دانشگاه امام صادق، مقر مدیران سیاسی

ماهنامه جامعه پویا - مسعود کاظمی: دانشگاه امام صادق (ع) به این شهره است که برای تربیت مدیران طراحی شده است؛ دانشگاهی که یکی از سیاسی ترین نقاط روی نقشه ایران است. برخی این دانشگاه را یکی از برترین مراکز علمی کشور می دانند و عده ای دیگر به بار سیاسی آن بیش از هر چیز دیگری توجه می کنند. با همه این احوال، نمی توان میزان بروز و ظهور فعالت های سیاسی در این دانشگاه را نادیده گرفت.

شاید به همین دلیل بود که 16 فروردین 91 روزنامه رسالت ضمن درج سرمقاله ای با عنوان «دوران طلایی رقابت های سیاسی در ایران»، انتخابات مجلس هشتم را مصاف فکری بین دانشگاه امام صادق (ع) و موسسه مصباح یزدی دانست و نوشت: «نطفه صورت بندی جدید در رقابت های سیاسی با انتخاب محمود احمدی نژاد در سال 1384 و گرایشات غیرقابل انکار وی به یکی از مهم ترین مراکز تولید فکر در ایران یعنی موسسه امام خمینی (ره) بسته شد.

برخی محصولات فکری این کانون علمی در چند سال گذشته به سیاست های عملیاتی در چند سال گذشته به سیاست های عملیاتی تبدیل شد و با به ثمر نشستن آنها احمدی نژاد بار دیگر با رای بی سابقه حدود 24 میلیونی رئیس جمهور ایران شد؛ البته برخی رویکردهای افراطی باعث شد شکاف ها بین موسسه امام خمینی (ره) و دولت- اگر شده حتی به ظاهر- در انظار عمومی بیشتر جلوه داده شود.


در نهمین انتخابات مجلس شورای اسلامی در واکنش به برخی کژکارکردی ها و نارسایی های گفتمانی که کشور را در ۱۰ سال گذشته آماج برخی حوادث پیش بینی ناپذیر در عرصه های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کرده بود و همچنین در مقابله با برخی رویکردهای تمامیت خواهانه که دایره اصولگرایی را بسیار محدود می کردی، این بار مکتب فکری دانشگاه امام صادق(ع) به مصاف با موسسه آیت الله مصباح رفت».

چگونگی تاسیس دانشگاه امام صادق (ع)

دانشگاه امام صادق نخستین دانشگاهی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ و در دوره انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۶۱ شروع به کار کرد؛ البته بنای اصلی این دانشگاه متعلق به رژیم سابق و در محلی که قبل از آن به دانشگاه هاروارد تعلق داشت، صورت گرفت که با عنوان «مرکز مطالعات مدیریت ایران» فعالت می کرد.

براساس برخی مستندات، ایده تاسیس یک دانشگاه اسلامی در مباحثه های روحانیونی مانند مرحوم آیت الله منتظری، آیت الله شهید مطهری و مرحوم آیت الله مهدوی کنی و دیگران بود که بعد از انقلاب، زمینه انجام این اندیشه میسر شد. درواقع دانشگاه امام صادق (ع) زیرمجموعه «جامعه الصادق) دانشگاهی غیرانتفاعی است و به صورت غیرمتمرکز (آزمون سراسری، مصاحبه و گزینش) دانشجو می پذیرد. این دانشگاه در رشته های علوم انسانی که سیستم آموزشی و برنامه درسی آن ترکیبی از علوم جدید و علوم حوزوی است و براساس نوشته سایت «الف» متعلق به احمد توکلی، وجوهات آن از آستان قدس رضوی اداره می شود. دانشگاه امام صادق (ع)، هدف خود را تعلیم دانش آموختگانی با توانایی علمی بالا در یکی از رشته های مدرن، همراه با دانش دینی معرفی می کند.

برادران و خواهران، هر یک در نقطه ای جدا

رشته ها و پردیس های دانشگاه برای زنان و مردان کاملا مجزا و از هم تفکیک شده است؛ البته ۱۹ آذر۹۲ سایت خبری «پارسینه» تصاویری از اولین آزمون مختلط این دانشگاه منتشر کرد و آن را از روز تاسیس، بی سابقه دانست.


رشته های تحصیلی برادران در این دانشگاه، معارف اسلامی و حقوق، معارف اسلامی و علوم سیاسی، معارف اسلامی و اقتصاد، معارف اسلامی و مدیریت، معارف اسلامی و ارشاد و معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات و... است. تقریبا می شود گفت تمام رشته های این دانشگاه آمیخته با معارف اسلامی است: دانشکده معارف اسلامی و علوم تربیتی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشکده معارف اسلامی و حقوق و... . از ویژگی های منحصر به فرد این دانشگاه، شیوه گزینش داوطلبان تحصیل در دانشگاه است که پس از عبور از مرحله آزمون کتبی (کنکور سراسری) واحد گزینش اقدام به گزینش دانشجویان می کند.

ملاک گزینش در واحد خواهران دانشگاه امام صادق (ع)

در سایت دانشگاه امام صادق (ع) واحد خواهران آمده است: «هرساله واحد خواهران، داوطلبان موفق را از طریق آزمون سراسری دانشگاه ها و از سه رشته ریاضی، تجربی و انسانی اخذ می نماید. روند پذیرش داوطلبان بدین نحو است که داوطلبان کنکور، پس از پذیرش در مرحله اول آزمون سراسری و اعلام اسامی از طریق سایت سازمان سنجش و سایت دانشگاه امام صادق (ع) در تاریخ معین در مصاحبه و آزمون شفاهی دانشگاه امام صادق (ع) شرکت کرده و پس از انجام تحقیقات توسط دانشگاه در صورت کسب نمره لازم، در این دانشگاه پذیرفته خواهند شد».

از مهم ترین معیارهای گزینش در این دانشگاه، ایمان و تعهد به نظام مقدس جمهوری اسلامی، اصالت خانوادگی، بنیه علمی بالا و علاقه مندی به تحصیل و تحقیق، قدرت تحلیل و پردازش، خلاقیت، عنایت ویژه به ابعاد رشد و تقویت مبانی اعتقادی و تقید به آموزه های اصیل اسلامی در خود داطلب و خانواده اش است.

همچنین در سایت دانشگاه امام صادق نوشته شده: «برای تحقق اهداف و حفظ ارزش هایی که موسسان محترم دانشگاه امام صادق (ع) در پی آن، اقدام به تاسیس دانشگاه کرده اند، تحقیقات محلی و مدرسه ای بخشی از فرایند گزیش را به خود اختصاص داده است. تحقیقات محلی کمک می کند تا با خانواده داوطلب به عنوان اولین نهاد موثر در ترسیم، پرورش و نهادینه کردن دو بُعد علمی و ایمانی آشنا شده و رفتار اجتماعی او را بسنجیم.

همچنین تحقیق از مدارس کمک می کند با فعالیت ها، روابط و پیشینه علمی داوطلبان بیشتر آشنا شده و با اطلاعات بیشتر و متقن تری به مقایسه داوطلبان با هم و انتخاب آنها اقدام کنیم».

تفاهم نامه همکاری سازمان قضائی نیروهای مسلح و دانشگاه امام صادق (ع)

اسفند سال ۹۳ در راستای توسعه همکاری های علمی و پژوهشی، تفاهم نامه همکاری میان دفتر آموزش و پرورش سازمان قضائی نیروهای مسلح و دانشکده حقوق و معارف اسلامی دانشگاه امام صادق (ع) منعقد شد. ایجاد بستر مناسب مطالعاتی ویژه استادان، دانشجویان و پژوهشگران کشور و استفاده از ظرفیت مراکز علمی و دانشگاهی برای رفع نیازهای پژوهشی سازمان قضائی نیروهای مسلح از اهداف این تفاهم نامه است.


تهیه مقالات برای انتشار در نشریات علمی- پژوهشی طرفین، برگزاری نشست های علمی مشترک، سفارش تهیه و تدوین کتب حقوقی- فقهی در زمینه حقوق نظامی و حقوق بشر، شرکت در کارگروه ها، جلسات و میزگردهای علمی، برگزاری نمایشگاه کتاب به صورت مشترک، برقراری امکان استفاده از امکانات علمی- پژوهشی مانند کتابخانه، منابع الکترونیک و... برای پژوهشگران، تبادل همه محصولات علمی تولیدشده در دو مرکز، اطلاع رسانی و تبلیغ برنامه های مشترک، حمایت از پایان نامه ها و رساله ها با موضوع حقوق نظامی و حقوق کیفری در قالب اعطای کسر از خدمت سربازی، تهیه رصدهای تحلیلی حقوق کیفری و نظامی، طراحی دوره تحصیلات تکمیلی دادرسی نظامی، برگزاری همایش های علمی مشترک بین المللی، برگزاری کارگاه های آموزشی و دوره های آموزشی برای قضات و دانشجویان، تعریف پروژه های تحقیقات مشترک و همکاری و تبادل علمی در این زمینه و حمایت برای شرکت آموزشی و علمی در نهادهای بین المللی، مهم ترین محورهای همکاری در این تفاهم نامه هستند.

دانشگاه از زبان رئیس سابق

مرحوم آیت الله مهدوی کنی ۲۰ تیر ۹۱ در مراسمی درباره دانشگاه امام صادق (ع) با بیان اینکه خداوند همواره وعده می دهد زمین خود را در اختیار بندگان خاص و صالح می گذارد، تصریح کره بود: «دانشگاه امام صادق (ع) زمانی وابسته به دانشگاه هاروارد آمریکا بود و مسئولیت آن نیز بر عهده یک آمریکایی بود؛ اما وعده خدا محقق شد و هم اکنون این دانشگاه به من که یکی از بندگان صالح خدا هستم ارث رسید».


به گزارش «ایلنا» او درباره منابع مالی دانشگاه امام صادق (ع) که زیرمجموعه جامعه الصادق است، گفته بود: «ما از کلمه جامعه، تنها آن معنای عربی را قصد نداشتیم؛ بلکه معنایی گسترده تر از دانشگاه منظور داشتیم؛ یعنی مجموعه ای آموزشی، پژوهشی فرهنگیف تربیتی، تبلیغی و اقتصادی که واحدهای اقتصادی آن به عنوان پشتوانه مالی در جهت تامین هزینه های سنگین دانشگاه و کارهای فرهنگی باشد و مقصود از اقتصادی، انتفاعی نیست؛ بلکه مجموعه ای است که بتواند برای کارهای علمی و فرهنگی، جذب منافع و درآمد کند و درواقع جامعه الامام الصادق (ع) مجموعه آن بود که در اساسنامه آن، کارهایی مانند تاسیس رادیو، تلویزیون، اعزام مبلغان به خارج و برنامه های گسترده فرهنگی و ترویجی و تبلیغی پیش بینی شده بود».

حواشی سیاسی برجسته تر از متن

همان طور که اشاره شد، شاید بتوان گفت مسائل سیاسی درون این دانشگاه بعضا از موارد علمی بازتاب و حتی تاثیر بیشتری دارد. مسائل و اختلافاتی که بر سر مالکیت و ریاست در این دانشگاه و اختلافات درباره مرحوم آیت الله منتظری، اولین مورد بود؛ اما به آخرین آن تبدیل نشد.

۱۶ مهر ۹۴ بود که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران برای شرکت در مراسمی به دانشگاه امام صادق رفت و با حواشی عجیبی رو به رو شد. همان زمان باشگاه خبرنگاران در گزارشی نوشت: «زمانی که وزیر خارجه عزم خروج از مسجد دانشگاه امام صادق (ع) را کرد، گمان من به عنوان خبرنگار این بود که یکی از اصلی ترین چهره هایی که در مسئله منا به دلیل حضور در خارج از کشور کمتر پاسخ هایش را مردم شنیده بودند، بایستی محل سوال قرار گیرد. به سوی او شتافتم و از پیگیری های حقوقی وزارت خارجه و شخص وزیر سوال کردم.

ظریف آغاز سخن کرد؛ اما در میانه کلام، احتمالا دانشجویی به میانه بحث آمد و گفت: چرا با اوباما دست دادید؟ ظریف بی اعتنا کلامش را ادامه داد. دیگران سوال کننده را خطاب قرار دادند که اکنون ظریف پاسخ گوی سوال ظریفی است. مصاحبه تمام شد و یک نفر چند نفر شدند و هم صدا پرسیدند خطاب سخنان مقام معظم رهبری امروز چه کسی بود؟ ظریف با آرامش به راهش ادامه داد و این طنین صدای چند دانشجو بود که توجه ها را به او و اطرافیانش جلب می کرد.

ظریف سوار بر ماشینش شد در حالی که شعار مرگ بر آمریکا دانشجویان دو، سه باری به گوش رسید. در پایان ماجرا گلایه یکی از روحانیون که شاید یکی از استادان دانشگاه امام صادق (ع) بود باز هم توجهات را جلب کرد که به دانشجویان می گفت شما تربیت شدگان محضر آیت الله مهدوی کنی هستید و این رفتار زیبنده شما نیست. عصر همان روز خبرگزاری «ایرنا» نوشت: «جمعی از دانش آموختگان و دانشجویان دانشگاه امام صادق (ع) در نامه ای به وزیر امور خارجه در اعتراض به رفتار غیرمتعارف برخی از دانشجویان این دانشگاه در زمان حضور محمدجواد ظریف در مراسم ختم مرحوم محمدرحیم آقایی پور، سفری سابق ایران در اسلوونی، از او عذرخواهی کردند».


دانشگاهی که تنها دانشگاه نیست

به هر روی می توان دانشگاه امام صادق (ع) را یکی از مهم ترین دانشگاه های سراسر کشور نامید. بسیاری از مسئولان نظام جمهوری اسلامی، از دل این دانشگاه بیرون آمده اند. دانشگاه امام صادق را بسیاری، نماد دانشگاه اسلامی می دانند و شاید این تمایل در بخشی از نظام وجود دارد که همه دانشگاه های کشور به این شیوه مدیریت شود.