رهايي از شر گول زنك

تصور كنيد كودك‌تان عادت كرده با خوردن پستانك به خواب رود و شما در نيمه‌هاي شب با هر بار افتادن پستانك از دهان كودك و بيدار شدنش، مجبور باشيد بيدار شويد و براي ساكت كردن گريه‌اش دوباره پستانك را به دهان كودك بگذاريد. بچه‌ها با گريه كردن ارتباط برقرار مي‌كنند. گاهي هم فقط گريه مي‌كنند تا آرام شوند و به‌دنبال چيزي مي‌گردند تا آرام‌شان كند. پدر و مادر هميشه نمي‌توانند كنار بچه باشند و به همين دليل چيزي مانند پستانك ساخته شده تا بچه‌ها را كمي سرگرم كند و مادر خسته از نگهداري كودك بتواند كمي استراحت كند اما مشكل اينجاست كه گاهي اين جايگزين گول زنك مي‌تواند جاي مادر و بقيه سرگرمي‌هاي محيط را بگيرد و باعث اعتياد بچه به پستانك شود. پستانك ممكن است بهترين وسيله براي آرام كردن يك نوزاد باشد؛ ولي با بزرگ‌تر‌شدن بچه و رسيدنش به دوران نوپايي ديگر استفاده دائم از پستانك چندان مناسب نيست. بعضي از متخصصان كودك معتقدند بهترين زمان براي كنار گذاشتن پستانك از شروع يك سالگي است. يعني از زماني كه كودك شروع به صحبت‌كردن مي‌كند و نخستين كلمات را به‌طور نامفهوم به زبان مي‌آورد. اعتياد به پستانك در اين زمان باعث مي‌شود كودك زمان كمتري دهانش خالي باشد و همان صداهاي نامفهوم را ايجاد كند و به‌اصطلاح تمرين حرف زدن كند. خوردن پستانك براي كودكاني كه مشكلاتي در زمينه حرف زدن دارند عوارض بيشتري دارد و توصيه نمي‌شود. دليل ديگر براي كنار گذاشتن پستانك در اين سن اين است كه مكيدن يك شي مثل آن، يا انگشت دست در طولاني مدت، آن هم هنگامي كه دندان‌ها در حال در آمدن هستند، مي‌تواند باعث تغيير شكل دندان‌ها و نحوه رشد آن‌ها شود. اگرچه اين تغييرات دنداني موقتي هستند و معمولا چند ماه بعد از كنار گذاشتن پستانك به فرم طبيعي خود برمي‌گردند اما مي‌توانند در همان دوره كوتاه هم باعث مشكل شوند. به غيراز اين مشكلات، پستانك‌ها به خاطر اينكه يك جسم خارجي هستند كه مدام در دهان كودك قرار دارند و گاهي هم با دست او به روي زمين مي‌افتند، هرچقدر هم پدر و مادر تلاش كنند باز هم يكي از روش‌هاي انتقال ميكروب‌ به بدن كودك هستند. عفونت‌هاي گوش يكي از شايع‌ترين عفونت‌هاي ناشي از مصرف پستانك است و در بچه‌هايي كه مشكلات گوش مياني دارند هم بيشتر ايجاد مشكل مي‌كند. رعايت بهداشت پستانك در زمان استفاده از آن لازم است، اما بهترين كار همان ‌استفاده‌نكردن از آن است. بهترين روش براي كنار گذاشتن اين عادت مثل همه عادت‌هاي ديگر، به‌صورت تدريجي است. براي كنار گذاشتن پستانك مي‌توانيد از روش‌هاي زير استفاده كنيد.



اين روش هم براي بچه‌هاي كوچك و هم كودكان بزرگتري كه عادت به پستانك دارند به كار مي‌رود. بد طعم كردن پستانك باعث مي‌شود كودك علاقه زيادي به مكيدن آن نداشته باشد. با اين روش زمان خوردن پستانك را محدود مي‌كنيد و به‌تدريج عادت آن توسط كودك فراموش مي‌شود. توجه داشته باشيد كه به هيچ وجه براي بد طعم‌كردن پستانك از موادي مانند فلفل يا مواد صنعتي مضر استفاده نكنيد. معمولا داروخانه‌ها مواد مخصوص براي اين‌كار دارند.



پستانك را مي‌توانيد به راحتي خراب كنيد و يك سوراخ كوچك روي آن ايجاد كنيد تا مكيدن آن سخت‌تر شود. با اين روش كودك بعد از مدتي از خوردن آن خسته مي‌شود و آن‌را به كناري مي‌گذارد. با اين روش مي‌توانيد زمان استفاده از پستانك و ميزان علاقه كودك به آن‌را كم كنيد. اما بايدمراقب باشيد در جريان خراب كردن پستانك به هيچ وجه كاري نكنيد كه احتمال كنده شدن تكه‌اي از آن و بلعيدن آن توسط كودك وجود داشته باشد.


جداكردن بچه‌هاي بزرگ‌تر از پستانك هم به اين دليل كه آنها مدت بيشتري از اين وسيله استفاده كرده‌اند و بيشتر عادت كرده‌اند و هم به اين دليل كه شخصيت‌شان رشد يافته‌تر است و مفهوم از دست دادن و بهانه گرفتن را مي‌فهمند، سخت‌تر است. اما براي كودك يك ساله بهانه‌گيري براي از دست دادن پستانك ممكن است خيلي ساده و در حد يكي دو روز گريه‌كردن باشد. هرچه زودتر پستانك را از كودك بگيريد، ميزان بي‌قراري او هم كمتر خواهد بود.



توجه داشته باشيد گاهي كودك احتياج به مكيدن چيزي دارد. مثل زماني كه در حال درآوردن دندان است و لثه‌هايش مي‌خارند. جدا كردن پستانك در اين زمان‌ها ممكن است باعث روي آوردن كودك به مكيدن چيزهاي ديگري مثل انگشتان دستش شود. يادتان باشد كه درصورت عادت كودك به مكيدن انگشتان دست، به راحتي پستانك نمي‌توانيد آن‌را از كودك جدا كنيد.



گاهي پدر و مادر‌ها بيشتر از بچه‌ها به پستانك علاقه دارند؛ به‌خصوص آن‌هايي كه از گريه‌هاي مداوم بچه‌ها و بي‌خوابي به مرز انفجار رسيده‌اند. دادن پستانك آنقدر‌ها هم كه فكر مي‌كنيد كار بدي نيست و در بعضي شرايط مي‌تواند حتي مفيد هم باشد.
هنگامي كه كودك بيش از حد غذا مي‌خورد يا شير مي‌خواهد مي‌توان به او پستانك داد. پستانك را با كمي آب ميوه طعم‌دار كنيد و به كودك بدهيد. با اين‌كار از چاق شدن كودك هم جلوگيري مي‌كنيد. در خيلي از اين مواقع نياز كودك به خوردن بيشتر به خاطر علاقه‌اش به مكيدن است يا خارش لثه كه با پستانك مي‌توان اين مسئله را كنترل كرد.
مي‌توانيد هنگامي كه كودك‌تان بي‌موقع يا در زمان نامناسبي تقاضاي شير خوردن يا غذا خوردن كرد، با پستانك مدتي حواسش را پرت كنيد. پستانك موقتا او را آرام مي‌كند تا شما غذايش را آماده
كنيد.
هنگامي كه كودك هنوز شير مادر مي‌خورد، نوك سينه را گاز مي‌گيرد يا زياد به شير خوردن علاقه نشان نمي‌دهد ميتوان مدتي به او پستانك داد. اين حالت معمولا بين يك تا۲ سالگي اتفاق مي‌افتد.



پستانك را جايي مخفي كنيد. براي كودك در‌باره نبودن پستانك قصه بگوييد. اين‌كه پستانك الان در دست ني‌ني مهربان و كوچكي است كه پستانك نداشته يا پرنده خنده‌داري كه از پنجره آمده و پستانك را اشتباهي گرفته تا براي بچه‌اش ببرد. تخيل خود كودك را هم به كار بگيريد. پدر و مادر‌ها معمولا هركدام يك شخصيت خيالي دارند كه گم شدن يا پنهان شدن وسايل اضافي كودك را گردن او مي‌اندازند. آقا شغاله، فرشته كوچولوها، اژدر پشمك به سر، بعضي از متهمان گم شدن پستانك بچه‌ها هستند. حواس‌تان باشد داستان‌هايي كه تعريف مي‌كنيد باعث ترساندن كودك نشود و راه‌حلي هم براي بازگرداندن احتمالي پستانك براي كودك درنظر بگيريد. مي‌توانيد داستان‌هايي هم در مورد بچه‌هايي كه بزرگ شده‌اند و ديگر پستانك دوست نداشته‌اند، برايش تعريف كنيد و از او نظرش را راجع به اين داستان بپرسيد.



به بچه‌هاي بزرگي كه در حال ترك پستانك هستند به ازاي زمان‌هايي كه پستانك مصرف نمي‌كنند پاداش دهيد. از آن‌ها تعريف كنيد يا يك جايزه كوچك به آن‌ها بدهيد. اينكار باعث مي‌شود احساس خوبي داشته باشند و ديگر به آرامش خوردن پستانك فكر نكنند.



اين روش را مي‌توان براي بچه‌هاي بزرگ و كوچك استفاده كرد. براي بچه‌هاي بزرگ‌تر مي‌توان محدوديت استفاده از پستانك را توضيح داد كه مثلا فقط در زمان خواب يا زماني كه در سبد مخصوص بچه است مي‌تواند از آن استفاده كند و بچه‌هاي كوچك‌تر را هم مي‌توان شرطي كرد. يعني فقط در زمان‌هاي مخصوصي به آن‌ها پستانك داد و به‌تدريج اين زمان‌ها را هم كاهش داد.



اگر كودك‌تان سنش به درك، مفهوم معامله كردن يا عوض كردن مي‌رسد، مي‌توانيد از او بخواهيد پستانكش را با اسباب‌بازي خاصي عوض كند. او را به اسباب‌بازي فروشي ببريد و بخواهيد در قبال يك اسباب بازي پستانكش را به شما بدهد. در اين روش ممكن است چندبار سرتان كلاه برود و معامله به هم بخورد اما آرامش‌تان را از دست ندهيد. با جديت به او بگوييد كه كارش اشتباه است و برايش با آرامش توضيح دهيد. فراموش نكنيد كه قرار بود شما عادت پستانك را به‌تدريج از كودك‌تان دور كنيد.



اگر كودك‌تان ديگر بزرگ شده است اما هنوز پستانك دوست دارد زياد به‌خودتان دردسر ندهيد. بگذاريد به‌تدريج عادتش را ترك كند. برايش سرگرمي‌هاي ديگر فراهم كنيد تا توجهش را جلب كند و موقع عصرانه يا ميان وعده‌ها از خوردني‌هايي استفاده كنيد كه به جاي پستانك دستش بگيرد و آن‌را به دهان بگذارد.



خيلي از بچه‌ها در سن نوپايي بيشتر هنگامي پستانك مي‌خورند كه حوصله‌شان سر رفته است. درست مثل اعتياد به سيگار در بزرگسالي. براي ترك‌دادن آن‌ها بهتر است آن‌ها را هميشه سرگرم كنيد. استفاده از اسباب‌بازي‌هاي رنگي مختلف كه آن‌ها را براي مدت طولاني مشغول كند باعث مي‌شود حداقل در زمان‌هاي بازي از پستانك استفاده نكند و به‌تدريج مصرف آن را كنار بگذارد.

منبع : مجله شهرزاد