ستاد مبارزه با چرندیات (۱۶)

سوژه اول؛ انتشار عکس تخریب برج میلاد در جنگ، توسط عربستان!

به احتمال زیاد در چند روز اخیر در گروه های تلگرامی با این عکس گرافیکی و انیمیشن زیر مواجه شده اید، عکسی که با کپشن زیر در حال دست به دست شدن و نفرت پراکنی بین هموطنان است:

"بچه ها این عکسو عربها درست کردن سریع بعدش سپاه پاسداران در جواب این کلیپ انیمیشن رو درست کردن در جواب عربها"

پاسخ شایعه

تصویر شایعه، توسط عربستان تولید نشده و ارتباطی با تنش های سیاسی اخیر ندارد. این فوتو مونتاژ از آثار رضا ساسانیان با نام "تهران در جنگ" است که در سال ۹۲ منتشر شد! این تصویر تخیلی حاصل نگاه شخصی طراح آن است که با واقعیتها فاصله بسیاری دارد.

کلیپی که همراه این تصویر منتشر گردیده توسط سپاه تولید نشده، بلکه محصول گروه مردمی انیمیشن "فاطمة الزهراء(س)" می باشد. تابحال آثار فاخری از این گروه ارزشی شاهد بوده ایم.

این کلیپ اشاره به تقابل ایران با عربستان ندارد بلکه ضعف عربستان در برابر ظرفیتهای نیروهای مردمی یمن را به تصویر کشیده است.


سوژه دوم؛ از کریم باستانی تا بستنی، داستانی ساختگی!

ابتدا شما را به خواندن متن شایعه دعوت میکنیم:

«تا به حال به این اندیشیده اید که چرا هرگز در هیچ گزارش یا رسانه خارجی در مورد اینکه بستنی، این لیسیدنی پرطرفدار، در کجا و توسط چه کسی ساخته شد هیچ حرفی به میان نیامده؟! جواب این سوال در کتاب «مردم دوران مشروطه» در قفسه‌های خاک گرفته کتابخانه ملی موجود است که نیز افتخار دیگری است برای ما ایرانیان.

داستان از اینجا شروع میشه که فردی به نام کریم باستانی ملقب به کریم یخ فروش پسر جوانی از شهر ری در بازار آن زمان (خیابان جمهوری امروز) بساط یخ فروشی داشت….»

واقعیت:

متن که معلوم است توسط نویسنده‌ی خوش‌ذوقی نوشته شده است می‌توانست طنز شیرین خوبی باشد برای دمی خندیدن اما همین متن که به ساده‌گی طنز بودن آن هویدا ست، شده است مایه فخر و مباهات مردمی که پی‌ هویت خود در بستنی می‌گردند!

توضیح دادن در مورد این که چرا این متن طنز است کار سخیفی ست اما دانستن مطالبی درباره‌ی «بستنی» و «آیس کرم» خالی از لطف نیست.

متاسفانه در زبان فارسی هنوز منبعی وجود ندارد که در مورد ریشه‌ی واژه‌ها توضیح داده باشد اما خوشبختانه در زبان انگلیسی منابع معتبر زیادی وجود دارد برای همین کافی است «Ice Cream» را در وب‌گاهی مانند «Online Etymology dictionary» را جست‌وجو کنید تا بدانید واژه‌ی «آیس کرم» اولین بار در ۱۷۴۴ میلادی یا ۱۱۲۳ هجری خورشیدی به کار رفته است و قبل از آن هم در دهه‌ی هشتاد قرن شانزدهم با «آیسد کرم» …

بستنی به احتمال زیاد نوع تحول یافته نوشیدنی های یخ زده است. در قرن چهارم قبل از میلاد، اسکندر به نوشیدنی‌های یخ زده یا به اصطلاح امروز تگری (تگرگی)، علاقه فراوانی داشته و در مدارک باستانی نیز دیده شده که در سال ۶۲ قبل از میلاد، نرون، امپراتور روم گروه‌هایی را به کوهستان‌های آپنین (Apennines) می‌فرستاد تا برایش یخ و برف بیاورند، سپس آن را با شربت، پوره میوه یا عسل مخلوط می‌کرده و می‌خورد.

هزاران سال است که آب یخ زده در آسیا به مصرف خوراکی می‌رسد. مصرف مواد لبنی یخ زده، اولین بار در ادبیات چین باستان دیده شده است که قدمت این منابع به قرن دوازدهم برمی‌گردد. بازرگانان و ماجراجویانی چون مارکوپولو، روش تهیه یخ را از خاور دور به اروپا بردند. در ۱۶۶۰، کافه پروکوپ توسط یک ایتالیایی به نام کولتلی در پاریس افتتاح شد که در آن انواع یخ (طعم‌دار) و خامه یخ زده یا همان بستنی، تولید و عرضه می‌شد. بعد از آن، دسرهای یخی راه خود را به آمریکا باز کردند و در سال ۱۷۰۰ میلادی، فرماندار مریلند، از میهمانان خود با بستنی پذیرایی کرد.

در سال ۱۸۴۳ میلادی، اولین فریزر دستی چرخشی توسط نانسی جانسون اختراع و ثبت شد. در فاصله سالهای ۱۸۴۸ و ۱۸۷۳ بستنی‌ساز چرخشی دیگر به ثبت رسید و در سال ۱۸۵۱ اولین واحد صنعتی تولید بستنی توسط جاکوب فیوزل در بالتیمور راه اندازی شد. یک سال قبل از پایان قرن، آگوست گالین دستگاه هموژنیزه کننده را اختراع کرد که به ایجاد بافت نرم و خاص بستنی بسیار کمک کرد. با به وجود آمدن دستگاه‌های سردکننده مکانیکی، اولین فریزر افقی یک پارچه توسط اچ.اچ میلر ساخته شد که با آن قطعات کوچک بستنی، جداگانه فریز می‌شدند، اما اولین بستنی قیفی توسط یک مهاجر ایتالیایی به نام ایتالو مارچیونی در نیویورک تهیه شد و او قالب مخصوص خود را در ۱۹۰۳ به ثبت رساند و یک سال بعد به طور اتفاقی در نمایشگاه جهانی سنت لوئیسمعرفی شد. در این نمایشگاه، یک تولیدکننده نان شیرین اهل سوریه به نام حموی تعدادی نان شیرین را به شکل مخروط لوله کرد تا همسایه بستنی فروشش بتواند برای توزیع بستنی از آن استفاده کند. این شکل عرضه بستنی تا امروز، یکی از محبوب ترین شیوه ها باقی مانده است.

متن کامل این مطلب را در سایت غوزک پلاتینی بخوانید.

مطلبی درباره منشا ظاهری لباس های فارغ التحصیلی وجود دارد که سال هاست به یکی از سوژه های محبوب ایرانیان در شبکه های اجتماعی تبدیل شده است. مطلبی که شایعه ای بیش نیست!:

"لابد تا به حال شما هم دیده‌اید وقتی یک دانشجو در دانشگاه‌های خارج می‌خواهد مدرک دکترای خود را بگیرد، یک لباس بلند مشکی به تن او می‌کنند و یک کلاه چهارگوش که از یک گوشه‌ی آن یک منگوله آویزان است بر سر او می‌گذارند و بعد او لوح فارغ‌التحصیلی را می‌خواند. هنگامی که از شما سؤال می‌شود که این لباس و کلاه چیست چه پاسخی می‌دهید؟! هنگامی که از یک اروپایی یا ژاپنی و یا حتی آمریکایی سوال شود این لباس چیست که شما تن فارغ‌التحصیلانتان می‌کنید می‌گویند ما به احترام «آوی سنت» (ابن سینا) پدر علم جهان این لباس را به صورت نمادین می‌پوشیم. آنها به احترام «آوی سنت» که همان «ابن سینا»ی ماست که لباس بلند رداگونه می‌پوشیده، این لباس را تن دانشمندان خود می‌کنند. آن کلاه هم نشانه ی همان دستار است (کمی فانتزی شده) و منگوله‌ی آن نمادی از گوشه‌ی دستار خراسانی که ما ایرانی‌ها در قدیم از گوشه‌ی دستار آویزان می‌کردیم و به دوش می‌انداختیم. در اروپا و آمریکا علامت یک آدم برجسته و دانش‌آموخته را لباس و کلاه ابن سینا می‌گذارند، ولی ما خودمان نمی‌دانیم!"

این مطلب علاوه بر سایت‌ها و پیج‌ها و وبلاگ‌هایی که بدون ذکر منبع به اشاعه‌ی اکاذیب می‌پردازند در بخش خبری ۲۰:۳۰ و حتی سایت‌های رسمی خبری منتشر شده است. حتی در انیمیشن تلوزیونی «تاریخ از اینور» که به معرفی شخصیت‌های برجسته‌ی تاریخی ایران می‌پردازد هم در قسمت مربوط به ابوعلی‌سینا این مطلب غیر واقعی به کودکان یاد داده می‌شود. این شایعه در سایت خبری جهان نیوز

اما واقعیت چیست؟

با یک جستجوی ساده‌ی عبارت «academic dress» خودتان می‌توانید درباره ی منبع و منشأ این لباس بخوانید.

در باره‌ی لباس آکادمیک آمده است که «این لباس که امروزه به صورت گسترده در دانشگاه‌های انگلیس و ایالات متحده استفاده می‌شود، برگرفته از لباس دانشجویان دانشگاه‌های آکسفورد و کمبریج، که خود برگرفته از لباس آکادمیک و روحانی مسیحی در قرون وسطا در اروپا می‌باشد.»

در این باره بیشتر بخوانید . در این ویدئو هم درباره‌ی تاریخچه‌ی لباس فارغ‌التحصیلی موسوم به «academic dress» توضیح داده شده و عنوان می‌شود که این لباس روحانیون کاتولیک رومی در قرون وسطا در اروپا بوده که کم کم برای لباس مجامع علمی و آکادمیک آن زمان اروپا مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این سایت هم به تفصیل درباره‌ی تاریخچه‌ی شکل‌گیری این لباس توضیح داده و باز هم در هیچ کجای آن اسمی از ابن‌سینا نمی‌بینیم.

دیگر منابع ( اینجا و اینجا ) هم مطالب مشابهی در بر دارند. مانند اینکه این لباس در قرن ۱۲ میلادی در مجامع علمی اروپا به تقلید از لباس روحانیون کاتولیک استفاده می‌شده، سپس دانشگاه‌های آکسفورد و کمبریج این سنت را پایه گذاری کردند که در مراسم فارغ‌التحصیلی دانشجویان چنین لباسی بر تن کنند و سپس این سنت به سایر دانشگاه‌های انگلستان و آنگاه آمریکای شمالی رسیده است. چند منبع دیگر برای مطالعه‌ی تاریخ لباس آکادمیک ( اول ، دوم ، سوم ، چهارم )

سوژه چهارم؛ سفینه فضایی در چالوس!

عکسی عجیب و شگفت آور از حضور یک سفینه فضایی غوف پیکر در شمال ایران! عکسی که به سرعت در حال چرخسدن در شبکه های اجتماعی است و شعور مردم را نشانه گرفته است!

متن شایعه

"اینم سفینه فضایی تو شهر نور امروز جلو اداره پست "

"دیده شدن سفینه فضایی جاده چالوس بعد از مرزن آباد همین امروز "

پاسخ شایعه

هیچ گزارشی از پرواز شئ ناشناخته در آسمان مناطق ذکر شده در شایعات، دریافت نشده و این شایعه صحت ندارد. وجود شیئی بزرگ و ناشناخته با وضوح کامل در آسمان از چشم اهالی منطقه پنهان نمی ماند؛ چطور تنها یک یا دو نفر توانسته اند عکسی از آن شکار کنند؟! واکنش افراد حاضر در تصویر نشانگر مواجهه با رخدادی غیر طبیعی و خارق العاده نیست! احتمالا به آثار باد شدیدی که در حال وزیدن است اشاره دارند. اجزای آسمان مانند ابرها و بشقاب پرنده همواره ثابت است در حالی که در تصاویر تنها زاویه دوربین تغییر میکند؛ روشن است که عکسها حاصل نرم افزار های ویرایش تصویر هستند.

بشقاب پرنده ای که در آسمان این تصاویر گنجانده شده، در اصل یک پوستر گرافیکی اثر هنرمند فنلاندی "Jukka Korhonen" است!

پیش تر نیز چند نسخه خارجی از این شایعه با جایگزین کردن این پوستر در آسمان ساخته شده بود که اسباب فریب و وحشت بسیاری را فراهم کرد!

جزئیات دقیق و مناسب این پوستر، آن را به عنصری مناسب برای مونتاژ در تصویر هر آسمانی بدل کرده است! فرماندار چالوس نیز این تصاویر را جعلی دانست و انتشار آنها را برای تشویش اذهان مردم و یا برانگیختن حس کنجکاوی آنان عنوان نمود.