عوامل مؤثر در فراموشي

فراموشي

همه­ ي افراد از جمله افراد تيزهوش ، جوان يا سالمند گرفتار فراموشي مي شوند . گاهي فراموشي دردسرساز و گاهي يك نعمت است . بسياري از خاطرات و حوادث تلخ و آزار دهنده كه تعادل رواني افراد را به هم مي ريزد، با كمك فراموشي از خاطر مي روند . در اين مورد فراموشي مفيد است، اما گاهي هم در مورد مطالب درسي و علمي فراموشي دردسرساز خواهد شد .


عوامل مؤثر در فراموشي

۱- گذشت زمان : استفاده نكردن و به كار نبردن مطالب آموخته شده و تكرار نكردن آن ها، به طور قابل ملاحظه اي ميزان حضور ذهن و يادآوري را كاهش مي دهد . گذشت زمان مهم ترين عامل فراموشي است .

براساس تحقيقات « بينگهاوس » سرعت فراموشي پس از يادگيري اوليه بسيار زياد است و پس از آن بتدريج كم مي شود . به طوري كه ۲۰ دقيقه بعد از يادگيري ۴۲% هجاهاي بي معني فراموش مي شود، پس از يك ساعت ۵۶%، بعد از ۹ ساعت ۶۴% و پس از يك روز ۶۶% و بعد از يك هفته ۷۵% و پس از يك ماه ۷۹% آن ها فراموش مي شوند .



۲- يادگيري ضعيف : اگر به جاي فهميدن مطالب آن ها را حفظ كنيم و در همان بار نخست مطالعه ما دقيق و عميق نباشد، به سرعت آن ها را فراموش خواهيم كرد .

۳- تداخل مطالعه : هر مطلبي كه ياد مي گيريم، در به خاطر سپردن مطالب بعدي كه مي آموزيم موثر است . البته عكس اين امر نيز صادق است و گاهي مطالب جديد مي تواند مانع جايگيري مطالب قبلي در حافظه شود . اين موضوع وقتي روي مي دهد كه بين مطالعه ي دو موضوع، فاصله­ ي زماني مناسبي وجود نداشته باشد و يا دو موضوع شبيه به هم باشند . مثلاً درس ادبيات و عربي اگر به دنبال هم مطالعه شوند، فراموشي آن ها تسريع مي شود .


۴- اضطراب : هر موضوعي را كه با اضطراب، افكار منفي و يا در حالت هيجان زده مطالعه كنيم، به سختي به حافظه منتقل مي شود و بعداً آثار زيادي از آن در ذهن باقي نمي ماند . همچنين اضطراب مانع حضور ذهن ما و يادآوري در جلسه ي آزمون مي شود كه به طور مفصل قبلاً در اين رابطه صحبت كردم .

۵- نداشتن علاقه : آدمي آنچه را كه دوست دارد، زودتر به خاطر مي سپارد و زودتر هم به خاطر مي آورد . علاقه نداشتن به يك موضوع فراموشي را تسريع مي كند .


۶- فشرده خواني : مطالبي كه بدون وقفه و بدون استراحت يا به عبارتي فشرده مي خوانيم، زودتر فراموش مي شوند . به همين دليل سوادي كه يك شبِ در ذهن جاي مي گيرد، يك دفعه يك شب هم از بين مي رود .

۷- تغيير محيط : بسياري از داوطلبان شكايت مي كنند كه وقتي در خانه از خودمان امتحان مي گيريم، بهتر عمل مي كنيم، ولي در جلسات رسمي آزمون ها حضور ذهن خوبي نداريم . براي اين دسته از كنكوري ها و دانش آموزان، تغيير محيط ممكن است باعث فراموشي شود . با شركت در كنكورهاي آزمايشي و ساير امتحانات رسمي، اين مشكل به تدريج حل مي شود .