاري گرفت و بزودي گروهي از خلبانان داوطلب اين کار شدند و کاميکازي آغاز شد. يک ناو نظامي استراليايي نخستين کشتي بود که هدف کاميکازي قرار گرفت و تلفات داد. اين عمل تا پايان جنگ جهاني دوم ادامه يافت.

«كاميكاز» به معناي باد آسماني، بادي كه خدا آن را مامور كرده باشد شهرت يافته است. هفت قرن پيش از آن چنين بادي كشتي هاي حامل مغولها را كه قصد تصرف ژاپن داشتند غرق كرده بود و به اين وسيله ژاپن از هجوم مغولها در امان ماند. ژاپني ها حمله انتحاري خلبانان خودرا به نام همان باد «كاميكاز» گذاردند.

جیمز کوک

تئودور روزولت

نیکو خردمند

هان‌های جین

اکبر کبیر

لیزه مایتنر

لو رید