حلیم، سرشار از آهن و فیبر

مجله سیب سبز - بنفشه نجفی‌زاده: اگر دم غروب یك روز پاییز یا زمستان در میدان تجریش قدم بزنید، صف طولانی طرفداران حلیم را خواهید دید و از طرف دیگر میدان هم عطر خوش بلغور و دارچین می‌آید و آدم را گیج می‌كند. حلیم غذایی پركالری است كه در ۱۰۰ گرم آن، ۱۹۰ كالری نهفته و حاوی ۶ گرم پروتئین، ۱۰ گرم چربی، ۲۰ گرم كربوهیدرات، یک میلی‌گرم آهن و ۹ میلی‌گرم كلسیم است. حلیم سنتی از آن غذاهای پر كالری و خوش عطری است كه همه حتی بچه‌ها میل زیادی به آن دارند. چه بهتر كه از این فرصت بهره ببریم و برای رشد و انرژی كودكان این غذای مغذی را فراهم كنیم.

حلیم سرشار از آهن و فیبر است

حلیم خوراکی سرشار از گندم است كه علاوه بر خاصیت سیركنندگی بالا، منبع بسیار خوب روی، منیزیم، آهن و نیاسین است. معمولا برای تهیه آن، از گندم سبوس‌دار استفاده می‌كنند كه به دستگاه گوارش كمك زیادی می‌كند. این غذا مزایای دیگری هم دارد که در ادامه به آن اشاره می کنیم:

۱. آیا می‌دانید كه فیبر موجود در گندم سبوس‌دار با كاهش كلسترول خون، كاهش فشارخون، كنترل قندخون و كاهش احتمال لخته شدن خون ارتباط دارد و باعث سلامت قلب و كاهش بیماری‌های قلبی می‌شود. همچنین به یبوست هم كمك می‌كند و برای سرطان‌هایی مثل سرطان روده بزرگ بسیار مفید است. جالب است بدانید گندم سبوس‌دار دارای خاصیت ضدانگلی است و از بروز حساسیت‌ها و عدم تحمل غذایی مثل سندرم روده تحریك‌پذیر، التهاب مفاصل و بیماری‌های عصبی جلوگیری می‌كند.


۲. مادران عزیز اگر از نخود در پخت برخی انواع حلیم استفاده كنند، آن را غنی از فولات، ویتامین ۶B، ویتامین C و روی می‌كنند.

۳. حلیم به علت داشتن گندم و گوشت، منبع خوب آهن است و برای زنان، دختران جوان و افرادی كه در معرض كم‌خونی هستند، توصیه می‌شود.

۴.اگر فرزندتان بدغذاست و كمبود وزن دارد و به سرعت سیر می‌شود، برای او كاسه‌ای كوچك از حلیم را به همراه دو قاشق مرباخوری كره، كمی كنجد و پودر گردو و برای شیرین كردن آن، از عسل استفاده كنید. این غذا انتخاب مناسبی برای صبحانه کودکان است.

دور كره و روغن را خط بكشید!

این خوراک ، مضراتی هم دارد و به همین دلیل بهتر است بزرگسالان در خوردن آن افراط نکنند:

۱. کره و روغن را فراموش کنید. اگر حلیم را از بیرون تهیه می‌كنید، نگذارید روی آن روغن اضافی بریزند زیرا در این صورت میزان كلسترول دریافتی‌تان افزایش می‌یابد كه اگر چربی خون بالا داشته باشید، بسیار مضر است. هرگز پودر نارگیل نیز به حلیم اضافه نكنید زیرا بر خلاف تصور، مملو از اسیدهای چرب اشباع است و می‌تواند چربی خون‌تان را بالا ببرد.

۲. افزودن شكر موجب افزایش وزن و چاقی‌تان می‌شود. به علاوه مصرف شكر یا مواد شیرین به مقدار زیاد موجب بالا رفتن تری‌گلیسیرید خون شده و به سلامت قلب و عروق لطمه می‌زند. همچنین شكر و مواد شیرین باعث پوسیدگی و خرابی دندان‌ها می‌شوند، بنابراین حواس‌تان به میزان مصرف آنها باشد.

۳. در مقابل افرادی كه به حلیم‌شان شكر اضافه می‌كنند، بعضی‌ها نیز عادت دارند به آن نمك بزنند كه در صورت بالا بودن فشار خون بهتر است این عادت را ترك كنند.
با این توضیحات، استفاده از حلیم به‌طور مكرر و به مقدار زیاد توصیه نمی‌شود.

حلیم خانگی چیز دیگری است!

روش‌های تهیه حلیم: بهتر است اگر می‌توانید حلیم را در منزل و با استفاده از جوانه گندم یا حداقل گندم سبوس‌دار تهیه كنید زیرا جوانه گندم، علاوه بر خاصیت سیركنندگی بالا منبع بسیار خوب انواع ویتامین‌ها و املاح است. همچنین با توجه به فعل و انفعالاتی كه طی جوانه زدن در دانه گندم اتفاق می‌افتد، میزان كالری جوانه گندم به مقدار زیادی كاهش می‌یابد كه یكی از مزایای حلیم غنی شده نسبت به حلیم‌های رایج است.

اگر از پودرهای آماده استفاده می‌كنید، پس از بازكردن بسته، پودر را كاملا مصرف كنید و نیمی از آن را برای وعده دیگر نگه ‌ندارید زیرا با جذب رطوبت محیط، زمینه را برای رشد میكروب‌‌ها فراهم می‌كند. هدف از كاهش آب حلیم‌های آماده در صنعت، كاهش احتمال رشد میكروب‌هاست.

دقت كنید اگر پودر آماده حلیم، حالت كلوخ و به هم چسبیده دارد، نباید آن را مصرف كرد زیرا ممكن است این حالت به دلیل كپك‌زدگی باشد و معمولا فقط زمانی كه تاریخ انقضای محصول می‌گذرد، این اتفاق می‌افتد. برخی خانم‌ها با آنكه از پودر آماده حلیم استفاده می‌كنند، مواد اولیه حلیم خانگی را نیز به آن اضافه می‌كنند كه باعث پرملات شدن این غذا می‌شود اما حواس‌تان به میزان كالری آن باشد. در تهیه حلیم معمولا از گوشت بوقلمون یا مرغ یا گوشت قرمز استفاده می‌شود. انواع گوشت‌ها حاوی پروتئین حیوانی با كیفیت بالا بوده و از نظر روی، آ‌هن و ویتامین‌های گروه A نیز غنی هستند.

آنهایی كه عادت به مصرف شكر همراه‌حلیم دارند، بهتر است عسل را جایگزین شكر كنند! نكته دیگر اینكه، چنانچه در وعده صبحانه، از حلیم استفاده می‌كنید، بهتر است از مصرف ناهار چرب و سرخ‌كرده پرهیز و غذایی ساده و كم‌كالری میل كنید. دارچین نیز پای ثابت حلیم است كه بسیار آن را خوش طعم می‌كند. دارچین با عطر خوشایندش به هر چه دلچسب‌تر شدن حلیم و هضم آن كمك می‌كند.

نحوه نگهداری حلیم

حلیم را به مقدار كم بخرید و حتما بلافاصله پس از خرید آن را در ظروف چینی یا شیشه‌ای بریزید. این كار شما احتمال ایجاد واكنش‌های شیمیایی بین غذا و ظرف را كاهش می‌دهد. حواس‌تان باشد كه حلیم نباید در ظروف یكبار مصرف تلقی ریخته شود زیرا فقط موادغذایی با دمای پایین‌تر از 40، 45 درجه را می‌توان در این ظرف‌ها ریخت، درحالی كه دمای حلیم معمولا بیش از ۴۵ درجه سانتی‌گراد است.

ظروف یكبار مصرف ساخته شده از گرانول پلی‌پروپیلن برای نگهداری موادغذایی داغ مانند‌ آش و حلیم بهترین هستند و حتی می‌توان مواد غذایی با دمای ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد را هم در آنها ریخت. برای خرید غذاهای داغ مانند ‌آش و حلیم بهتر است با خودتان ظرف یا قابلمه ببرید تا خیال‌تان راحت باشد كه غذای داغ در ظرف مناسب ریخته شده است و خطری سلامت شما و خانواده‌تان را تهدید نمی‌كند. بدانید كه ظروف شفاف فقط برای نوشیدنی‌ها و غذاهای سرد مناسب است.


حتما هشدارهای وزارت بهداشت درباره ظروف یكبار مصرف پلاستیكی را شنیده‌اید و می‌دانید ظرف یكبار مصرف شفاف و بی‌رنگ فقط برای غذاهای سرد مناسب است و نباید از آن برای نوشیدنی‌ها و غذاهای داغ استفاده كرد. اگر در این ظروف آب جوش یا غذای داغ ریخته شود این مواد در ماده غذایی حل شده و وارد بدن می‌شوند. این تركیب‌ها خطرناك هستند و ممكن است باعث بروز انواع سرطان شوند. از آنجایی كه مقدار این مواد سرطان‌زا در ظروف شفاف بیشتر است، بنابراین باید در استفاده از آنها بیشتر احتیاط كنید.

ظروف یكبار مصرف

رنگی‌خطرناك‌ترهستند! این روزها ظروف یكبار مصرف در طرح‌ها و رنگ‌های مختلف در بازار وجود دارد. ممكن است انواع رنگی آن به نظرتان قشنگ‌تر بیاید و تصمیم بگیرید برای پذیرایی از مهمانان‌تان از این ظروف استفاده كنید. بهتر است بدانید استفاده از ظروف یكبار مصرف رنگی احتیاط بیشتری را می‌طلبد، چرا كه ظروف یك بار مصرف مانند ظروف دیگر، توانایی نگهداری رنگ را ندارند.

به همین علت هنگام ریختن غذای داغ یا چای در ظرف، لایه‌ای از رنگ در غذا حل شده و وارد بدن می‌شود. بنابراین بهتر است از انواع رنگی این ظروف به ویژه برای غذاهای داغ استفاده نشود. تنبل نباشید!نباید غذاهای خود را در ظروف پلاستیكی در ماكروویو گرم كنید. این موضوع به خصوص در مورد غذاهای حاوی روغن و چربی مانند حلیم اهمیت زیادی دارد. تركیب «چربی و حرارت بالا و پلاستیك» باعث آزادسازی دیوكسین به داخل غذا می‌شود.

اگر از ظروف یکبار مصرف استفاده می‌كنید، باید به نشان‌های اختصاری كه در كف ظرف نقش بسته، توجه كنید. مانند PP یا PS كه نشان‌دهنده جنس ظرف و در نهایت بیانگر نوع مصرف و كاربرد آن ظرف است.

هشدارهایی که باید جدی بگیرید

اگر فشارخون بالا دارید، در مصرف پودرهای آماده محتاط باشید چون سدیم طعم‌دهنده و نمك این محصول كه به این پودرها اضافه می‌كنند، می‌تواند مضر باشد.

مراقب وزن خود باشید! یك پیاله حلیم تقریبا ۱۵۰ كالری انرژی دارد كه اگر با یك قاشق شكر، یك كف دست نان و روغن مصرف شود، ۳۵۰ تا ۳۰۰ كالری انرژی دارد. حلیم یك غذای سالم و بسیار مقوی است اما اگر دچار افزایش قند یا چربی خون هستید باید توجه داشته باشید كه شكر و روغن به آن اضافه نكنید.

دلیل ایجاد نفخ بعد از خوردن حلیم چیست؟حلیم را با شكر و روغن زیاد نخورید زیرا باعث تحریك معده، اضافه وزن و نیز عطش شدید می‌شود كه اغلب این تشنگی را با نوشیدن مقادیر زیاد آب و نوشیدنی‌های سرد جبران می‌كنند. این كار باعث رقیق شدن شیره معده و تاخیر هضم غذا می‌شود. عاقبت این رفتار ایجاد نفخ شكم و سایر ناراحتی‌های گوارشی است.

این غذا را می‌توانید تا دو روز بعد از پخت نیز در یخچال نگهداری كنید. ممكن است بر اثر ماندن، آب موجود در این غذای نشاسته‌ای از سایر محتویات جدا شود. مطمئن باشید كه این تغییر فیزیكی است و نشانه‌ای از فساد در غذا محسوب نمی‌شود. بنابراین می‌توانید هر بار آن را هم زده و آب موجود را مخلوط سایر تركیبات كنید و آنگاه به میزان مصرف، مقداری را گرم كرده و بخورید. حواس‌تان باشد كه پس از خوردن حلیم بلافاصله دراز نكشید زیرا این غذا دیر هضم است و باعث سوزش و ناراحتی‌های معده می‌شود.

در فصل سرما سر هر جایی که دیگ حلیم بر‌پاست حلیم تهیه نکنید و حلیم را فقط از واحدهای صنفی مجاز به عرضه حلیم خریداری كنید زیرا برخی سودجویان در محل‌های غیربهداشتی حلیم‌های غیربهداشتی و بی‌كیفیت طبخ كرده و محصول را به همه جا توزیع می‌كنند. برای حفظ سلامت خود از این اماكن دوری كنید.

فراموش نکنید!

حلیم مانده را مصرف نكنید زیرا اگر حلیم چند ساعت یا چند روز بماند مواد نشاسته‌ای آن غیرقابل هضم می‌شود و نشاسته آن به نشاسته مقاوم تبدیل شده و موجب ناراحتی‌های گوارشی می‌شود.