كمك‌هاي اوليه درآفتاب‌زدگي

يكي ازساده‌ترين اين راه‌ها كه براي محافظت از پوست در برابر پرتوهاي مخرب فرابنفش به ذهن اغلب ما مي‌رسد، استفاده از كرم‌هاي ضدآفتاب است. كرم‌هاي ضدآفتاب اگر صحيح و به دفعات مورد استفاده قرار بگيرند و متناسب با شرايط آب‌وهوايي و جنس پوست‌مان انتخاب شوند، مي‌توانند تا حد قابل‌قبولي مانع از رسيدن پرتوهاي مخرب فرابنفش به پوست و مشكلات ناشي از آن شوند.


كرم‌هاي ضدآفتاب براي محافظت از پوست ما روي آن يك لايه حفاظتي تشكيل مي‌دهند. مكانيسم عمل اين لايه حفاظتي مي‌تواند فيزيكي يا شيميايي باشد. تركيباتي مانند اكسيدروي يا اكسيدتيتانيوم به‌صورت فيزيكي و با انعكاس پرتوهاي فرابنفش از پوست ما محافظت مي‌كنند اما تركيبات ديگري نيز در توليد ضدآفتاب‌ها استفاده مي‌شوند كه مي‌توانند باجذب پرتوهاي مخرب از آن محافظت كنند. در بسياري از موارد در توليد كرم‌هاي ضدآفتاب، براي بهبود اثر حفاظتي آن‌ها از تركيب اين مواد با ۲ شيوه عمل گوناگون استفاده مي‌شود اما اگر پوست حساسي داريد، استفاده از كرم‌هايي كه تنها حاوي اكسيدروي و تيتانيوم هستند، به‌مراتب بهتر است. اين كرم‌ها حساسيت‌زا نيستند اما به پوست سفيدي غيرطبيعي مي‌دهند كه مي‌توانيد آن ‌را با كرم‌پودرها يا ديگر مواد آرايشي بپوشانيد.



اغلب نخستين چيزي كه در مورد ضدآفتاب‌ها مي‌شنويم، SPF اين كرم‌هاست. اين كلمه كه مخفف عبارت Sun Protection Factor يا «ضريب حفاظت در برابر خورشيد» است، ميزان حفاظت پوست در برابر آفتاب‌سوختگي توسط پرتوهاي UVBرا به وسيله هر ضدآفتاب نشان مي‌دهد. به‌عنوان مثال اگر از ضدآفتابي با15 SPF استفاده كرده باشيد، پوست شما 15 برابر دير‌تر از زماني كه ضدآفتاب استفاده نكرده‌ايد، دچار آفتاب‌سوختگي خواهد شد.به گفته متخصصان، ضدآفتاب‌هايي باSPF30 مي‌توانند تا 97 درصد مانع از برخورد پرتوهاي مخرب با پوست ما شوند اما ميزان محافظت كرم‌هايي با100 SPF تنها 5/1 درصد بيشتر يعني حدود 5/98 درصد است. با توجه به اين اختلاف اندك، قيمت بالاي كرم‌هايي باSPF بيشتر و اينكه احتمال حساسيت پوست به ضدآفتاب‌هايي با100 SPF به‌دليل استفاده از مواد شيميايي متنوع، به‌مراتب بيشتر است، فكر نمي‌كنيد بهتر باشد ضدآفتاب‌هايي با 30 SPF را براي مراقبت از پوستمان انتخاب كنيم؟


ضدآفتاب‌ها هم مانند كرم‌ها و لوسيون‌‌هاي ديگر براي انواع پوست، سنين گوناگون و شرايط آب‌وهوايي مختلف توليد مي‌شوند و كافي است با درنظرگرفتن رنگ و جنس پوست‌مان، حساسيت‌ها و شرايط آب‌و‌هوايي منطقه‌اي كه در آن زندگي مي‌كنيم براي خريد آن‌ها اقدام كنيم.



با خريد ضدآفتاب‌هايي با 30 SPF به‌خوبي مي‌توان از پوست مراقبت كرد اما اين تمام چيزي نيست كه براي انتخاب يك كرم خوب به آن نياز داريم. ضدآفتاب‌ها هم مانند كرم‌ها و لوسيون‌‌هاي ديگر براي انواع پوست، سنين گوناگون و شرايط آب‌وهوايي مختلف توليد مي‌شوند و كافي است با درنظرگرفتن رنگ و جنس پوست‌مان، حساسيت‌ها و شرايط آب‌و‌هوايي منطقه‌اي كه در آن زندگي مي‌كنيم براي خريد آن‌ها اقدام كنيم. باور كنيد خارجي يا ايراني بودن ضدآفتاب‌ها و SPF آن‌ها اگر زير 30 نباشد، به اندازه مصرف صحيح و به اندازه اين كرم‌ها حائز اهميت نيست.



متخصصان مي‌گويند به ازاي هر سانتي‌مترمربع از پوست بايد ۲ ميلي‌گرم ضدآفتاب مصرف كرد. به زبان خودماني‌تر براي هر بار پوشش كامل پوست‌مان تقريبا به يك بندانگشت كرم ضدآفتاب نياز خواهيم داشت. بهتر است ۳۰ دقيقه قبل از خروج از خانه ضدآفتاب بزنيم و براي پوشش كامل پوست‌مان هر ۲ ساعت يك‌بار آن‌را تجديد كنيم. مطمئنا مي‌دانيد، نمي‌توانيم ضدآفتاب‌ها را دور چشم، پلك‌ها و لب‌ها استفاده كنيم. براي مراقبت از پلك‌ها و دور چشم به عينك نياز داريم و براي حفظ لب‌ها از آفتاب‌سوختگي مي‌توانيم از مواد بهداشتي و آرايشي كه به اين منظور تهيه شده‌اند، استفاده كنيم.

نكته ديگر اين‌كه اگر مي‌خواهيد روي ضدآفتاب از كرم‌پودر، پنكيك و مواد آرايشي ديگر استفاده كنيد، بايد حدود نيم‌ساعتي براي جذب آن به پوست‌تان فرصت بدهيد و بعد سراغ مواد آرايشي برويد.



احتمالا مي‌دانيد كه پيري زودرس، آفتاب‌سوختگي و التهاب قرنيه بدترين مشكلاتي نيست كه تابش اشعه فرابنفش مي‌تواند براي ما ايجاد كند. اين پرتو مي‌تواند در طول زمان سلول‌هاي پوست را براي ابتلا به سرطان‌هاي پوست كه شامل انواع بدخيم آن هم مي‌شود آماده كرده واحتمال ابتلاي چشم‌ها به آب‌مرواريد را نيز بيشتر كند. علاوه بر اين نازك‌شدن لايه ازن و در نتيجه از بين‌رفتن بخشي از لايه حفاظتي زمين در برابر پرتوهاي فرابنفش روزبه‌روز اين خطر را بيشتر مي‌كند. با رعايت اين نكات ساده و به‌خصوص مراقبت از بچه‌ها و خارج‌نكردن آن‌ها در ساعات اوج تابش خورشيد مي‌توانيم از بروز اين بيماري‌هاي خطرناك و گاهي مرگبار پيشگيري كنيم.


مي‌توانيم با ضدآفتاب‌ها از پوست دست و صورت‌مان محافظت كنيم اما اين لباس‌ها هستند كه وظيفه محافظت از ديگر بخش‌هاي بدن ما را به‌عهده دارند. هر چقدر اين لباس‌ها پوشيده‌تر و پارچه آن‌ها تيره‌تر باشد، پوست بدن بيشتر حفظ خواهد شد. علاوه بر اين، چشم‌هاي ما هم در برابر تابش اشعه فرابنفش حساس است و بايد به وسيله عينك آفتابي كه مي‌تواند از آن‌ها در برابر اين پرتو حفاظت كند، پوشيده شوند. در روزهاي گرم تابستان استفاده از كلاه‌هايي كه لبه‌اي بيشتر از ۷ سانتي‌متر دارند، همراه عينك‌هاي آفتابي با شيشه بزرگ مي‌تواند به ما در ايجاد بهتر اين لايه حفاظتي كمك كند. يادتان باشد چشم‌ها هم مانند پوست بدن هر چقدر روشن‌تر باشند، در برابر اين تابش آسيب‌پذيرترند و نياز به مراقبت بيشتري خواهند داشت.



پوست لطيف و تازه نوزادان و كودكان به‌مراتب از پوست ما بزرگ‌ترها حساس‌تر است. براي حفاظت از اين پوست‌هاي حساس بهتر است نوزادان و كودكان زير 6 ماه را با سايه‌بان پارچه‌اي از خانه خارج كرده و براي كودكان بزرگ‌تر حتما از ضدآفتاب‌هاي مخصوص كودكان و لباس‌هايي با آستين بلند و كلاه استفاده كنيم. چشم‌هاي كودكان نيز بيشتر از ما بزرگ‌ترها به پرتوهاي فرابنفش حساس است و به عينك آفتابي مناسب نياز دارد. علاوه بر اين از ساعت 10 صبح تا 4 بعداز ظهر، ساعات اوج تابش نور خورشيد است و بهتر است تا آن‌جا كه مي‌توانيم در اين ساعات كودكان را از خانه خارج نكنيم. آمارها نشان مي‌دهند پوست حدود 50درصد از كودكان زير 2 سال جهان توسط تابش پرتوهاي فرابنفش تخريب مي‌شود و شانس ابتلاي اين كودكان به سرطان‌هاي پوست، 2 برابر كودكان ديگر خواهد بود.