بیونیک در معماری

برترین ها - رژیا غفاری*

بیونیک: معماری نشأت گرفته از طبیعت

این علم رابطه به کارگیری دانش سیستمهای زنده در حل مسائل فنی را در حیطه ی علمی توضیح می دهد که به روابط موجودات زنده و ماشینها اشاره دارد و این علم توسط همکاری زیست شناسان و مهندسان پایه ریزی شده است.

بیونیک دانان به صورت گروههایی از مهندسان و زیست شناسان کار می کنند و در واقع علم بیونیک زبان مشترک بین رشته های گوناگون می باشد.

بشر از ابتدا برای ساختن مکانها و وسایل خود از طبیعت الهام می گرفته است.

مثلاً : لئوناردو داووینچی از خفاش برای ساخت ماشین پرنده خود الهام گرفت. یا در نمایشگاه مونترال، اثر فرای اتو، از تار عنکبوت برای ساخت سازه اش الهام گرفته است.

معماری را می توان علم حیات مصنوعی نامید. همانطوری که در زبان ژنتیک از کدهایی با اشکال و فرمهای خاص استفاده شده تا به رابطه میان پدیده ها پی ببریم در اینجا می توان از کامپیوترها برای شبیه سازی فرم موجودات زنده با سازه ها و معماری کمک گرفت.

ذهنیت ارگانیک و بیونیک مهمترین دستمایه قرن ۲۰ می باشدسالیوان، رایت، و لوکوربوزیه همگی از این سبک در معماری خود استفاده کرده اند.

معماران بیونیک و طبیعت گرا نگاهی جدید به سازه دارند. در اینجا به چند نمونه الهام گرفته از طبیعت می پردازیم.

در ساقه گیاهان بندها و حلقه هایی را مشاهده می کنیم که امکان انحنای ملایم در محل بندها را به گیاه می دهد. و در ساختمانهای بلند نیز حلقه های اتصالی را همانند این بندها مشاهده می کنیم.

معمارانی را می بینم نظیر کالاتراوا که طرحهای او طرحهایی از آناتومی بدن انسان به صورت جمعی یا فردی می باشد. و یا پله های و ساختمانهایی که با حیوانات مختلف ترکیب کرده است. حالات و مقاطع و اسکلتها و ماهیچه ها و اندامها ذاتاً مورد توجه این هنرمند می باشد.

از جمله آثار :

شهرک علوم و فنون در والنسیای اسپانیا

علاوه بر خصوصیات سازه ای ، در بخش نما از فرم چشم الهام گرفته شده است.




برج مسکونی تورنینگ تورسو : معروف به پیکره مارپیچ

طرح مبهم از ستون فقرات انسان بوده و هر طبقه به صورت قطعه ای مجزا طراحی شده است.


موزه هنر میلواکی : این بنا در سال ۱۹۹۴ آغاز و در سال ۲۰۰۴ خاتمه یافت. این سازه مانند پرنده ای که بالهای خود را باز و بسته می کند را نمایش می دهد این سازه را که روی قسمت الحاقی به موزه قرار گرفته است سایبان می نامند.



برج بیونیک (بنای امپایر استیت)

به ارتفاع ۳۸۰متر، بر اساس مدل طبیعی ساختار یک درخت و ریشه های گستردۀ آن طراحی شده است.

این بنا از ستونهای تشکیل شده که مانند آنچه در آوند گیاهان اتفاق می افتد وظیفه ی حمل و جا بجایی ساکنان را به عهده دارد. ساختار این ستونها با غشای نازک و پیچ و تاب خورده ای شکل گرفته و اطرافش با بتن پوشیده شده است که در نهایت به شکل . کپسول درآمده است که موجب استحکام و انعطاف پذیری این بنا می شود.

دروازه جهان اثر گرگ از پیشگامان معماری بیونیک در آمریکا می باشد. طراحی برج چای و قهوه و دروازه ی جهان از آثار اوست.

این ساختمان از قالب حبابی شکل موجودات تک سلولی و آمیبها الهام گرفته شده است و از طرفی قالب پیازی شکل دارد در سایت آن در کاستاریکا مثل گلی زیبا دیده می شود.


ساختمان آنتی اسموک Anti Smoke

اثر یک معمار فرانسوی به نام ونسان کالیبا وت می باشد و در مرکز شهر پاریس قرار دارد.

این بنا فرمی بیضی شکل دارد وروی خطوط راه آهن احداث شده است. ازپانلهای خورشیدی از جنس آلومینیو م پوشیده شده است.

این سیستم به گونه ای طراحی شده است که آلودگیهای ناشی از تبدیل انرژی خورشیدی به الکتریکی فیلتر شده است و وارد فضای ساختمان نمی شود. به همین دلیل نام آن را anti smoke گذاشته اند.


برج فراز پل رابلینگ :

توسط دانیل لیبسکیند در کاوینگتون ایالت کنتاکی در کرانه ی رودخانه ی اوهایو در کنار پل رابلینگ ساخته شده است . شروع ۲۰۰۴ . پایان ۲۰۰۸ .

۲۲ طبقه و بام حلزونی شیبداری دارد.



مرکز تجاری بیرمنیگام : یان کاپلیکی فرم این مرکز را طراحی کرده است.این بنا از دو پوسته ی داخلی و خارجی تشکیل شده است . پوسته بیرونی بنا از ۱۵۰۰۰ دیسک آلومینیومی تشکیل شده است.

منافذ این پوسته به حداقل کاهش یافته فروشگاهی در پوسته داخلی قراردارد و پوسته خارجی آن مثل چشم مگس یا به پوسته خزندگان بی شباهت نیست.


** رژیا غفاری متولد 1347 ، دانش آموخته کارشناسی «روان شناسی» دانشگاه تهران، تحصیلات کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه تهران در رشته «معماری داخلی » گذراند. وی هم اکنون در دوره دکترا در همین دانشگاه مشغول به تحصیل می باشد و در عین حال به پژوهش و طراحی در حوزه معماری و دیگر رشته های مرتبط با آن می پردازد. کلاس های درس وی نیز در مجتمع فنی تهران (نمایندگی میرداماد) برگزار می گردد.