کویر های مختلف ایران چه فرقی با هم دارند؟

همشهری جوان:

کویر لوت و کلوت های شهداد

کویر لوت، گسترده ترین کویر ایران عجایب خاص خودش را دارد. اکثر تورهایی که شما را راهی کویر لوت می کنند، بهتان این فرصت را می دهند که پدیده عجیب کلوت های شهداد هوش از سرتان ببرد. برای دیدن کلوت های شهداد از شهر کرمان می گذرید. اگر تورتان جمع و جور باشد، طبیعتا باید از خیر دیدنی های کاشان بگذرید و مطمئن باشید کلوت ها به اندازه کافی سفرتان را خاطره انگیز می کنند.

از کرمان که به سمت شهداد می روید، اول از شهر سرسبز ماهان می گذرید و قبل از رسیدن به شهداد، درست در ۲۵ کیلومتری اش سبزی روستای سیرچ حیرت زده تان می کند. بله! باور کنید این روستای سرسبز در دل وسیع ترین کویر ایران زمین جا خوش کرده. سیرچ یک منطقه ییلاقی است که این روزها حسابی سرد اما خوش رنگ است و قله های پربرفش دلتان را می برد. بعد از سیرچ دو کیلومتر قبل از ورود به روستای شهداد جاده نهبندان شما را به کلوت ها می رساند.

با دیدن کلوت ها اولین سوالتان این است که این سازه های عظیم چطور ساخته شده اند؛ جواب این است که این ستون های عظیم بر اثر فرسایش باد و باران از دل خاک کویر بیرون آمده اند. انگار یک نفر آنها را تراشیده. حواستان باشد کلوت ها بزرگ و شکل همند. لطفا از مسیری بروید که برایتان تعیین می شود و از گروه جدا نشوید چون ممکن است بین کلوت ها گم و گور شوید و سفر به کام خودتان و همسفرانتان تلخ شود.


کویر مرنجاب

کویر مرنجاب به تپه های شنی بلند و جنگل های تاقش معروف است. تپه های شنی ای که جان می دهند برای بالا رفتن چارچنگولی ازشان و کلی عکس یادگاری گرفتن اما این اولین جذابیت مرنجاب است. دریاچه نمک آران و بیدگل و جزیره سرگردان دومین شگفتی کویر مرنجاب است.

دریاچه نمک آران و بیدگل دو کیلومتر بعد از کاروانسرای مرنجاب به چشمتان می آید. زمین های اطراف دریاچه به شدت باتلاقی است و حواستان باشد از خودتان ژانگولر درنیاورید و از همان مسیری بروید که راهنما برایتان تعیین می کند. اگر از دریاچه فاصله بگیرید، بلورهای نمک آنچنان چشمتان را خیره می کند که انگار روبروی دشتی از الماس ایستاده اید.

کاروانسرا یا قلعه مرنجاب هم زیباترین بنایی است که در دل کویر مرنجاب از زمان شاه عباس بنا شده. کاروانسرای مرنجاب در روزهای دور مسیر کاروان هایی بوده که از جاده ابریشم می گذشته اند اما امروز یکی از مهمترین جاهایی است که منجم های حرفه ای و غیرحرفه ای برای رصد از همه جای ایران خودشان را به آن می رسانند.


کویر مصر و روستای جندق

یکی از کویرهایی که نمی شود در ماه های گرم سال سراغشان رفت، کویر روستای مصر است. کویری که در چند سال اخیر به خاطر زیبایی های طبیعی اش و نامش که مشابه نام کشوری در قاره آفریقاست، حسابی سر زبان ها افتاده و بیشترین تورهای کویرگردی راهی کویرهای روستای مصر می شوند.

یکی از اصلی ترین سرگرمی های سفر به کویر مصر شترسواری است. نمی شود به مصر بروید و شترسواری نکنید. شترهایی که کارشان را خوب بلدند و اگر موقع بلند شدن و دوباره نشستنشان ححواستان باشد و نترسید، مشکلی پیش نمی آید.

وقتی قرار است کویر مصر را بگردید، حتما راهی شهر جندق هم می شوید. جندق در ۶۵۰ کیلومتری تهران است. شهری که تاریخش به دوره ساسانی برمی گردد، دیوارهایش سرخ است و گنبدهای خانه اش خشتی است. وقتی وارد جندق می شوید، از راهنمای تورتان بخواهید بادگیر، آب انبار، قلعه انوشیروان دادگر، خانه یغمای جندقی شاعر و گنبد هشت در را نشانتان دهد. در گشت جندق نان محلی خوشمزه اش را از دست ندهید.

۴۵ کیلومتری شهر جندق، روستای مصر است. همان روستایی که کویر دور و برش همه جور شگفتی که بخواهید دارد. در روستای مصر گوشی های موبایلتان آنتن ندارد اما اول روستا یک اتاق تلفنخانه کوچک است که می توانید از آنجا با خانواده تان تماس بگیرید و خبرشان کنید که احتمالا تا شب در دسترس نیستید. در شش کیلومتری شرق مصر، یک نیزار وسط بیابان شما را حیرت زده می کند.

این نیزار محل آبشخور حیوان های کویری هم هست. پس لطفا با دقت از نیزار عبور کنید. اگر می خواهید عکس یادگاری بگیرید، نی ها را نشکنید. بعد از این نیزار می توانید همه هیجانتان را با غلت زدن روی تپه های ماسه ای خالی کنید و بعد از استراحت هم از راهنمایتان بخواهید تا مقدمات شترسواری را با کمک «علی ابراهیم» و دوستانش برایتان فراهم کند.
اگر قبل از راهی شدن راهنمای سفرتان را بخوانید، دستتان می آید در طول کویرگردی تان دیگر چه مکان هایی را خواهید دید. در تورهای کویر مصر ممکن است از این روستا بگذرید.

حواستان باشد دیدنی هایش را از دست ندهید: روستای فرخی (ساختمان قدیمی عمارت شیخ و مسجد روستا را ببینید)؛ دریاچه خور (با بلورهای زیبایی که چشمتان را خیره می کند)، روستای بیاضه (ساختمان مخروبه هفت برادران و مقبره امامزاده ابراهیم را ببینید) و روستای گرمه (نخلستان زیبایش هنوز روی پاست و گورستان تاریخی قبرستان کشته هایش دیدنی است. آسمان پرستاره گرمه هم جان می دهد برای رصد ستاره ها).


ستاره های راهنما

یکی از لذتبخش ترین و ناب ترین تجربه هایی که در سفر به کویر نصیبتان می شود دیدن آسمان پرستاره است. این آسمان مسحورکننده برای اهل نجوم مکان ازلی و ابدی است تا از جادوی ستاره ها و کهکشان ها سردربیاورند اما ستاره ها برای ما و شمایی که منجم نیستیم هم دیدنی هایی دارند.

وقتی به کویر می روید بدون هیچ دوربین و بدون کمترین اطلاع از مباحث نجومی، سرتان را بالا بگیرید. چشم بچرخانید، ستاره ها را بهم وصل کنید و صورت فلکی «دب اکبر» را پیدا کنید. دب اکبر یکی از صورت های فلکی است که ستاره هایش زودتر از باقی ستاره ها طلوع می کند و دیرتر از همه غروب.

اگر از ستاره لبه بیرونی دهانه دب اکبر به اندازه ۵ برابر فاصله دو ستاره مستقیم جلو بروید به ستاره پرنوری می رسید که اسمش ستاره شمالی است. ستاره شمالی هر کجای دنیا باشید سمت شمال را به شما نشان می دهد. اگر کمی سر بچرخانید صورت فلکی «ذات الکرسی» را هم می بینید که شبیه حرف W است. اگر از نقطه وسط این حرف یک خط مستقیم بکشید هم به ستاره شمالی می رسید.


کویرگردی که می کنید حواستان به این نکات باشد

بد نگوییم به خار

- شما قرار است یک طبیعت گرد بشوید پس به طبیعت احترام بگذارید و زباله هایتان را هیچ جای طبیعت جا نگذارید. می توانید پوست میوه هایتان را زیر خاک دفن کنید اما به بهانه اینکه خرده های نان یا پوست میوه تان غذای حیوانات می شود، آنها را روی زمین نریزید. کیسه زباله هایتان را پر کنید و تا اولین جای مناسب خالیشان نکنید. حتی اگر لازم شد کیسه های زباله را توی ماشین ببرید تا وقتی به شهر برگشتید، بتوانید از شرشان خلاص شوید.

- درست که کویر بی انتهاست، دیوار ندارد و شما با سر و صدایتان مزاحم آسایش همسایه بغلی نمی شوید! اما کویر هم ساکنان خودش را دارد. حشرات و خزندگان و حیواناتی که خیلی هایشان این روزها توی خواب زمستانی اند. اگر هیجان زده یا خوشحالید، لازم نیست احساساتتان را کنترل کنید و دندان به لب بگزید اما یادتان باشد سفر قرار است آرامتان کند. حواستان به همسفرهایتان باشد و زیادی سر و صدا راه نیندازید و دائما از فرط خوشحالی فریاد نزنید تا بتوانید آرامش روز و شب کویر را با جان و دل حس کنید.

- شب و وقت خواب، کفش هایتان را در فضای بیرونی کاروانسرا یا خانه محلی نگذارید تا صبح با یک کفش یخ زده که خانه یکی دو حشره یا خزنده کوچک هم شده، روبرو نشوید. بیرون کفش هایتان را تمیز کنید، داخلش را بتکانید و گوشه اتاقی که می خواهید استراحت کنید، روی یک روزنامه بگذارید. اگر شلخته نباشید، کفش ها هیچ آلودگی به محل خوابتان نمی آورند. هر بار هم که می خواهید کفش یا پوتینتان را بپوشید تکانش دهید تا خیالتان از حشرات و موجودات ریز و شن و ماسه ای که شاید توی کفشتان رفته باشد، راحت شود.

- وقتی قرار است وسط راه پیاده روی، چند دقیقه ای برای استراحت بنشینید، فوری روی زمین ولو نشوید. حتما یک زیرانداز زیرتان بگذارید تا هم سرمای زمین اذیتتان نکند هم حشره ای وارد لباس هایتان نشود.

- اگر وقت پیاده روی احساس گرما کردید، کلافه نشوید و یکهو همه لباس هایتان را درنیاورید چون حتما سرما می خورید یا عضلات عرق کرده بدنتان می گیرد. لباس هایتان را یکی یکی دربیاورید و خودتان را آرام آرام سبک کنید. حواستان باشد موقع کم کردن لباس هایتان باد به قسمت های عرق کرده بدنتان نخورد تا سفر، با سرماخوردگی از دماغتان درنیاید.

- گیاهانی که اکوسیستم کویر را زنده نگه می دارند، همان بته های خاری هستند که شاید به نظر شما فقط به درد سوزندان می خورند! هر کدام از این بته های به ظاهر خار، یک گیاه خاص کویری و محل زندگی حشرات یا خزندگان مختلف هستند. پس بته های گیاهان را حتی اگر خشک شده اند هم نکنید. آتش روشن کردن شبانه را هم به عهده لیدرهای تور بگذارید. لیدرهای طبیعت گردی همیشه برای روشن کردن آتش، چوب مناسب همراه خودشان می آورند.