عکس: مصدق در دادگاه

فرادید: ۲۲ اردیبهشت روزی است که دادگاه تجدید نظر رای نهایی درباره دکتر مصدق نخست وزیر وقت ایران را صادر کرد.

دکتر مصدق در همان جلسه قرائت حکم دادگاه بدوی درخواست فرجام خواهی خود را مطرح کرد و از سرهنگ بزرگمهر وکيل تسخيري خود خواست تا تقاضاي تجديدنظر در رأي صادره را اعلام نمايد؛ وکيل مذکور نيز طي نامه اي در ۲ دي ماه ۱۳۳۲ به دادگاه تجديدنظر تقاضاي موکلش را به اطلاع مقامات مربوطه رساند.

اولين جلسه دادگاه تجديد نظر نظامي در تاريخ ۱۹ فروردين ۱۳۳۳ در باشگاه پادگان قصر تشکيل شد. مصدق موضوع صلاحيت دادگاه را بار دیگر مطرح و اعلام کرد جاي محاكمه اعضاي كابينه (نخست وزير و وزيران) ديوان عالي كشور است نه محکمه نظامی.

او در جلسات دادگاه بدوی نیز دفاعیات خود را بر پایه عدم صلاحیت دادگاه نظامی مطرح و سعی می کرد با دلایل حقوقي و گاه با سخره گرفتن یا عتاب و بعضا بی اعتنایی به دادگاه اعتبار دادگاه را زیر سوال ببرد؛ ژست‌ها و حرکات جالب وی در طول جلسات دادگاه نیز در آن زمان به سوژه عکاسان و جراید تبدیل شده بود.

دادگاه تجدید نظر سرانجام در ۲۲ اردیبهشت به کار خود پایان داد و در این روز سرلشکر جوادي رئيس دادگاه تجديدنظر ختم آخرين جلسه دادرسي را اعلام کرد. بدين ترتيب پس از بيست و شش جلسه بحث و بررسي، هيئت دادرسان براي اعلام رأي دادگاه وارد شور شدند و بعدازظهر همان روز دادگاه رأي خود را اعلام کرد و به این ترتیب پرونده محاکمه نخست وزیر معزول ایران بسته شد.

رای دادگاه تجدید نظر از این قرار بود: ... اعمال و افعال مشاراليه از ساعت يک روز ۲۵ الي ۲۸ مرداد منفرداً و مجتمعاً به طور واضح و روشن منطبق با ماده ۳۱۷ قانون دادرسي و کيفر ارتش بوده و با در نظر گرفتن اينکه دادستان ارتش از حکم دادگاه بدوي تقاضاي تجديد نظر نموده، نامبرده به استناد ماده ۳۱۷ قانون دادرسي و کيفر ارتش و رعايت ماده ۴۶ قانون کيفر عمومي از لحاظ تجاوز سن او از شصت سال محکوم است به سه سال حبس مجرد و بايد مدتي را که از تاريخ ۲۹ مرداد ۱۳۳۲ بازداشت بوده در حساب محکوميت او منظور نمود.