تابستان اسفناک اهالی غزه

هفته نامه جامعه پویا: ساحل گسترده غزه یکی از مشخص ترین ویژگی های این شهر است. حلقه های رنگارنگ برای شنا بیش از هر چیز دیگری به چشم می خورد. قایق کوچکی برخی افراد را به نوبت تا میانه دریا می برند و سپس باز می گرداند. خانواده ها روی صندلی ها نشسته و چند کودک هم در آب بازی می کنند. معمولا در روزهای تعطیلی مدارس، این ساحل بسیار شلوغ است، به ویژه امسال که بحران برق موجب شده خانه های مردم به علت شدت گرما، تحمل ناپذیر باشد. با این حال، والدین سعی می کنند این روزها فرزندان خود را از دریا دور نگه دارند.

بوی تعفن زباله ها بیش از هر چیز دیگری احساس می شود. جایی که بچه ها در حال شنا کردن هستند، آب تقریبا قهوه ای رنگ است و ماهی های مرده نیز چند متر دورتر از آنها روی آب دیده می شوند. اگرچه آلودگی سواحل ۴۰ کیلومتری غزه معضل جدیدی نیست؛ اما امسال حجم آن در مقایسه با گذشته، متفاوت است. بنا بر آخرین تحقیقات زیست محیطی، ۷۳ درصد از خط ساحلی غزه به دلیل زباله های فراوان آلوده شده است. دلیل شکل گیری این معضل نیز بسیار ساده است.

پس از 10 سال محاصره غزه از سوی اسرائیل و تصمیم اخیر دولت خودگردان مبنی بر قطع برق، سیستم فاضلاب نصفه و نیمه این منطقه، تحت تاثیر قرار گرفته است. در نبود برق و با کار نکردن سیستم های فاضلاب، مسئولان تنها یک راه پیش روی خود دیده اند، این که به مردم اجازه دهند زباله های خود را در دریا بریزند.

در واقع این وضعیت سطح جدیدی از آلودگی را ایجاد کرده که نه تنها روی محیط زیست، بلکه روی زندگی اجتماعی مردم این منطقه نیز تاثیر گذاشته است. در منطقه ای که حدود دو میلیون نفر ساکن هستند و ارتباط بیشتر آنها با دنیای خارج قطع شده است، ساحل و دریا تنها اسباب آرامش به حساب می آید.

خالد فرحات که از سوی مقامات شهری به عنوان نگهبان برج ساحلی انتخاب شده می گوید از زمان آغاز بحران برق در ماه آوریل تاکنون، 50 درصد از تعداد بازدیدکنندگان ساحل کم شده است. او که در بیشتر ساعات روز، پسر 12 ساله اش در کنارش قرار دارد، صحبت هایش را این طور ادامه می دهد: «لوله فاضلاب در کمتر از یک کیلومتری اینجا قرار دارد، هر زمانی که باد در این مسیر شروع به وزیدن می کند، بوی تعفن از آب بلند می شود. روزهایی را به یاد می آورم که در تمام ساعات روز، برق داشتیم و مردم برای فرار از گرما به ساحل می آمدند؛ اما این روزها بدون برق و ساحل، غزه در فاجعه ای بزرگ گرفتار شده است.»

عمر شطاط، مدیر عملیات در اداره تجهیزات و آب در شهرداری ساحلی غزه، این مشکل روز افزون را این گونه توضیح می دهد: «هیچ وقت شرایط به این اندازه وخیم نبوده است. سیستم های ما به برق وابسته هستند. نداشتن 20 ساعت برق در یک روز باعث می شود سیستم فاضلاب به خوبی کار نکند. ما پنج نیروگاه فاضلاب در این منطقه داریم اما بیشتر آنها از همان ابتدا به صورت موقتی شروع به کار کردند. آنها 15 سال پیش برنامه ریزی شده اند و اکنون تنها یک مورد از آنها در حال تکمیل شدن است.»

بنا بر گفته شطاط، بیشتر مسئولان می دانند که اولویت اصلی، جلوگیری از ورود فاضلاب و زباله به دریا است زیرا در صورت توقف پمپ های فاضلاب، 15 هزار متر تن فاضلاب وارد آب دریا می شود. نتیجه این وضعیت این شده که فقط بتوان از 27 درصد از خط ساحلی این منطقه استفاده کرد. خود شطاط در سال های اخیر در ساحل شنا نکرده است و تنها زمانی این کار را انجام می داد که سوار بر قایق شده و حدود 200 متر از ساحل فاصله می گرفت. حالا خودش می گوید این کار نیز با وجود این شرایط، غیر ممکن شده است.

مهنلال پیرس، متخصص آب در دفتر یونیسف، بحران غزه را این طور توضیح می دهد: شرایط قبلا هم بد بود اما این روزها به شدت وخیم تر شده است. مقامات مسئول در غزه گزینه های محدودی را پیش روی خود دارند و همین باعث فاجعه بارتر شدن اوضاع شده است. متاسفانه اگر روند ورود زباله ها و فاضلاب به دریا با همین سرعت و شدت ادامه پیدا کند، لایه های آب دار زمین به تدریج کاهش پیدا می کند و در آن صورت با فاجعه زیست محیطی به مراتب خطرناک تری روبرو خواهیم شد.

تنها شناگران نیستند که نگران وضعیت این روزهای ساحل غزه هستند. ملینا شاهین، همکار پیرس در یونیسف در نزدیکی ساحل زندگی می کند و نگران تاثیر این وضعیت روی سلامت فرزندانش است. او در این باره می گوید: زندگی کردن کنار ساحل یک مزیت به حساب می آید اما بوی تعفن هر روز باعث سردرد من می شود. نمی توانم به بچه هایم بگویم برای دیدن دریا به بالکن نروند. برای دیدن این منظره هزینه کرده ایم اما حالا با یک فاجعه زیست محیطی روبرو هستیم.

در حالی که ساکنان ثروتمندتر گزینه هایی مانند اجاره استخرهای خصوصی برای 12 ساعت به مبلغ 80 یورو را پیش روی خود دارند، بیشتر ساکنان غزه از چنین شرایطی محروم هستند.

دومین راه موجود رفتن به شمال غزه و منطقه هم مرز با اسرائیل است که آب تمیزتری دارد. با این حال بسیاری شنا کردن و حتی ماهیگیری در همین آب آلوده را انتخاب می کنند. یکی از این افراد، طیب قنیطره است که به همراه همسر و فرزندانش به ساحل آمده است. او با بیان این که آخرین بار سه هفته پیش به ساحل آمده بود، حرف هایش را این طور بیان می کند: در اخبار شنیدم که شنا کردن در آب دریا به دلیل فاضلاب به هیچ وجه امن نیست اما بچه ها به شنا کردن نیاز دارند. این تنها جایی است که می توان در آن از کسالت باری این روزهای غزه فرار کرد. به تدریج به این بو نیز عادت می کنیم.