«بفرمایید شام» انگلیسی

زماني كه اعلام شد، برنامه‌اي با عنوان «بفرماييد شام» به كارگرداني بيژن بيرنگ در حال توليد است بسياري عقيده داشتند كه اين برنامه كپي از برنامه‌اي به همين نام است كه در انگلستان و بين ايرانيان مقيم اين كشور توليد شده است. مسئله‌اي كه بيرنگ در گفت‌وگوهاي خود، به‌شدت آن را تكذيب كرد.

واقعيت اين است كه برنامه بفرماييد شام قدمتي به‌مراتب بيشتر از اين برنامه خاص ايراني‌هاي خارج‌نشين دارد و خود اين برنامه فارسي‌زبان هم از روي يك سري برنامه تلويزيوني بسيار پرطرفدار خارجي به همين نام ساخته شده است.


بفرماييد شام با عنوان اصلي Come Dine With Me يكي از پربيننده‌ترين برنامه‌هاي آشپزي در سراسر دنياست كه جرقه توليد آن نخستين بار در بريتانيا زده شد. برنامه‌اي كه خيلي زود چنان محبوب شد كه از مرزهاي بريتانيا فراتر رفت و اكنون در بسياري از كشورهاي دنيا با شكل و شمايلي تقريبا مشابه توليد مي‌شود. برنامه تلويزيوني بفرماييد شام نخستين بار در بريتانيا و توسط تلويزيون گرانادا(استوديو ITV) توليد و در دهم ژانويه سال ۲۰۰۵ از كانال ۴ انگلستان روي آنتن رفت. مبناي برنامه رقابت چند آشپز آماتور با هم است. اين ۴ يا گاهي ۵ آشپز هر كدام يك شب ساير شركت‌كنندگان را به يك مهماني شام دعوت مي‌كنند و در پايان هر شب هر كدام از شركت‌كنندگان به ميزبان نمره مي‌دهند. در نهايت كسي كه بالاترين نمره را كسب كرده باشد، برنده هزار پوند پول نقد مي‌شود. مدير توليد اصلي و تهيه‌كننده بيشترين قسمت اين مجموعه ديويد سه‌ير است كه در سابقه كار حرفه‌اي او تنها تهيه همين مجموعه ديده مي‌شود اما به‌طور قطع بايد گفت اين كار دشوار را به‌خوبي مديريت كرده است.



يكي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي اين برنامه كه شايد شاخص‌ترين مولفه‌آن باشد گفتار متن كميك و بامزه آن است كه توسط «ديو لمب» كمدين راديو و تلويزيون انگلستان گفته مي‌شود. گفتاري پر از كنايه، شوخي و متلك كه به مزاج انگليسي‌ها بسيار سازگار است. در برخي از اپيزود‌هاي اين برنامه، تعدادي از شخصيت‌هاي مشهور بريتانيا با هم مسابقه داده‌اند و بسياري از اين افراد مجريان برنامه‌هاي تلويزيوني و راديويي يا بازيگران راديو و تلويزيون بودند. از معروف‌ترين آن‌ها مي‌توان به «ابي تيتموس» بازيگر و مدل انگليسي، «سامانتا فاكس» خواننده، «گلدي» آهنگساز و بازيگر و «دايان ابوت»، سياستمدار معروف سياهپوست از حزب كارگر انگلستان اشاره كرد. اين افراد هم هيچكدام از نيش و متلك‌هاي ديو لمب در امان نماندند. يكي ديگر از ويژگي‌هاي جالب اين برنامه اين است كه هر اپيزود آن در يكي از شهرهاي بريتانيا ساخته شده است.



خيلي زود اين برنامه نشان داد، غذا مي‌تواند صرفا بهانه‌اي براي معرفي بي‌واسطه و واقعي افراد جامعه انگلستان باشد. در واقع مي‌توان گفت، موضوع اين مسابقه افراد عادي و مشهوري هستند كه با همه ويژگي‌هاي اخلاقي و شخصيتي خود، در خلال يك مسابقه آشپزي جدا از توانايي خود در غذا پختن اخلاقيات، علائق و نحوه تعامل خود در مناسبات اجتماعي را نيز به نمايش مي‌گذارند. در واقع اين برنامه امكان يك تحليل منصفانه و واقعي از شرايط روز اجتماع و مردم درگير در اين مناسبات را فراهم مي‌كند.



موفقيت اين برنامه باعث شد تا شبكه‌هاي ديگر هم پخش آن را در دستور كار قرار دهند. ابتدا شبكه مور4 (more4) كه به نوعي خواهر شبكه 4 محسوب مي‌شود و يكي از زيرمجموعه‌هاي آن است شروع به پخش اپيزود‌هايي از برنامه كرد كه قبلا در شبكه 4 پخش شده بودند.

كل اين قسمت‌ها در بعدازظهر‌هاي آخر هفته و به‌صورت يكپارچه روي آنتن مي‌رفت. از سوي ديگر اپيزود‌هاي فصل نخست برنامه در شبكه‌هاي مختلف كانال ديسكاوري به‌طور منظم پخش شدند. سپس همين برنامه توليدي در بريتانيا استراليا، كانادا، آمريكا و ايرلند هم از شبكه‌هاي محلي آن كشورها روي آنتن رفت.

اين برنامه فقط در مورد غذا نيست بلكه بيشتر در مورد مردم است. فشار يك هفته مهماني شام به ما چهره واقعي افراد شركت‌كننده در اين برنامه را نشان مي‌دهد



موفقيت اين برنامه باعث شد شكل آن توسط بسياري از توليدكنندگان تلويزيوني در سراسر دنيا مورد استناد و تقليد قرار گيرد. نخستين كشوري كه با استناد به برنامه بفرماييد شام، برنامه مشابهي را توليد كرد آلمان بود. شبكه تلويزيوني (VOX) برنامه‌اي با همين اسلوب تحت عنوان شام بي‌نقص توليد كرد و روي آنتن فرستاد. بعد از آلمان بسياري از كشورهاي اروپايي از اين برنامه تقليد كردند كه برنامه آمريكايي شام همه چيز است محصول شبكه TLC كه از سال 2006 روي آنتن رفت، برنامه ما غذا مي‌خوريم محصول شبكه شو تي وي تركيه و برنامه بفرماييد شام استراليا محصول 2010 كانال لايف استايل (lifestyle) استراليا از جمله معروف‌ترين برنامه‌هايي هستند كه بر مبناي بفرماييد شام توليد شدند.

جيمز والنتاين، مجري معروف راديو و تلويزيون استراليا كه گفتار متن اين برنامه را در استراليا اجرا كرده، مي‌گويد:«چيزي كه در مورد اين برنامه(توليد استراليا) دوست دارم سادگي آن است. همه ما فكر مي‌كنيم مي‌توانيم ميزبان خوبي براي يك مهماني شام جمع و جور باشيم. بسيار خب اين گوي و اين ميدان اما همان‌طور كه همه مي‌دانيم اين برنامه فقط در مورد غذا نيست بلكه بيشتر در مورد مردم است. فشار يك هفته مهماني شام به ما چهره واقعي افراد شركت‌كننده در اين برنامه را نشان مي‌دهد. اين برنامه ما را به خانه‌هاي افراد ديگر مي‌برد و فرصت خوبي است تا مردم يكديگر را بهتر بشناسند و ببينند كه بقيه چطور زندگي مي‌كنند». اين برنامه به‌جز انگلستان تاكنون در 26 كشور دنيا توليد شده و در 3 كشور نروژ، فنلاند و دانمارك همزمان 2برنامه مشابه از روي آن ساخته و پخش شده است. اگر استراليا، كانادا(دولت فدرال و كبك) و آمريكا را كنار بگذاريم اين برنامه صرفا در اروپا توليد شده و كشورهاي آمريكاي جنوبي، آسيايي و آفريقايي تاكنون بفرماييد شام انگليسي را بازسازي نكرده‌اند. با اين تفاسير ايران احتمالا نخستين كشور آسيايي است كه برنامه مشابهي را توليد كرده است.


موفقيت اين برنامه باعث شد شكل آن توسط بسياري از توليدكنندگان تلويزيوني در سراسر دنيا مورد استناد و تقليد قرار گيرد. نخستين كشوري كه با استناد به برنامه بفرماييد شام، برنامه مشابهي را توليد كرد آلمان بود. شبكه تلويزيوني (VOX) برنامه‌اي با همين اسلوب تحت عنوان شام بي‌نقص توليد كرد و روي آنتن فرستاد



در ماه مارس سال 2007 اعلام شد كه پخش‌كننده اين برنامه يعني كمپاني ITV1 قراردادي با‌اي تي وي پروداكشنز (كه بخش ديگري از همين كمپاني است) منعقد كرده تا برنامه‌اي تحت عنوان مهمان(House Guest) توليد كند اين برنامه بسيار شبيه بفرماييد شام است و در آن چند شركت‌كننده در طول هفته به منازل يكديگر سر مي‌زنند و شام مي‌خورند و بعد به ميزبان از يك تا 10 نمره مي‌دهند. حتي شكل تابلوي امتيازات هم مشابه بفرماييد شام بود. تنها تفاوت اين بود كه يكي از شركت‌كنندگان به قيد قرعه شب در خانه ميزبان اقامت مي‌كرد تا به مهمان‌نوازي او نمره بدهد. برنده اين بخش جايزه‌اي جدا از بخش آشپزي دريافت مي‌كرد.

تا‌كنون از برنامه اصلي بفرماييد شام ۲۳ بخش اصلي توليد شده است كه بخش آخر آن هنوز در حال پخش است. در اكتبر سال ۲۰۱۰ كانال ۴ تاييد كرد كه آن‌ها پيشنهاد فروش حق توليد برنامه به شركت‌اي تي وي (ITV) را رد كرده‌اند. آن‌ها اعلام كردند كه اين برنامه را دست‌كم تا سال ۲۰۱۲ ادامه خواهند داد. با توجه به قدمت برنامه و استقبال همچنان عالي از آن احتمال تمديد اين مهلت بسيار زياد خواهد بود. توليد اين برنامه در بسياري از كشورهاي توليد‌كننده آن نيز كماكان ادامه دارد