فیلم: چرا خمیازه مسری است؟

وب سایت ویدوآل: آه! ببخشید. تا حالا شده خمیازه بکشین چون یکی دیگه خمیازه کشیده است؟ شما لزوما خسته نیستین، اما با این حال یهو دهنتون رو چهارتاق باز می‌کنیند و یه خمیازه‌ی بزرگ میاد بیرون! این پدیده با اسم خمیازه مسری شناخته می‌شود و با این که دانشمندان هنوز کاملا نمی‌دونند که چرا این اتفاق می‌افتد! در حال حاضر نظریه‌های زیادی در حال تحقیق دربارش وجود دارد. بیایید به تعدادی از شایع‌ ترین‌هایشان نگاهی بیندازیم، قبل از این که برویم سراغ یک نظریه ی روانشناسی با دو نظریه‌ی فیزیولوژیکی شروع می‌کنیم.

اولین نظریه‌ی فیزیولوژیکیمان می‌گوید خمیازه‌ی مسری توسط یک محرک خاص به راه می‌افتد. خمیازه‌ی اولیه و به آن الگوی عمل ثابت می‌گویند. به الگوی عمل ثابت مثل یه عکس العمل غیر ارادی نگاه کنید. خمیازه‌ی شما باعث می‌شود من خمیازه بکشم. مثل تاثیر دومینو. خمیازه ی یه نفر، در آدم کناریش که شاهد این عمل بوده است خمیازه ایجاد می‌کند. وقتی که این ریفلکس شروع می‌شود، باید دوره‌ اش رو بگذروند. تا حالا سعی کردین جلوی یه خمیازه ای رو که شروع شده است را بگیرید؟ اساسا غیر ممکنه!

یه نظریه‌ی دیگه‌ی فیزیولوژیکی به تقلید ناآگاهانه یا اثر آفتاب پرست معروف است، این زمانی اتفاق می‌افتد که شما رفتار یک نفرو بدون این که بدونید تقلید می‌کنید، یک حرکت ماهرانه و مقلدانه‌ی غیر عمدی است. مردم به تقلید حالت دیگران گرایش دارند. اگه شما نزدیک کسی نشستید که پاهاشو روی هم انداخته ممکن است پاهاتونو رو هم بندازید این نظریه پیشنهاد می‌کند که ما وقتی می‌بینیم یکی دیگه خمیازه می‌کشد خمیازه می‌کشیم، چون ناآگاهانه داریم رفتارش رو تقلید می‌کنیم.

دانشمندان معتقدند که تاثیر آفتاب پرست به دلیل وجود تعدادی نورون به نام نورون‌های آیینه‌ای امکان پذیر است، نورون‌های آیینه‌ای نوعی از سلول‌های مغزی هستند که وقتی ما یک عملی را انجام می‌دهیم و وقتی یک نفر دیگه رو می‌بینیم که همان عمل را انجام می‌دهد، یکسان پاسخ می‌دهند. این نورون‌ها در یادگیری و خود آگاهی اهمیت دارند.

برای مثال مشاهده‌ی انجام یک عمل فیزیکی توسط یک نفر مثل بافتن یا رژ زدن می‌تواند بهتان کمک کند تا شما همان اعمال رو دقیق‌تر انجام بدهید. مطالعات تصویرسازی عصبی که اف ام آر آی تصویرسازی کارکردی تشدید مغناطیسی به ما نشان می‌دهد که وقتی ما می‌بینیم که یک نفر خمیازه می‌کشد یا حتی صدای خمیازه‌ش رو می‌شنویم قسمت خاصی در مغز که خونه‌ی این نورون‌های آیینه‌ ایه فعال می‌شود که در پاسخ، باعث می‌شود ما با عملی مشابه جواب بدیم.

یک خمیازه نظریه‌ی روانشناسیمون هم با این نورون‌های آیینه‌ای سر و کار دارد، ما اسمشو می‌گذاریم خمیازه‌ی همدلی. همدلی توانایی درک چیزی است که دیگران حس می‌کنند و در احساساتشون سهیم شدند، یک توانایی مهم برای حیوانات اجتماعی‌ مثل ما است. به تازگی دانشمندان علوم اعصاب دریافتند که زیرمجموعه‌ای از نورون‌های آینه‌ای به ما اجازه‌ی یکدلی با احساس دیگران رو در یک سطح ژرف‌تر می‌دهد. دانشمندان این پاسخ همدلانه به خمیازه رو در حال آزمایش روی اولین نظریه که گفتیم الگوی عمل ثابت پیدا کردند، این مطالعه بر پا شده بود تا نشون بدهد که چه طور سگ‌ها در برابر صدای خمیازه‌ی یک انسان واکنش خمیازه رو به نمایش می‌گذارند.

حال آن که مطالعات نشون داد، این ادعا درست بوده است، اون‌ها چیز جالب دیگه‌ای رو پیدا کردند، سگ‌ها بیش‌تر دربرابر خمیازه‌های آشنا خمیازه کشیدند مثل صاحباشون تا خمیازه‌های ناآشنای غریبه‌ها. به دنبال این تحقیق، همچنین مطالعه‌های دیگه ای روی انسان‌ها و پستانداران نشان داد که خمیازه‌ی مسری در بین دوستان بیش‌تر از غریبه‌ها اتفاق می‌افتد.

در حقیقت خمیازه‌ی واگیردار حدودا وقتی چهار یا پنج ساله‌ایم شروع می‌شود. زمانی که کودکان در حال پرورش توانایی تشخیص دادن احساسات دیگران هستند. با این حال، در حالی که مطالعات علمی جدیدتر در تلاشند که ثابت کنند، خمیازه‌ی مسری بر اساس توانایی همدلی است، تحقیقات بیش‌تری لازم است تا چیزی را که واقعا اتفاق می‌افتد را روشن کند.

امکانش وجود دارد که کاملا جوابش توی نظریه‌ی دیگه‌ای باشد. دفعه‌ی دیگه که درگیر یک خمیازه شدید، یک ثانیه وقت بذارید و به این فکر کنید که دقیقا چه اتفاقی افتاده است. داشتین به خمیازه فکر می کردید؟ کسی نزدیکیتون خمیازه کشید؟ یه آدم غریبه بود یا یه آشنا؟ و این که الان دارید خمیازه می کشید؟

در صورت پخش نشدن ویدئو بر روی تصویر زیر کلیک کنید.