اختلال های روانی ایرانی ها از کجا آمده؟ (۱)

برترین ها: اندوه، بی‌انگیزگی، خستگی و بدبینی، همه علائم بیماری افسردگی هستند. این بیماری این روزها به قدری زیاد شده است که در بسیاری از خانواده ها، دست‌کم یک نفر به آن دچار است. این بیماری قرن جدید چیزی جز درد و اندوه برای بیمارش به دنبال ندارد و نه تنها خود فرد که اطرافیان را نیز بسیار آزار می‌دهد.

افرادی که دچار افسردگی می‌شوند، معمولا نمی‌توانند بیماری خود را از خانواده و دوستان نزدیک پنهان کنند. غمگینی، بی‌حوصلگی و احساس کرختی از علائم بارز افسردگی هستند. بیماران معمولا از عدم تمرکز، بی‌اشتهائی و کم‌خوابی نیز رنج می‌برند.

کریستینه رومل می‌گوید: «روشن‌گری از سوی اطرافیان برای مقابله و پیشگیری از رفتار منفعلانه، مهم و تعیین‌کننده است.»

بدترین اتفاقی که می‌تواند برای این بیماران رخ دهد، عدم به رسمیت شناختن بیماری‌شان از سوی اطرافیان است. گفتن جمله‌هایی مانند «بر خودت مسلط باش! همه گاهی حالشان بد است» باعث می‌شود که بیماران احساس کنند که مورد تحقیر قرار می‌گیرند و جدی گرفته نمی‌شوند.

کریستینه رومل می‌گوید: «گاهی اوقات لازم است به اطرافیان گوشزد کرد که افسردگی یک بیماری است که بایستی مورد معالجه قرار بگیرد.» البته همین روانپزشک آلمانی توصیه می‌کند که در محیط کار بایستی در مطرح کردن افسردگی کمی محتاط‌ بود. زیرا در مواردی که فرد تنها به طور قراردادی کار می‌کند یا هنگامی که فضای کاری تنش‌آمیز است، احتمال دارد که بیمار به راحتی کار خود را از دست بدهد. اما اگر فرد رابطه‌ی خوب و دوستانه‌ای با رئیس و همکاران خود دارد، اعلام کردن بیماری‌اش می‌تواند بار بزرگی را از روی دوش او بردارد.

هنگامی که بیمار تصمیم به اعلام بیماری خود می‌گیرد، اطرافیان بایستی آرام بمانند و از برخورد باز او قدردانی کنند. کریستینه رومل می‌گوید: «باید به این نکته آگاه بود که کسانی که این بیماری را خود تجربه نکرده‌اند، هیچگاه نمی‌توانند وضعیت بیمار را کاملا درک کنند.»

به همین دلیل نصیحت کردن فایده‌ی چندانی ندارد. بهترین حالت این است که بیمار احساس کند که اطرافیان حداقل تلاش می‌کنند شرایط او را درک کند و او را جدی می‌گیرند.


از هر چهار ایرانی یک نفر اختلال روانی دارد

دبیر انجمن روان پزشکان ایران می‌گوید از هر چهار ایرانی یک نفر اختلال روانی دارد. نومیدی نسبت به آینده، عدم آگاهی از نشانه‌های اختلال روانی و بی‌توجهی به درمان از جمله دلایل افزایش تعداد بیماران به شمار می‌روند.

وزارت بهداشت و درمان ایران افزایش آمار آسیب‌ها و بیماری‌های روانی در ایران را تأیید کرده است. به گفته پرویز مظاهری، دبیر انجمن روان‌پزشکان ایران، آمار وزارت بهداشت حاکی از ابتلای نزدیک به ۲۲ تا ۲۵ درصد افراد جامعه ایران به اختلالات روانی است.

پرویز مظاهری می گوید: «از هر ۴ ایرانی یک نفر مبتلا به اختلال روانی است.» وی در ادامه ضمن آنکه مشکلات روان‌پزشکی در جامعه را به کوه یخی تشبیه کرد که تنها نوک آن پیداست افزود: «مردم چون از انگ خوردن می‌ترسند به پزشک مراجعه نمی‌کنند. بنابراین این آمار وزارت بهداشت خوشبینانه است.»

دبیر انجمن روان‌پزشکان ایران در ادامه تصریح کرد که تنها حدود یک چهارم افرادی که به اختلال روانی دچار هستند برای درمان به روانکاو یا روان‌پزشک مراجعه می‌کنند و در میان آنها نیز تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد روند درمان بیماری خود را تا پایان پیگیری می‌کنند.

افسردگی یکی از شایع ترین اختلال‌های روانی شایع در ایران به شمار می‌رود

افزایش آمار آسیب‌ها و بیماری‌های روانی در ایران در سال‌های اخیر شتاب نگران‌کننده‌ای داشته است. مطالعات دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال‌های ۱۳۷۸ و ۱۳۸۷ نشان می‌دهد که میزان شیوع اختلال‌های روانی در میان ایرانیان در فاصله‌ی ۹ سال ۶۰ درصد افزایش پیدا کرده و به اندکی بیش از ۳۴ درصد رسیده است.

بحران اقتصادی، تغییر و تحولات سریع اجتماعی، استرس یا فشار روانی پیوسته و نداشتن امید به آینده از جمله عواملی هستند که به افزایش آمار اختلال‌های روانی در یک جامعه دامن می‌زنند. از جمله نشانه‌های نبود امید به آینده در یک جامعه نیز با توجه به معیارهای زیر تعریف می‌شود:

• عدم شادمانی - شادی عمیق - برای مدتی طولانی

• احساس ناامنی و ترس

• عدم برنامه ریزی و نداشتن نقشه برای ده سال آینده

• بیان مشکلات و چالش های موجود جامعه به طور مکرر

• حسرت گذشته و بی اعتنایی به آینده

اگر امید به زندگی میزان متوسط سال‌هایی در نظر گرفته شود که انتظار می‌رود یک فرد در یک کشور به آن عمر برسد، با توجه به آمار سازمان بهداشت جهانی ایران در رتبه ‌۱۳۳ در میان ۱۹۲ کشور جهان قرار دارد. هرچه امید به زندگی در یک جامعه کمتر می‌شود، آمار اختلال‌های روانی هم در آن جامعه بیشتر می‌شود.

در ایران علاوه بر معیارهای ذکر شده، عدم آگاهی در مورد اختلال‌های روانی، هراس فرد مبتلا از قضاوت جامعه و از آن گذشته هزینه بالای درمان از جمله مسائلی هستند که به عقیده متخصصان به افزایش آمار اختلال‌های روانی دامن زده‌اند. این درحالی است که به گفته دبیر انجمن روان پزشکان ایران بسیاری از اختلال‌های روانی قابل درمان یا حتی پیشگیری هستند.

بیماری افسردگی به نقل از دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت شایع‌ترین احتلال روانی در ایران به ویژه میان زنان است.

گذشته از بیماری افسردگی که اغلب با بی‌خوابی همراه می‌شود «کاهش لذت از شرایط زندگی، افت عملکرد، اضطراب و بی‌قراری، افزایش تحریک‌پذیری، عصبانیت تغییر اشتها» نیز به نقل از دبیر انجمن روان‌پزشکان ایران را از دیگر عواملی هستند که می‌توانند نشانه اختلال روانی باشند.


رابطه افسردگی با خطر خودکشی

بیماری افسردگی می‌تواند افراد را در معرض خطر خودکشی قرار دهد. داروهای ضد افسردگی بیمار را سرحال می‌کنند، اما می‌توانند احتمال خودکشی را نیز بالا ببرند. آزمایشی جدید درصدد سنجش تاثیر این داروها بر بیماران است.

«من این کار را خواهم کرد، دیگر راه حلی نمی‌بینم». از این نوع جملات در گفتگوهای اینترنتی میان کسانی که دچار افسردگی هستند و می‌خواهند دست به خودکشی بزنند، بسیار دیده می‌شود. بسیاری از آنها حتی درمان‌های روانی یا درمان‌های دارویی را پشت سر گذاشته‌اند؛ به طور ویژه درمان با قرص‌های ضد افسردگی.

از سال ۲۰۰۵ داروهای ضد افسردگی در ایالات متحده آمریکا، کانادا و برخی از کشورهای اروپایی حاوی یک هشدار هستند و آن اینکه: «این دارو می‌تواند احتمال خودکشی را بالا ببرد». زیرا در اوایل دوره‌ی درمان، این داروها انرژی را بالا می‌برند، اما بیمار را سرحال نمی‌کنند. کسی که خیلی وقت است به خودکشی فکر می‌کند، احتمالا با مصرف این داروها بیشتر در صدد اجرای خودکشی بر خواهد آمد.

اندازه‌گیری احتمال خودکشی از طریق تست خون

آندرآس منکه (Andreas Menke) محقق موسسه ماکس پلانک در بخش روانپزشکی در شهر مونیخ است. او با همکاران خود میزان احتمال خودکشی از طریق تغییرات ارگانیک در بدن انسان بررسی و اندازه‌گیری کرده است.

منکه و تیم علمی‌اش در تحقیق خود ۴۰۰ بیمار افسرده را مورد بررسی قرار دادند. آنها برای هرکدام از این بیماران شدت بیماری افسردگی و احتمال خودکشی را تخمین زدند. این محققان این پروسه را در مدت زمان ۱۲ هفته‌ای که بیماران داروهای ضد افسردگی مصرف می‌کردند، بررسی کردند. آنها در این پژوهش از طریق آزمایش خون، تغییرات ژنتیکی این افراد را زیر ذره بین بردند و سپس تغییرات را با هم مقایسه کردند.

این پژوهشگران در این آزمایش حدود ۱۰۰ علامت یافتند که با عوارض داروها در ارتباط مستقیم بودند. پس از انجام این تحقیق منکه گفت: «ما اکنون با احتمال بیش از ۹۰ درصد می‌توانیم بگوییم که در صورت استفاده از داروی ضد افسردگی در چه بیمارانی میزان خودکشی افزایش می‌یابد.»

شرکت آمریکایی Sundance diagnostics قرار است که پس از ارسال این آزمایش و نتایج مربوطه به روانپزشکان، آن را وارد بازار کند. اگر این امر صورت گیرد، دیگر هر بیماری می‌تواند از این آزمایش استفاده کند.