عزاداری به سبک زنان قاجار

خبرگزاری ایسنا: کاربرد هنرهای سنتی گذشتگان و استفاده از پارچه‌های قلمکار در تزئین حسینیه سادات اخوی آن چنان خودنمایی می‌کند که هر کسی از در وارد می‌شود، نظرش بعد از این هنر، به حضور پررنگ زنان در این مراسم جلب ‌می‌شود.

به حسینیه ۲۰۰ ساله سادات اخوی که وارد می‌شوی استفاده از پارچه‌های قلمکار با نقش‌های شیر و خورشید، طاووس، انسان‌های بالدار و ذکر ائمه صحنه متفاوتی از آذین بندی تکایا در ماه محرم را نشان می‌دهد و شاید از ذهن هر کسی این فکر به سرعت عبور کند که ای کاش تکایا و حسینیه‌های دیگر هم از ترئینات این حسینیه الگوبرداری و به جای استفاده از تجملات، از سادگی و در عین حال زیبایی هنرهای سنتی در تزئینات تکایا و هیئت‌هایشان استفاده کنند.

گفته می‌شود حسینیه سادات اخوی یکی از قدیمی‌ترین تکایای تهران است. این حسینیه را حاج سید ابراهیم تقوی در محله اودلاجان و در زمان فتحعلی شاه قاجار بنا کرده است. از آنجایی که فتحعلی شاه قاجار به حاج سید ابراهیم تقوی «اخوی» می‌گفته این تکیه به «سادات اخوی» شهرت پیدا می‌کند.

سقف حسینیه را خیمه‌ای که به وسیله سه چوب علم شده، پوشانده‌ است. این حسینیه چند تخته چادر دارد که جنس یک تخته‌ی آن از کرباس است و در فصل گرما از آن استفاده می‌شود. از مابقی چادرها زمانی که هوا سرد می‌شود، استفاده می‌کنند. چادرهای تابستانی تکه دوزی‌هایی با معنا و مفهوم خاص دارند.

قدیمی‌ترین چادر حسینیه ۸۰ ساله است و آن را مرحوم خیام در اصفهان دوخته است. دومین چادر را نیز مرحوم خیام در سال ۱۳۴۵ دوخت، سومین چادر در سال ۱۳۷۵ توسط استاد علوی در اصفهان آماده شد. آخرین چادر نیز در سال ۱۳۹۴ از جنس برزنت برای حسینیه دوخته شد.

قدمت پارچه‌های مشکی که دور تا دور حسینه را پوشانده، آنقدر زیاد است که برخی از آنها سوراخ یا پاره شده‌اند، جای مرمت چندباره روی برخی از پارچه‌های دور حسینیه دیده می‌شود. یکی از خادمان حسینیه در پاسخ به خبرنگار ایسنا که چرا همچنان از این پارچه‌ها استفاده می‌شود، می‌گوید: بانی حسینیه وصیت کرده که از همین پارچه‌ها برای سیاه‌پوش کردن حسینیه استفاده کنند.

با وجود گذشت دو قرن هنوز هم مراسم مذهبی به شکل سنتی خودش در حسینیه سادات اخوی برگزار می‌شود و روضه خوان‌هایی از سه نسل به نوبت پای منبر حسینه می‌روند و روضه یا زیارت عاشورا می‌خوانند.

بعد از هر روضه، جمعیت حسینیه بیشتر و بیشتر می‌شود؛ تا جایی که بسیاری مجبورند در کوچه و بیرون از آن در مراسم عزاداری مشارکت کنند. بیشترعزاداران این مراسم را زنان تشکیل می‌دهند، در یک طرف حیاط مردان و در طرف دیگر و سراسر حیاط، زنان حضور دارند. گفته می‌شود در گذشته این مراسم مختص زنان بوده است.

مراسم پذیرایی از عزادارن در کوچه حسینیه سادات اخوی و با نان قندی و سرو چای در استکان‌ و نعلبکی انجام می‌شود. در گذشته رسم بر این بوده تا در این مراسم از مهمانان با قهوه قجری پذیرایی کنند.

این حسینیه در طول سال در ۲۳ مناسبت، از ولادت‌ها گرفته تا شهادت‌ها و عیدها، برنامه اجرا می‌کند.