اروپایی های تولید کننده، چین مصرف کننده

تهدید برند جهانی «خاویار ايران» از سوی امارات

شبکه الجزیره از راه اندازی بزرگترین مجتمع پرورش ماهی خاویاری جهان در امارات عربی متحده خبر داد، پیش بینی می شود این مجتمع ۱۰درصد تقاضای جهانی خاویار را به میزان ۳۵تن در سال تولید کند.

شبکه الجزیره از راه اندازی بزرگترین مجتمع پرورش ماهی خاویاری جهان در امارات عربی متحده خبر داد، پیش بینی می شود این مجتمع 10درصد تقاضای جهانی خاویار را به میزان 35تن در سال تولید کند.

سالهاست که اخبار غم انگیزی از تولید محصولاتی - که از مزیت های اقتصادی خاص ایران بشمار می روند - توسط سایر کشور ها به گوش می رسد، کالاهایی چون فرش ایرانی، پسته و زعفران از این دست بوده اند و امروز نوبت شنیدن خبر تولید انبوه خاویار در کشور گرمسیری چون امارت است.

این در حالی اتفاق می افتد که طبق آمار ها وضعیت تولید خاویار در ایران در بیست سال گذشته رو به کاهش بوده است. با بهم خوردن شرایط برداشت و تولید خاویار در خزر بعد از فروپاشی شوروری و شدت گرفتن افول آن به دلیل برداشتها ی بی رویه و صید غیر اصولی کشور های تازه استقلال یافته بحث روی آوردن کشور به تولید ماهی خاویاری پرورشی مطرح شد و اقدامات پژوهشی و آزمایشی موفقی نیز در سال 1389 در این زمینه صورت گرفت ولی هیچ یک از این موفقیت ها در حد و اندازه کاهش چند صد درصدی تولید خاویار ایران نبود.

ایران در سال ۱۳۷۰ برابر با ۲۸۳ تن خاویار تولید کرد که این آمار در سال ۱۳۸۵ به ۱۴ تن رسید. این روند نزولی تاجایی ادامه یافت که بروجردی رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۸۸ طی بازدیدی از شیلات گیلان گفت: در حال حاظر کمتر از سه تن خاویار در سال استحصال می شود و در صورت ادامه این وضعیت در سال ۱۴۰۴ صادرات این محصول از بین می رود.

اماراتی ها اعلام کرده اند این مجتمع که با هزینه حدود صد و پانزده میلیون دلار ساخته شده است مکانهای ویژه ای را برای تخم گذاری و پرورش بچه ماهی خاویار فراهم کرده است.ماهی خاویار از این پس فقط در زادگاه اصلی آن یعنی آبهای سرد دریای خزر پرورش نمی یابد بلکه هم اکنون در امارات نیز پرورش می یابد البته نه در آبهای گرم خلیج فارس بلکه در مجتمعی پیشرفته که همان آب سرد را برای این نوع ماهی گرانقیمت فراهم کرده است.

طبق این اطلاعات اماراتی ها بدون داشتن مزیت اقتصادی در تولید خاویار و با سرمایه گذاری و فراهم ساختن شرایط مصنوعی قصد بدست آوردن بازار این کالای گرانبها را دارند و ایران به عنوان یکی از معدود کشور های دارای مزیت طبیعی در تولید خاویار رفته رفته در حال ازدست دادن سهم خود در بازار های بین المللی این کالاست.

اماراتی ها می گویند انتظار می رود ماهیهای خاویار این مجتمع سال آینده تخم ریزی کنند تا مسئولان مجتمع، کار پرورش ماهی خاویار را آغاز کند و مسئولان مجتمع می گویند سی و پنج تن ماهی خاویار در سال تولید خواهند کرد.

به گفته متخصصان هر مقدار محل زندگی خاویار مناسبتر باشد خاویار آن نیز بهتر خواهد بود و مجتمع پرورش ماهی خاویار در امارات، این شرایط را پدید آورده است ، مجتمعی که از پیشرفته ترین تکنولوژی برای پرورش و نگهداری ماهیان خاویار استفاده می کند. این روز ها کشورهایی مانند چین، روسیه، بلغارستان، ایتالیا، آلمان و فرانسه خیز بلندی برای تولید ماهیان خاویاری پرورشی برداشته اند و تنها فرانسه سالانه 10 تا 15 تن خاویار به بازار عرضه می کند.

اگرچه تحولات اکوسیستم دریای خزر غیرمنتظره و غیر طبیعی بوده و ایران در میان کشور های حاشیه خزر بیشترین تلاش را برای حفظ و احیای آن از طریق رهاسازی گسترده بچه ماهی و کنترل زمان و میزان صید داشته است اما این دلیل پذیرش شکست و از دست دادن فرصت نیست و قطعا همچنان مزیت ایران در تولید خاویار ولو از نوع پرورشی از کشوری چون امارات و البته سایر کشور های خارج از منطقه خزر بیشتر است.

نباید فراموش کرد که دانش فنی تولید ماهیان خاویاری 40 سال است نزد کشور ما وجود دارد و ما در بخش عمل آوری می توانیم حرف اول دنیا را بزنیم و از سوی دیگر شرایط آب و هوایی و نیروی کار ارزان و برند تجاری خاویار ایران فرصت مناسبی برای تولید سودآور در کشور است که همه اینها در صورت بی توجهی و عدم سرمایه گذاری در تولید خاویار از ماهیان پرورشی از دست خواهد رفت.

گفتنی است چین بزرگترین بازار خاویار در جهان است و ثروتمندان آنحاضرند برای خاویار هر مبلغی بپردازند.بازار روسیه و پس از آن امریکای شمالی از دیگر بازارهای بزرگ خاویار است. هر کیلو خاویار بیش از پنج هزار دلار ارزش داد.

در حال حاضر نود درصد ماهی خاویاری جهان در دریای خزر زندگی می کند که رشد جمعیتی منفی داشته و به شدت در معرض انقراضند. تقاضای سالیانه جهان برای خاویار چهارصد تن است اما به دلیل به هم خوردن شرایط در اکوسیستم دریای خزر تولید آن در جهان از صد و بیست تن فراتر نمی رود.

منبع : تابناک

باز نشر: مجله اینترنتی Bartarinha.ir