۲ آذر - ۲۳ نوامبر؛ در تاریخ چه گذشت؟

برترین ها: امروز ۲ آذر هجری شمسی برابر با ۲۳ نوامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

رویداد ها:

۵۸۹ - فرار خسروپرويز و در پي آن رويدادهاي ديگر، مسير تاريخ جهان يك بار ديگر تغيير كرد

خسروپرويز هنوز بر جاي پدر ننشسته بود كه وارث دشواري هاي او و ضديت ژنرال بهرام چوبين شد كه با شاه متوفا درگيري پيدا كرده بود. خسروپرويز كه در تاريخ عمومي (جهان) به خسرو دوم معروف است چون ياراي ايستادگي در برابر ژنرال بهرام (زاده منطقه ري) را نداشت ۲۳ نوامبر سال ۵۸۹ ميلادي به قسطنطنيه فرار كرد تا از موريس امپراتور روم شرقي كمك بخواهد.

موريس كه در انتظار چنين فرصتي بود يك سپاه كامل در اختيار خسرو دوم قرار داد و اين سپاه با كمك هواداران داخلي خسرو، در جنگ سال ۵۹۱ ميلادي بهرام را شكست و به شمال خاوري ايران فراري دادند و خسرو دوم بر تخت نشست. موريس كه بهترين سپاه خود را همراه خسرو دوم كرده بود از عهده اقوام «آوار» كه به قلمرو وي تعرض كرده بودند بر نيامد و با شورش نظاميان پادگان قسطنطنيه رو به رو و ۲۷ نوامبر سال ۶۰۲ ميلادي هنگام فرار به سوي تيسفون براي گرفتن كمك از خسرو كشته شد و فوكاس بر جاي او نشست.


با مرگ موريس، خسروپرويز نه تنها از زير بار تعهداتي كه در قبال كمك موريس، به او سپرده بود بيرون آمد بلكه به اجراي طرح هاي خود كه رساندن قلمرو ايران به زمان داريوش بزرگ بود افتاد و كشته شدن موريس را بهانه قرار داد و در سال ۶۰۵ ميلادي به خونخواهي او از دو سوي، قلمرو روم را مورد حمله قرار داد و آناتولي را تا دروازه هاي قسطنطنيه (استانبول) و سوريه و فلسطين را تصرف و «شهربراز» ژنرال مشهور ايران را مامور تصرف مصر كرد كه وي موفق به اين كار شد و اسكندريه را تصرف كرد. اين پيشروي كه جهان آن زمان را دچار شگفتي كرده بود سبب شد كه هراكليوس يك حاكم محلي روم در شمال آفريقا بر فوكاس شورش كند و از آفريقا به قسطنطنيه برود و فوكاس را بگيرد و اعدام كند. انتقال صليب اصل كه مسيح بر آن مصلوب شده بود از سوي نيروهاي ايراني فاتح اورشليم (بيت المقدس) به تيسفون، باعث خشم مسيحيان جهان شده بود و هراكليوس از اين احساس استفاده كرد و با ذوب كردن طلاهاي كليسا ها و ضرب سكه، خزانه خود را پُر كرد و به جمع آوري سرباز دست زد و با پرداخت پول و دادن انواع وعده، اقوام پراکنده شده خزر را با خود همدست كرد و در سال ۶۲۲ ميلادي به سوي ايران به حركت در آمد و اين سال مصادف با هجرت پيغمبر اسلام (ص) از مكه به مدينه بود.

۶۳۶ - يزدگرد سوم پیشنهاد انتقال پایتخت از تیسفون به شیراز را نپذيرفت و امپراتوری ساسانيان از ميان رفت

۲۳ نوامبر ۶۳۶ میلادی و چهار روز پس از شکست نظامی امپراتوری ایران در نبرد قادسیه (معرکة القادسیه) و عقب نشینی باقیمانده یگانها از پل عتیق و به مخاطره افتادن تیسفون (پایتخت)، جلسه بزرگان کشور برای چاره جویی در کاخ سلطنتی (ایوان مدائن ـ طاق کسرا) تشکیل شد. حاضران در جلسه پس از شنیدن گزارش جنگ پیشنهاد کردند که پایتخت به شهر استخر (شیراز) منتقل شود زیرا که عرب مهارت جنگ صحرایی دارد نه کوهستانی و رسیدن به استخر مستلزم عبور از کوهستان است. یزدگرد سوم (شاه وقت) این پیشنهاد را نپذیرفت و رد این پیشنهاد به باور مورخان، نقطه پایان برعمر امپراتوری ایران در عهد باستان گذارد. امپراتوری ایران در قرون وسطی و جدید چندبار احیاء شد و آخرین بار در دوران نادرشاه بود. تیسفون در مارس ۶۳۷ به دست اعراب مسلمان افتاد. این نیرو سپس در جلولا و سال ۶۴۱ میلادی در نهاوند واحدهای نظامی یزدگرد سوم را شکست داد و ....


۱۷۰۹ - امپراتوري سوئد تجزيه و مناطقي از آن به لهستان، دانمارك و اميرنشين ساكسوني آلمان داده شد. سوئد در قرن ۱۶ با در دست داشتن همه منطقه اسکانديناوي، بخش هايي از آلمان، لهستان، ليتواني، فنلاند و روسيه سومين قدرت اروپا بود که بعدا در سه جنگ شکست خورد و به ۴۵۰ هزار کيلومتر مربع محدود شد و از آن پس راه مسالمت در پيش گرفته است.


۱۲۴۸ - هم پيمان شدن حضرات آيات بهبهاني و طباطبايي به منظور نيل به مشروطه

انتشار عكس موسيو نوژ بلژيكي مدير كل گمرك ايران با لباس روحانيت شيعه در مجلس لهو و لعب، خشم مردم متدين و علما را برانگيخت. در اين ميان، كوبنده‏ترين و مؤثرترين اعتراض از جانب سيد عبداللَّه بهبهاني، عالم بزرگ تهران، مشاهده شد. مظفرالدين شاه در پي اعتراضات سهمناك بهبهاني، نامه‏اي به او نوشت و به برآوردن خواسته‏هاي وي تعهد سپرد. اما با آرام شدن مردم و فروكش كردن هيجان‏هاي نخستين، اقدامي از سوي شاه قاجار در اين باره صورت نگرفت و اين بار، بهبهاني مصمم شد تا به همراهي ديگر علما، نهضت را شوري تازه ببخشد. براين اساس، مقصود خود را با علماي نامدار و بزرگ تهران در ميان گذاشت كه در اين ميان تنها سيد محمد طباطبايي اظهار داشت كه به خاطر مشروطه، حاضر است بهبهاني را همراهي كند. آيت‏اللَّه بهبهاني نيز همكاري طباطبايي را مغتنم شمرد و دوم آذر ۱۲۸۴ش به منزل طباطبايي رفت و پس از مذاكره، هم‏پيمان و متّفق شدند كه در مبارزه عليه استبداد و ظلم حكومت تا رسيدن به هدف اصلي يعني مشروطه، از ياري يكديگر باز نايستند. اين نشست كه به پيمان "سيدين سندَين" معروف شد، در تاريخ مشروطيت اهميتي بس بزرگ يافت تا جايي كه رشد نهضت مشروطه‏خواهي را به آن دو بزرگوار دانسته‏اند. بهبهاني شخصيتي بي‏باك، شجاع و سرسخت بود و طباطبايي، عالمي متقي، پاك دامن، آگاه به علوم زمان و اوضاع سياسي جهان. در واقع، دو ويژگي ممتازي كه هر رهبر براي پيروزي نهضت بدان نيازمند است، يعني سازش ناپذيري و درايت، به وسيله اتحاد بهبهاني و طباطبايي حاصل شد و پيروزي‏هاي بعدي را ممكن ساخت تا به مشروطه دست يافت.


۱۹۸۰ - يك رشته زمين لرزه در جنوب ايتاليا، بيش از چهار هزار و هشتصد تن از ساكنان منطقه را بي جان ساخت.


۱۹۹۶ - ماجراي بي سابقه يك هواپيماربايي

يك هواپيماي ربوده شده اتيوپيايي ۲۳ نوامبر ۱۹۹۶ به علت تمام كردن بنزين به آبهاي اقيانوس هند، در كنار ساحل جزيره اصلي از مجمع الجزاير «كومور» برخورد كرد كه ۱۲۸ تن از ۱۷۸ سرنشينان آن (۱۶۳ مسافر، ۱۲ خدمه پرواز و ۳ رباينده) كشته شدند و ۵۰ تن ديگر که برخي از آنان مجروح شده بودند نجات يافتند. اين هواپيما از نوع بوئينگ ۷۶۷ بود.

هواپيماي اتيوپيايي پرواز ۹۶۱ در مسير از آديس آبابا به نايروبي پايتخت كنيا اندكي پس از آغاز پرواز، توسط سه جوان كه خودرا از مخالفان دولت اتيوپي و زنداني سياسي سابق معرفي كردند ربوده شد. ربايندگان كه گفته بودند داراي مواد منفجره هستند، و تبر و دشنه با خود داشتند از خلبان خواستند كه هواپيما را به استراليا ببرد. آنان به مسافران هواپيما كه از ۳۵ كشور بودند اطمينان داده بودند كه اگر آرامش خودرا حفظ كنند آسيب نخواهند ديد و افزوده بودند كه چون جانشان در وطن در خطر بود، راهي جز ربودن هواپيما و رفتن به كشوري ديگر را نداشتند. آنان همچنين از سرخلبان هواپيما خواستند كه مسير جنوبي را از فراز سواحل آفريقا پرواز كند و سپس وارد آسمان اقيانوس هند براي پيمودن مسير شرقي شود. خلبان در مسير جنوب به آنان اطلاع داد كه بنزين كافي براي رسيدن به استراليا ندارد و خواست كه اجازه دهند در نزديكترين فرودگاه بنزين گيري كند ولي ربايندگان باور نكردند و گفتند كه چنين هواپيمايي قبل از ترك فرودگاه خود بايد ۱۱ ساعت بنزين گيري كند و اين بنزين براي رسيدن به استراليا كافي است. خلبان، ديگر راهي جز ادامه پرواز نداشت تا اينكه يكي از موتورها براثر تمام شدن بنزين از كار افتاد و هواپيما ارتفاع خود را از دست داد. در اينجا، هواپيماربايان موافقت كردند كه هواپيما براي سوخت گيري در فرودگاه اصلي پايتخت «كومور» كه در همان نزديكي بود فرودآيد و جريان به برج مراقبت فرودگاه اطلاع داده شد ولي سوخت موتور ديگر در ۱۵ مايلي فرودگاه پايان يافت و خلبان تلاش خودرا آغاز كرد تا شايد بتواند هواپيمارا بدون موتور و با روش «گلايد» به فرودگاه برساند. سه رباينده كه باور نداشتند هواپيما، سالم در فرودگاه قرارگيرد ناگهان تصميم گرفتند كه آن را بر يك هتل ساحلي ويژه سياحتگران بكوبند و تصميم خود را به خلبان گفتند. خلبان مقاومت كرد و كشمكش آغاز شد كه هواپيما در پانصد متري ساحل به دريا اصابت كرد و درهم شكست و سه قسمت شد. سياحتگراني كه در دريا شنا مي كردند، ماهيگيران و قايقرانان به كمك شتافتند ولي تنها ۵۰ تن از جمله سرخلبان و كمك خلبان که برخي از آنان مجروح شده بودند نجات داده شدند. سه هواپيماربا به دليل اينكه تا آخرين لحظه ايستاده بودند و كمربند نجات نداشتند كشته شدند. اين رويداد كه تا آن زمان به اين صورت سابقه نداشت تا چندين روز خبر بزرگ و مخاطب رسانه ها بود.


۲۰۰۵ - نخستين بانو كه در دوران معاصر در قاره آفريقا رئيس كشور شد

بانو «آلن جانسون سيرليف Ellen Johnson Sileaf» متولد ۱۹۳۸ بيست و سوم نوامبر ۲۰۰۵ برنده انتخابات كشور آفريقايي «ليبريا» اعلام شد كه از ۱۶ ژانويه ۲۰۰۶ پس از اداي سوگند كار خودرا در اين سمت آغاز كرده است. در دوران معاصر، وي نخستين بانويي است كه در قاره آفريقا رئيس يك كشور شده است. بانو آلن جانسون قبلا وزير دارايي ليبريا بود. وي در ليبريا رشته اقتصاد و در آمريكا (دانشگاه كلرادو) رشته مديريت مالي تحصيلكرده است. او از اعقاب بردگان سياهپوست آمريكايي است كه به آفريقا بازگردانيده شدند و برايشان كشور ليبريا را به وجودآوردند. انتخابات ليبريا پس از يك دوره حكومت كودتا و جنگ داخلي ازسرگرفته شده بود.


۲۰۰۵ - آنگلا مركل راستگرا صدراعظم آلمان شد

۲۲ نوامبر۲۰۰۵، پارلمان فدرال آلمان با۳۹۷ راي موافق در برابر ۲۰۲ راي مخالف و ۱۲ غايب، بانو «آنگلا مركل» را به سمت صدراعظم دولت ائتلافي آلمان برگزيد. برخي رسانه ها نوشته بودند كه رئيس جمهور ايران هفته ها پيش از راي پارلمان آلمان، انتخاب مركل به صدر اعظمي آلمان را به او تبريك گفته بود!. مركل كه در آلمان شرقي به دنيا آمده و يك محافظه كار وابسته به حزب دمكرات مسيحي است نخستين زني است كه صدر اعظم آلمان مي شود و بر كرسي بيسمارك تكيه مي زند. هيتلر نيز، نخست از سوي پارلمان فدرال، صدراعظم آلمان شده بود كه بعدا لقب «پيشوا» را بر خود نهاد.


گرهارد شرودر صدراعظم پيشين از حزب سوسيال دمکرات در پي راي گيري، نخستين مقامي بود كه به مركل تبريك گفت و زمام امور بزرگترين كشور اتحاديه اروپا را به او سپرد. در انتخابات سپتامبر گذشته آلمان فدرال، هيچيك از احزاب اكثريت نيافتند. بنابراين كابينه تازه آلمان كه از ۲۲ نوامبر ۲۰۰۵ كار خود را آغاز كرده يك دولت ائتلافي چپ و راست است كه با كوچكترين اختلاف دو حزب بزرگ فرو مي پاشد. به عبارت ديگر، مركل نمي تواند (در امور داخلي) زياد راستگرايي كند. چپها قبول كرده اند كه دست اتحاديه هاي كارگري باز گذارده نشود و راستها قول داده اند كه ماليات بر درآمدهاي بالا را كه تصاعدي است كاهش ندهند تا در جامعه آلمان ايجاد طبقه نشود. در اين كابينه، وزارت امور خارجه در دست حزب سوسيال دمكرات (چپ) باقي خواهد ماند.

زادروزها

۹۱۲ - زادروز اُتوی یکم پادشاه آلمان، ایتالیا و دوکِ زاکسن
۱۰۶۷ - زادروز نادر شاه افشار، پادشاه ایرانی.


۱۸۰۴ - زادروز فرانکلین پیرس چهاردهمین رئیس‌جمهور ایالات متحدهٔ آمریکا
۱۸۳۷ - زادروز یوهان دیدریک وان در والس دانشمند و ترمودینامیک‌دان هلندی، برندهٔ جایزهٔ فیزیک نوبل سال ۱۹۱۰


۱۸۸۸ - زادروز هارپو مارکس کمدین آمریکایی
۱۳۰۵ - زادروز پرویز شهریاری، مترجم و ریاضی‌دان ایرانی.


۱۳۰۷ - زادروز ویگن دردریان، خواننده و بازیگر ایرانی.
۱۹۳۳ - زادروز علی شریعتی متفکر و مبلّغ ایدئولوژی «اسلام سیاسی»، نظریه‌پرداز انقلاب ۱۳۵۷ ایران


۱۹۶۲ - زادروز نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا
۱۹۹۲ - زادروز مایلی سایرس خواننده و بازیگر آمریکایی


درگذشت‌ها

۱۵۷۲ - درگذشت آنجلو برونزینو نقاش ایتالیایی
۱۹۲۶ - درگذشت غلامحسین درویش معروف به «درویش‌خان»، هنرمند نامی و استاد موسیقی ایرانی اواخر دورهٔ قاجاریه


۱۹۷۶ - درگذشت آندره مالرو نویسنده، منتقد هنری و سیاستمدار فرانسوی
۱۹۸۵ - درگذشت غلامحسین ساعدی نویسندهٔ ایرانی


۱۹۹۰ - درگذشت رولد دال داستان‌نویس و فیلم‌نامه‌نویس بریتانیایی، خالق آثاری چون: چارلی و کارخانهٔ شکلات‌سازی، جیمز و هلوی غول‌پیکر
۲۰۰۶ - درگذشت فیلیپ نوآره بازیگر تئاتر و هنرپیشهٔ فرانسوی


۲۰۱۲ - درگذشت لری هگمن بازیگر آمریکایی


*****
منابع:

-پايگاه نوشيروان کيهاني زاده
-ویکی پدیای فارسی
-صفحه امروز در تاریخ در توئیتر
-راسخون