آقای فردوسی پور؛ عشق قاضی خوبی نیست

مجله تماشاگر: تکلیف عادل شاید با خودش هم روشن نیست. او خوب می داند که هر بار تعیین بهترین گل ماه را به نظرسنجی می گذارد، گل های متوسط بازیکنان پرسپولیس و استقلال بالاتر از گل های ممتاز سایر تیم ها قرار می گیرند. از آن سو اما مجری نود به تجربه فهمیده است که وقتی پای این دو تیم را از چنین نظرسنجی هایی قطع می کند، آمار پیامک های دریافتی اش با افت فاحش مواجه می شود. همین برزخ، گاه و بیگاه عادل را به مسلخ می کشاند. با اینحال او سعی می کندوسط کار را بگیرد؛ یعنی هم از سرخابی ها در مسابقه اش کاندیدا داشته باشد و هم با اصرار و التماس بخواهد بدون توجه به رنگ ها صرفا بهترین گل را انتخاب کنند. با این همه، بارها روشن شده حتی این فرمول هم جواب نمی دهد و چنین مسابقاتی خیلی زود تبدیل به رقابت تنگاتنگ پرسپولیس و استقلال می شود. آخرین نمونه اش هم همین هفته گذشته؛ جایی که گل محمدرضا خلعتبری به ملوان با 35 درصد آرا اول شد تا مثلا گل استثنایی کاوه رضایی به ژاپن در بازی های آسیایی امیدها با 11 درصد چهارم شود!

رسانه ها و منتقدان امروز در حالی از مردم می خواهند در مورد نظرسنجی های تلویزیونی و اینترنتی منصفانه عمل کنند که تا همین چند سال پیش رویه ای کاملا معکوس در این مورد تشویق می شد. حدود دو سال پیش فرهاد مجیدی در یک نظرسنجی اینترنتی و در رقابتی تنگاتنگ با کریم باقری عنوان محبوبترین بازیکن جهان را به دست آورد؛ آنچه بدون بسیج عمومی و تشویق شونده هواداران فوتبال برای کلیک کردن، هرگز قابل دستیابی نبود.


بدون تردید برگزیده شدن یکی مثل مجیدی به عنوان کذایی «محبوب ترین بازیکن دنیا»، بیشتر به یک طنز مهیج شباهت داشت که حتی می توانست سوژه فانتزی مناسبی برای ژورنالیست های غربی و مخاطبانشان باشد. چه اینکه یقینا خود مجیدی هم اعتراف می کند اگر قرار باشد چنین رنکینگی از محبوب ترین بازیکنان جهان به صورت واقعی و بدون «سوءاستفاده از رایانه» شکل بگیرد، نام او - که حتی برای درصدقابل توجهی از مردمان آسیا نیز ناشناخته است - بین صد نفر اول هم به چشم نخواهد خورد! این اتفاق البته قبل تر هم در نظرسنجی مشابه برای علی کریمی رخ داده بود، اما نه تنها کسی کاربران فوتبالدوست ایرانی را به خاطر این رفتار متعصبانه شان ملامت نکرد، بلکه اهمیت دادن بیش از حد رسانه ها به آن موضوع، کمک کرد تا استقلالی ها هم وارد گود شوند.

آن روز منتقدان باید تذکر می دادند این اتفاقی نیست که باعث غرور و افتخار ملی ایرانیان شود، اما درست زمانی که شرکت امین متوسل زاده در مراسم اهدای نشان جوانمردترین ورزشکار سال جهان با حضور علی دایی در مهمترین برنامه های فیفا به عنوان عضو کمیته فوتبال این فدراسیون جهانی، زیر سایه انتخاب کلیکی امثال علی کریمی و فرهاد مجیدی قرار گرفت، معلوم بود که ما در حال جا انداختن یک فرهنگ غلط در این کشور هستیم.

در واقع وقتی برای یک نفر پاداشی در نظر گرفته می شود که نه استحقاق آن را دارد و نه متوجه زحمات و فعالیت های او است، نمی توان برای آن جشن گرفت و پایکوبی های آنچنانی راه انداخت. آن زمان رسانه ها یادشان رفت به کاپیتان های سرخ و آبی بگویند عنوان پرطمطراق و دروغینی که به آنها اختصاص یافته، بیشتر از آنچه محصول توانایی های منحصر به فردشان باشد، حاصل مرارت های برخی از سینه چاک ترین هوادارانشان پای رایانه است که با توجه به وضعیت ملال آور و اسفبار سرعت اینترنت در ایران، به وضوح نشانه تعلق خاطر عمیق دوستدارانشان به آنها محسوب می شود.

مخلوط کردن عشق و انصاف البته مشکلی نیست که فقط مخصوص ما بوده باشد. طی سال های نه چندان طولانی برگزاری نظر سنجی اینترنتی برای تعیین محبوبترین بازیکنسال جهان، معمولا فوتبالیست هایی از کشورهای جهان سوم با حمایت هواداران اینترنت بازشان در کورس تصاحب این عنوان بوده اند؛ تا جایی که سال ۲۰۱۰ حتی یک بازیکن هندرواسی این جایزه را برد، آن هم در شرایطی که ایرانی ها با کلیک های پرشمارشان نیکبخت واحدی را تا پله هفتم این جدول بالا بردند اما اما خیلی زود عقب ماندگی مان از هندروس (!) را جبران کردیم و با پوشش وسیع رسانه ها، کاپیتان های دو تیم پرسپولیس و استقلال را به مرخاحل نهایی نظرسنجی و قسمت های فوقانی این رنکینگ کذایی رساندیم. همان زمان باید می فهمیدیم چنین تحول عظیمی یک زنگ خطر قابل توجه برای فوتبال دوستان ما به شمار می رود؛ آنها که حالا نظرات و عقایدشان را با شدت بیشتری به تعصب و سلیقه آلوده می کنند. وقتی چنین اتفاقی رخ می دهد و حتی بعضی مدیران باشگاه ها روی نتایج نظرسنجی محبوب ترین بازیکنان جهان مانورهای آنچنانی می دهند، چرا نباید اصالت و صداقت نظرسنجی های گسترده ای که مثلا در برنامه نود یا سایر موقعیت ها انجام می گیرد، به دلیل گرایش محض شرکت کنندگان در آنها به علایق رنگی شان زیر سوال برود و کارآمدی نتایج آنها مورد تشکیک قرار بگیرد؟ کاش کمی بیشتر برای نظرمان احترام قائل بودیم.


امروز نمی توان گله کرد که چرا هر کجا پای «انتخاب» به میان کشیده می شود، خیلی از ایرانی ها عنان عدل را از کف می دهند و رو به تعلقات خاطر خودشان می آورند. این راهی است که آنها از رسانه ها، مسئولان و بقیه مجاری فرهنگ سازی در ورزش ایران آموخته اند. به یاد بیاورید روزی را که در سال های نه چندان دور، رادیو و تلویزیون مکررا و رسما از مردم می خواستند با سر زدن به وب سایت فدراسیون جهانی وزنه برداری در پروسه انتخاب بهترین وزنه بردار جهان به نامزدهای ایرانی رأی بدهند و موجبات غرور و سربلندی کشورمان را فراهم بیاورند!

پایه اصلی اصلی کلیک های فله ای و مسیج های احساسی همان روز گذاشته شد. تا وقتی چنین رویکردی بین هواداران ورزش در ایران حاکم باشد، بدیهی است که حتی ضربه سر حنیف زاده که بعد از برخورد به مدافعان ذوب آهن وارد دروازه شد هم نسبت به گل های امثال رضایی و زینالی شانس بیشتری برای برگزیده شدن به عنوان زیباترین گل ماه خواهد داشت!