ستاد مبارزه با چرندیات (۳۶)

برترین ها: «ستاد مبارزه با چرندیات» عنوانِ یک جریان بود که با صفحه ای در فیسبوک شروع به کار کرد و بسیار قوی و حساب شده به جنگ دروغ های اینترنتی و شایعاتی که به عنوان واقعیت به خورد مردم داده می‌شد، رفت.

در این سری مطالب سعی داریم به کمک داده های این صفحه و سایت های مرتبط، به بررسی دروغ ها و شایعات مشهوری که در هر از چند گاهی در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به راه می افتند بپردازیم و با مستندات آن ها را برای شما تحلیل کنیم تا شاید قدم کوچکی در مسیر آگاه سازی مخاطبان عزیز باشد و باعث شود مِن بعد هر چیزی را که در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی دیدیم، سریع باور نکنیم. جدا از این گونه موارد، سعی در معرفی تکنیک های مبارزه با شایعات و مغالطه ها را در این سری مطالب داریم. با ما همراه باشید.

******

سوژه اول؛ روزه داری سه و نیم ساعته در روستای وکان عمان

با توجه به موقعیت جغرافیایی عمان، طول روز سه ساعته در آن ممکن نیست.

متن شایعه

" روستایی در عمان هست که ساکنان آن تنها سه ساعت و نیم روزه می گیرند! در حالی که مردم بیشتر کشورهای اسلامی از جمله ایران یکی از طولانی ترین روزهای سال را برای ایام ماه مبارک رمضان تجربه می کنند٬ مردم روستایی در سلطان نشین عمان٬ به دلیل شرایط جغرافیایی منطقه شان٬ در ماه رمضان تنها به مدت سه ساعت و نیم روزه می گیرند. این روستا در ارتفاع ۲۰۰۰ متری از سطح دریا در منطقه نخل واقع در استان باطن در جنوب عمان و در فاصله ۱۵۰ کیلومتری مسقط پایتخت این کشور قرار دارد و دسترسی به آن به سختی امکان پذیر است. هوای این روستا در تابستان معتدل و در زمستان بسیار سرد است و خورشید ساعت ۱۱ صبح طلوع و در ساعت ۱۴:۳۰ غروب می کند و به این ترتیب طول روز فقط سه ساعت و نیم است. "

پاسخ شایعه

زمان روزه داری از فجر تا غروب خورشید و مرتبط با عرض جغرافیایی هر ناحیه است نه ارتفاع از سطح دریا و با توجه به موقعیت جغرافیایی عمان، طول روز سه و نیم ساعته در این کشور ممکن نیست! استقرار روستای "وکان" در مناطق کم ارتفاع و مجاور کوهستان، موجب شده آفتاب حدود سه ساعت رویت شود، اما تاثیری در زمان طلوع و غروب خورشید و مدت روزه داری در این منطقه ندارد!

وزارت گردشگری عمان نیز این موضوع را تکذیب و وزارت اوقاف و امور دینی این کشور هم آن را محال اعلام کرده است.

در رمضان امسال، مدت زمان روزه داری در این روستا و نواحی اطراف حدود پانزده ساعت می باشد.


سوژه دوم؛ دزدیده شدن هنرپیشه زن مصری در قاهره توسط داعش!

این کلیپ واقعیت ندارد و مربوط به یک آیتم تلوزیونی در کشور مصر است!

متن شایعه

" التماس و اشکهای هنر پیشه زن مصری که اسیر داعش شد
جالبه که از تو استودیو قاهره در حال بازی دزدیده شد!!!! "


پاسخ شایعه

ویدیوی منتشر شده یک آیتم تلویزیونی است و حضور داعش در قاهره صحت ندارد!

در این ویدیو "هبه مجدی" بازیگر مصری نادانسته وارد یک دوربین مخفی می شود که توسط عوامل برنامه تلویزیونی "مینی داعش" ترتیب داده شده بود!


بازیگران نقش داعش او را تحت انواع فشار های روانی و چالش هایی همچون ازدواج با فرمانده داعش یا مرگ و حضور پلیس و پوشیدن جلیقه انفجاری قرار می دهند! تیتر جنجالی و فریبنده استفاده شده برای این مطلب توسط شبکه "العالم" و عدم توجه مخاطبین به علامت تعجب پس از تیتر و متن گزارش، سرآغاز ایجاد و بسط این شایعه بوده است!


سوژه سوم؛ عکس ۱۲ سالگی وزیر آموزش فرانسه در حال چوپانی در مراکش!

تصویر دختر چوپان به وزیر آموزش فرانسه تعلق ندارد و او از ۴ سالگی در فرانسه بوده است!

متن شایعه

" عکس سمت چپ دختر 12ساله مراکشی در حال چوپانی. عکس سمت راست همان دختر پس از 20سال وزیر آموزش فرانسه.
همه چیز به تلاش آدمها بستگی داره. "


پاسخ شایعه

تصویر منتسب به چوپانی وزیر فعلی آموزش فرانسه در کودکی، صحت ندارد! "نجاه بلقاسم" در سن ۴ سالگی به فرانسه مهاجرت کرده، و در ۱۲ سالگی در فرانسه مشغول تحصیل بوده است! پدر او در فرانسه کارگر ساختمان بوده و دلیلی برای اشتغال نجاه بلقاسم به چوپانی در مراکش، وجود ندارد!

تصویر این کودک چوپان ابتدا در سال ۲۰۱۲ همراه با مطلبی درباره کار اجباری کودکان منتشر شد و هیچ موردی مبنی بر انتساب آن به وزیر آموزش فرانسه عنوان نشده است.

این شایعه در سایت های مختلف، علیرغم تناقضات آشکار، بارها منتشر شده است.


سوژه چهارم؛ از شایعه تا واقعیت مرگ سگ حبیب

روز گذشته خبر مرگ سگ حبیب محبیان بعد از او در شبکه های اجتماعی دست به دست می چرخید و رضا کیانیان بازیگر کشورمان با انتشار عکس هایی و متنی به این موضوع واکنش نشان داد.

رضا کیانیان در مورد مرگ سگ حبیب محبیان بعد از او با انتشار عکس های زیر نوشت:

وقتی حبیب، هنرمند پرسابقه پاپ ایران درگذشت ، سرانجام پس از کلی کش و واکش جسد او را در روستای نیاسته کتالم رامسر به خاک سپردند … و سر و صداها خوابید!

اما دیروز در خبرها آمد که سگ حبیب، بِلَکی بعد از مرگ صاحبش، دیگر نه آب خورد و نه خوراک! تا اینکه دیروز او هم فوت کرد!

قصه های زیادی در مورد وفای سگ وجود دارد. از دیر باز تا اکنون… و هر بار تلنگریست به عمق جان ما، تا از سگ بیاموزیم و به او احترام بگذاریم. این نشانه ای بود از پاکی و صداقت و آمرزش و مهربانی حبیب.

البته با گذشت زمان شایعه بودن این خبر ثابت شد و رضا کیانیان در پست دیگری نوشت:

با ببخشید فراوان. ساعت یک آقای یغما گلرویی اطلاع دادند که ماجرای مردن سگ حبیب شایعه است! خانواده مرحوم حبیب این خبر رو تکذیب کردند و گفتند آن سگ زنده است ولی چیزی نمی خوره. منو ببخشید برای این شایعه